1999
De Wikipedio
| Yarcenti: | 19ma yar-cento · 20ma yar-cento · 21ma yar-cento |
| Yardeki: | 1970a yari 1980a yari 1990a yari 2000a yari 2010a yari |
| Yari: | 1997 1998 1999 2000 2001 |
Indexo |
[redaktar] Eventi
[redaktar] Kosmo
- oktobro – NASA perdas kontakto kun Mars Climate Orbiter probilo.
- 3 di decembro – NASA perdas kontakto kun Mars Polar Lander probilo kelka momenti ante enveno a Marsal atmosfero.
[redaktar] Mondo
- 27 di februaro – Colin Prescot ed Andy Elson flugas per varmeg-aerala balono til 233 hori 55 minuti, kande li entraprezis flugor cirkum la mondo.
- 1 di marto – La pakto pri abnego dil uzo dil landala minili enforceskas.
- 21 di marto – Bertrand Piccard e Brian Jones sucedas cirkumflugar mondo per varmeg-aerala balono. La voyajo komencis ye 3 di marto.
- 26 di marto – "Melissa"-vermo destruktas en reto.
- 29 di marto – Industrial indexilo Dow Jones unesmafoye supervenas 10.000.
- 11 di agosto – Total eklipso sunala en Europa ed Azia.
- 12 di oktobro – La populo dil mondo supereskas sis miliardi (segun kalkulo di Unioninta Nacioni).
- 30 di novembro – En Seattle, Washington, USA, demonstro di anti-globalisti surprizas policisti ed apertal evento di granda kunveno esas abrogita. La protesto duras til 3 di decembro.
[redaktar] Europa
- 1 di januaro – On uzeskas euro en bankala sistemo. (Kom valuto ye 2001).
- 27 di januaro – En Pokka, Laponia mezuresas -51,5 °C, qua esas la nova koldeso-rekordo en Finlando.
- 10 di februaro – Avalancho che Genève en Franca Alpi mortigas 10 homi.
- 16 di februaro – Omnaloke en Europa Kurdani atakas ambasadi di Turkia e kidnapas homi pro l'aresto di Abdullah Öcalan.
- 12 di marto – Hungaria, Polonia e Chekia unionas su a NATO.
- 24 di marto – NATO atakas Yugoslavia per aerala shoki.
- 24 di marto – En tunelo di Monto Blanka fairo perisigas 39 homi. La tunelo esos klozita preske tri yari.
- 5 di aprilo – En Nederlando, du Libiana homuli, akuzita pri bombal atako (1988) super Lockerbie, Skotia, esas adportita a tribunalo.
- 7 di aprilo – Serbiana korpi baras la limito di Kosovo pro preventor la fugo dal Albani.
- 6 di mayo – Wals e Skotia elektas deputanti a nacionala kunveno e parlamento; Skotia unesmafoye pos uniono ye 1707.
- 7 di mayo – L'aeroplani di NATO bombardas Chiniana ambasado en Belgrad. Tri mortas e 20 lezas su.
- 13 di mayo – En Italia, Carlo Azeglio Ciampi elektesas prezidisto.
- 27 di mayo – Internaciona tribunalo en Haag akuzas la prezidisto di Yugoslavia Slobodan Milosevic e quar altri pro militala krimini e krimini kontra humaneso koncernante eventi en Kosovo.
- 28 di mayo – En Milano "La lasta komuniajo" da Leonardo da Vinci expozesas pos 22-yara restauro.
- 9 di junio – Yugoslavia e NATO ligas pri paco.
- 10 di junio – Serbiana trupi retretas ek Kosovo.
- 12 di junio – Paco-sekuristi di UN envenas Kosovo.
- 9 di agosto – En Rusia Boris Yelcin desemployas quaresmafoye sua rejimo.
- 19 di agosto – En Belgrad multa mili de demonstranti demandas rezigno di Slobodan Milosevic.
- 2 di decembro – En Nord-Irlando Britania donas povo a Nord-Irlandana komitato exekutanta segun pacala pakto.
- 21 di decembro – En Zaragoza Hispana policisti trovas en automobilo 950 kg explozivi e ye 22 di decembro 750 kg. ETA konfesas, ke ol projetis explozor Torre Picasso-edifico.
- 31 di decembro – En Rusia prezidisto Boris Yelcin rezignas e nominas chefministro Vladimir Putin kom temporala prezidisto.
[redaktar] Nord-Amerika
- 21 di januaro – Rivo-surveyisti di Usa requizitas 4,3 tuni de kokaino en Mexikia-Bayo che Houston.
- 12 di februaro – Usana parlamento refuzas omna des-oficiganta akuzi a prezidisto Bill Clinton.
- 1 di aprilo – En Kanada Nunavut, la hemolando di Inuiti (Eskimoi), divenas la triesma teritorio.
- 16 di julio – L' aeroplano guvernata da John F. Kennedy yun. falas aden maro che Massachusetts.
- 13 di oktobro – La senato di Usa repulsas CTBT-kontrato neganta nukleara probi.
- 14 di decembro – Algeriana Ahmed Ressam arestesas an Kanadana limito, kande doganisti trovas explozivi en lua automobilo. Omna festi nova-yara esas abrogita en Seattle. Ressam esos judiciita pro projeto explozor internaciona aeroportuo di Los Angeles.
[redaktar] Centr-Amerika
- 3 di decembro – Tori Murden remas tra Atlantiko kom unesma muliero. La voyajo komencis 81 dii antee de Kanarii ed el remis til Guadelupe.
[redaktar] Sud-Amerika
- 25 di januaro – En Kolumbia dum ter-tremo mortas 1.000 homi.
- 23 di marto – Vice-prezidisto di Paraguay Luis Maria Argana mortigesas.
[redaktar] Azia
- 23 di februaro – En Turkia, Ankara, Abdullah Öcalan esas akuzita pro stato-trahizo.
- 30 di aprilo – Kambodja unionas su ad ASEAN.
- 17 di mayo – En Israel Ehud Barak elektesas chefa ministro.
- 17 di agosto – En nordwesta Turkia ter-tremo, 7,5 segun Richter-skalo, mortigas 17.000 homi.
- 12 di oktobro – En Pakistan generalo Pervez Musharraf kaptas povo suplantante chefa ministro Nawaz Sharif.
- 20 di novembro – Chinia sendas aden kosmo senkrua Shenzhou-fuzeo.
- 20 di decembro – Portugal donas Makao a Chinia.
[redaktar] Afrika
- 27 di februaro – En Nijeria Olusegun Obasanjo elektesas prezidisto (antea elekto demokratal esis ye 1983).
- 1 di marto – En Zambia, Lusaka, bombo destruktas l'ambasado di Angola. – En Uganda le Hutu mortigas ok turisti.
- 7 di mayo – Militala povo-kapto en Guinea-Bissau suplantas prezidisto João Bernardo Vieira.
[redaktar] Oceania
- 6 di novembro – Australiana votanti volas, ke chefo di Australia esos Britana rejo.
[redaktar] Naski
[redaktar] Morti
- 14 di januaro – Aldo van Eyck, Nederlandan arkitekto (n.1918)
- 5 di februaro - Wassily Leontief, Rusian ekonomikisto, Nobel-premiario (n. 1905)
- 7 di februaro – Rejulo Hussein di Jordania (n.1935)
- 15 di februaro - Henry Way Kendall, Usana fizikisto, Nobel-premiario (n. 1926)
- 21 di februaro - Gertrude B. Elion, Usana ciencisto, Nobel-premiario en Fiziologio o Medicino (n. 1918)
- 25 di februaro – Glenn T. Seaborg, Usana kemiisto, Nobel-premiario ye 1951 (n.1912)
- 2 di marto – Dusty Springfield, Britana kantisto (n. 1939)
- 3 di marto - Gerhard Herzberg, Germaniana kemiisto, Nobel-premiario (n. 1904)
- 7 di marto - Stanley Kubrick, Usana filmifisto (n. 1928)
- 8 di marto – Joe DiMaggio, bas-balo stelo, spozo di Marilyn Monroe (274 dii) (n.1914)
- 12 di marto – Sir Yehudi Menuhin, Usana-Britana violinisto (n.1916)
- 18 di marto - Adolfo Bioy Casares, Arjentinian autoro (n. 1914)
- 13 di aprilo - Willi Stoph, chefa ministro di Est-Germania (n. 1914)
- 28 di aprilo - Arthur Leonard Schawlow, Usana fizikisto, Nobel-premiario (n. 1920)
- 11 di junio – DeForest Kelly, Usan aktoro (n. 1920)
- 27 di junio – Georgios Papadopulos, diktatoro di Grekia (n. 1919)
- 6 di julio – Joaquín Rodrigo, Hispaniana kompozisto (n. 1901)
- 2 di julio - Mario Puzo, Usan autoro (n. 1920)
- 16 di julio – John F. Kennedy yun., filiulo di Usana prezidisto John F. Kennedy, en acidento aeroplanala (n. 1960)
- 24 di julio – Hassan 2ma, rejo di Maroko (n. 1929)
- 26 di julio – Trygve Haavelmo, ekonomikisto, Nobel-premiario ye 1989.
- 28 di agosto – Dom Hélder Câmara, Brazilian episkopo e aktivisto pri homala yuri (n.1909)
- 20 di septembro – Raisa Gorbachova, spozino di Mihail Gorbachov (n. 1932)
- 6 di oktobro - Amália Rodrigues, Portugalana kantistino (n. 1920)
- 14 di oktobro – Julius Nyerere, prezidisto di Tanzania (n. 1922)
- 20 di oktobro - Jack Lynch, chefa ministro di Irlando (n. 1917)
- 16 di novembro - Daniel Nathans, Usana mikrobiologisto, Nobel-premiario (n. 1928)
- 11 di decembro – Franjo Tuđman, prezidisto di Kroatia (n. 1922)
- 19 di decembro – Desmond Llewelyn, Britan aktoro (n. 1914)
- 24 di decembro - João Baptista Figueiredo, prezidisto di Brazilia (n.1918)
- 26 di decembro - Curtis Mayfield, Usana kompozisto, kantisto e muzikisto (n. 1942)
[redaktar] Nobel premiarii
- Fiziko: Gerardus 't Hooft, Martinus J.G. Veltman
- Kemio: Ahmed Zewail
- Fiziologio o Medicino: Günter Blobel
- Literaturo: Günter Grass
- Pacala laboro: Mediki sen frontieri
- Ekonomiko: Robert A. Mundell
