Albert Einstein
| Albert Einstein | |||
|---|---|---|---|
 |
|||
| Profesiono: | Fizikisto | ||
| Lando: |  Germania |
||
| Nasko-dio: | 14 di marto 1879 | ||
| Nasko-loko: | Ulm, Badenia-Wurtemberg, Germania | ||
| Morto-dio: | 18 di aprilo 1955 | ||
| Morto-loko: | Princeton, Nova-Jersey, Usa | ||
Albert Einstein (1879 til 1955) esis teoriisto-fizikisto. Lua maxim importanta verko traktas relativesoteorio (segun qua l’evento esas sempre ligita ad sola punto di spaco-tempo tra lum-ondo kontre la teorio di Newton qua postulas ke gravitado esas simple instanta).
En 1905 Einstein redaktis plura paperi tre signifikanta dum ke il rezidis en Zürich. Por un il aplikis quanto-teorio di Max Planck al expliko di fotoelektrala emiso. Pro co il recevis Nobel-premio en fiziko en 1921.
En duesma il demonstris ke molekulala ago ya explikas Brownala movo. En triesma il publikigis specala relativeso-teorio, qua postulas konstanta rapideso di lumo (c) e l'equivalo di amaso (m) ed energio (E), rezumata en la famoza equaciono E = mc2.
En 1914 il divenis direktanto di la Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft en Berlin, ciencala instituto fondita en 1911; il duris en ca ofico til 1932.
En 1915 il redaktis generala relativesoteorio. Ye 11 di mayo 1916 aparis ciencala papero pri generala relativeso. Generala Relativeso traktas graviteso, e supozas ke la fizikala efekti di graviteso esas identa a la efekti di acelereso. La konsequanta predicajo, ke lumo esus deflexata da granda maso, esis pose konfirmata per astronomiala observadi. La predici di ca teorio omna konfirmesis pos kelka yari. Einstein esis vizitanta Usa kande Adolf Hitler ganis la povo en Germania, e pro esar Judo, il decidis ne retroirar a lua hemlando, e pro ico, civitaneskis en Usa ye 1940.
Il pasis sua cetera vivo serchante vane "unionita feldo-teorio" quo kombinus quantoteorio kun graveso. Pos 1945 il laboris kontre la difuzo di nukle-armi, malgre ke il ipsa en 1939 avertis prezidanto Franklin Roosevelt pri la (falsa) danjero ke Germania developos atom-bombo, e tale kontributis al establiso dil Manhattan-projeto.
Tamen Einstein ne volis uzar la deskovruro dil nukle-fisilo pro facar atom-bombo, e plu tarda Einstein, alonge kun Bertrand Russell, signatis la Manifesto di Russell—Einstein. Asociesis kun la Instituto di Studii Avancata en Princeton, Nova-Jersey til ilua morto en 1955.
