Austerlitz-batalio

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Austerlitz-batalio
Austerlitz-baron-Pascal.jpg
Napoléon 1ma en la batalio di Austerlitz.
Konflikto Napoleona Militi
Dato 2 di decembro 1805
Loko Austerlitz, Moravia, Austrian Imperio
Rezultajo decidiganta Franca vinko.
Militanti
Franca Imperio Rusian imperio
Austrian Imperio
Komanderi
Napoleon 1ma Alexandr 1ma
Franz 1ma di Austria
Mihail Kutuzov
Totala forci
72,000[1] 85,000
Perdaji
1,305 morti, 6,940 vunditi, 573 militala kaptiti. 15,000 morti o vunditi, 12,000 militala kaptiti, 180 pafili perdita.

Austerlitz-batalio (nuna en Slavkov, en Chekia) nominita « Tri cezari-milito », esis ye 2 di decembro 1805 (11 frimaire An XIV). Pos non hori di kombati, Grande Armée di Napoleon 1ma vinkis l'Austriana forci di cesaro Francis 2ma e Alexandr 1ma. Unionita Rejio, quankam nevinkita, restanta sola, ta finis triesma Koalisuro.

Ultre lua strategiala importo, ta balalio, same kan la kampanio ante, duktanta la Granda armeo, de Boulogne-sur-Mer til Austerlitz, es konsiderita kom maxim bona taktika verko de Napoléon Bonaparte, ed, ankore nun, docita en multa militala skoli.

Austerlitz semblas esar la sola batalio ube Napoleon povas selektar la tereno, duktar l'enemiko ed impozar lu lua plano : totajo di altri esis sive hazardala batalio plu o min improvizita (Marengo, Iéna, Eylau, Lutzen, Dresde), sive apertar violente paseyo (Friedland, Wagram, Borodino).

preliminara movadi[redaktar | edit source]

La kapto di Ulm[redaktar | edit source]

La kapitulaco di generalo Mack e la defilo di austriana trupi avan Napoléon, per Charles Thévenin.

Ye agosto 1805, Napoleon, jiras la skopo di lua armeo de Angla kanalo til Rhene rivero en sep torenti pro traktar kun la nova austriana e rusiana minaci. De 25 di septembro, pos granda sekreto e febrala marchanta, 200,000 franca trupi komencas transirar Rhine. Mack havas asemblar la plu granda parto di austriana armeo en la fortreso di Ulm en Bavaria. Quik Napoleon forci encirkligas. Kun la kontrolo di kolino super l'urbo povas bombardas lo facile. Ye 20 di oktobro generalo Mack devas livrar la fortreso kun 23 000 bona trupi. La voyo per Wien es apertita.

l'eniro en Wien[redaktar | edit source]

Mem se Napoleon vinkas austriana unafoye, il es for havar ganar la milito. Il persequas la rus armeo di Koutouzov. Segun ke to retretas, ne cesas pluforteskar dum ke Grande Armée dilutas su a 1000 km di lua bazi. En Italia, Masséna ne es kapabla vinkar arkiduko Karl malgre lua nerezistebla plumulteso ; Napoleon devas lor privacar su de Ney e de Marmont qua departas vers Tirol (pro evitar ke l'arkiduko eskapas a Masséna pose menacas lua rekta alo. La cezaro di franciani devas anke privacar su de Augereau, nam altra arkiduko, Jean-Baptiste, probas rekrutar armeo en Bohemia. Plu male, Prusia prontigas lua eniro en milito e promisas ad Alexandr atakar la Franciani mi-decembro.

La precipua Franciana forci sequantas Danubio en suda rivo ma mikra trupi en norda rivo esis preske kaptita en Dürenstein. Ye 13 di novembro per ruzo Franciani prenis la ponti avan Wien.

Batalio[redaktar | edit source]

Ye 20 di novembro Napoleon povas asemblar kelka 75,000 homi e 157 kanoni per la balda batalio, ma 7 000 trupi sub Davout es ankore far en la suda (de Wien). La federati havas proxim 73,000 soldiers, sepadek procento di li rusiani, e 318 kanoni.

Battle of Austerlitz, Situation at 1800, 1 December 1805.png
Austerlitz-lejeune.jpg
Battle of Austerlitz - Situation at 0900, 2 December 1805.png
Battle of Austerlitz - Situation at 1400, 2 December 1805.png

la tereno e vetero[redaktar | edit source]

La tereno konsistis ek kolini kovrita kun poka nivo bordizita en suda da frostigita lagi. La vetero esis poka kolda e pluvo kun nebulo dum frua matino.

Franca plani e prepari[redaktar | edit source]

Livanta la kolino di Pratzen, diminutanta la trupi en la rekta alo, demandanta per negociar la paco Napoleon semblis febla.

Batalio[redaktar | edit source]

De 4 hori quar koloni decendas di platajo vers la suda. De 6 hori Soult-divizioni acensas de centro la platajo. Ye 7 hori Rusiani atakis ma ne entote e Davoult rinforci arivas pos uno horo. Ye 9 hori, kande la suno aparis, multa Franciani arivis en platajo e shok-pulsar poka defensi. Pose multa Rusiani fugis inkluze vers la lagi ube dronis.

Noti[redaktar | edit source]

  1. Totalo di Franca soldati varias segun la fonto; 65,000, 67,000, 73,000, o 75,000 povus esar korekta. Cirkum 7,000 soldati de 3ma Armeo komandita da Davout ne jacis en la loko di la batalio kande ol komencis.