Bielorusia
| Рэспубліка Беларусь Республика Беларусь
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bielorusia esas lando qua jacas en centr-Europa. Lua vicina landi esas:
Bazala fakti pri Bielorusia.
Indexo |
Historio[redaktar]
 |
Videz anke: Historio di Bielorusia. |
Slava tribui okupis la regiono di nuna Bielorusia dum 6ma yarcento. Li eniris en kontakto kun Vikingi e pos la du grupi formis uniono konocata kom Kyiva Rusia. Kyiva Rusia komencis proxim 862 cirkum l'urbi di Kyiv o Novgorod[2]. Kande la princo Yaroslav 1ma la saja mortis, la rejio esis dividita en nedependanta princolandi[3].
Ye 1386 la Granda Dukio di Lituania e la Rejio di Polonia unionis su da mariajo di lua reji[4]. La regiono esis parto di Granda Dukio di Lituania e, pos 1569, de l'Uniono di Polonia e Lituania qua lastis til 1795 kande Rusiana Imperio okupis granda parto di lua teritorio. Rusiana caro Nikolai 1ma interdiktis l'uzajo di Bielorusiana linguo en publika skoli ye 1840. Ye 1864 Rusiana guvernerio forcis l'adopto di Kirila alfabeto por skriptar Bielorusiana.
Pos l'emancipo di serfi en Rusiana Imperio ye 1861, multa rurani serchis plu bona standi di vivo en l'urbi, e preske 1,5 milioni di personi livis Bielorusia ante la 1917-Revoluciono.
Kun l'Unesma mondomilito, Bielorusia ganis kurta nedependeso kom marioneto-stato kun Germaniana sustenilo, de 25 di marto 1918 til 5 di januaro 1919. Ye 1919 La Republiko Socialista Sovieta di Bielorusia esis proklamita, e fondis Soviet-Uniono kun altra Sovieta republiki.
Ye 1939 pos Nacista Germania invadar la westo di Polonia, l'esto esis okupita da Soviet-Uniono e granda parto di nord-esto di Polonia divenis parto di Socialista Sovieta Republiko di Bielorusia[5], e ta teritorii nune formas West-Bielorusia.
Ye 1941 Nacista Germania invadis Soviet-Uniono, e la rezisto di Bielorusiani divenis famoza. Nacisti okupis la regiono til 1944, e dum l'okupeso li destruktis 209 de 290 urbi en la regiono, 85% di l'industrii, e plu kam 1 miliono di edifici[6]. On kalkulas ke 2 til 3 milioni di Bielorusiani mortis, e juda populo en Bielorusia esis devastita[6]. La populo di Bielorusia ne atingis la sama quanto ke ante la Duesma mondomilito til 1971[7].
Kande Duesma mondomilito finis, Bielorusia esis un dil 51 nacioni ke signatis la charto di fondeso dil Unioninta Nacioni ye 1945, kun Ukrainia. Li recevis yuro por votar apud Soviet-Uniono. La rikonstrukto komencis quik pos fino dil milito, ed ol divenis importanta industriala regiono. Yosif Stalin stimulis l'enfluo di rasala Rusiani vers Bielorusiana teritorio.
Kun la stato-stroko en Soviet-Uniono ye agosto 1991 e la faliego di komunista rejimo, Bielorusia deklaris sua nedependeso ye 25 di agosto 1991. Ol divenis komplete nedependanta ye 25 di decembro sam yaro.
Politiko[redaktar]
Bielorusia esas parlamentala republiko. La prezidisto esas la chefo di stato, elektata da populo por 7-yara periodo, pos modifiko en lua konstituco. La chefa ministro esas elektata da la Chambro di Reprezentanti, la basa chambro dil Parlamento.
La Parlamento havas du chambri: la Chambro di Reprezentanti, kun 110 membri, e la Konsilantaro di la Republiko, kun 64 membri.
Geografio[redaktar]
Bielorusia ne havas litoro. Lando esas plana, kun vasta marshala surfaci. La precipua fluvii esas Neman, Pripyat e Dniepr. Cirkum 40% di lua surfaco esas kovrata da foresti[8].
La maxim alta monto di lando esas Dzyarzhynskaya Hara, kun 345 metri di altitudo.
Ekonomio[redaktar]
|
Videz anke: Ekonomio di Bielorusia. |
Demografio[redaktar]
La maxim granda urbi esas Minsk e Homyel.
Kulturo[redaktar]
Referi[redaktar]
- ↑ Belarus - CIA The World Factbook
- ↑ Treuttel; Various (1841). The Foreign Quarterly Review. New York, New York: Jemia Mason. p. 38
- ↑ Plokhy, Serhii (2006). The Origins of the Slavic Nations. Cambridge University Press. pp. 94–95
- ↑ Edited by Michael Jones; Albert Rigaudière, Jeremy Catto, S. C. Rowell and others (2005) The New Cambridge Medieval History (Vol.6). Cambridge University Press. p. 710
- ↑ Abdelal, Rawi (2001).National purpose in the world economy: post-Soviet states in comparative perspective Cornell University press
- ↑ 6.0 6.1 Axell, Albert (2002). Russia's Heroes, 1941–45. Carroll & Graf Publishers. p. 247
- ↑ Fedor, Helen (1995) "Belarus - Stalin and Russification" Belarus: A Country Study. Library of Congress.
- ↑ Belarus:Window of Opportunity (see table 15, page 66)
 |
|
|---|---|
| Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano | |
| dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen | |
