Brunei

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Negara Brunei Darussalam
بروني دارالسلام
Flag of Brunei.svg Emblem of Brunei.svg
Flago di Brunei Blazono di Brunei
Mapo di Brunei
Chefurbo: Bandar Seri Begawan
·Habitanti: 60 874 (2003)
Precipua urbo: Bandar Seri Begawan
Oficala linguo: Malaya
Guvernerio: Monarkio
·Sultano: Hassanal Bolkiah
Surfaco: (172ma granda)
·Totala: 5,765 km²
·% aquo: 8,6
Habitanti: (175ma granda)
·Totala: 388,190[1] (2009)
·Denseso di habitantaro: 67,3 hab./km²
Nacionala himno: Allah Peliharakan Sultan
Pekunio: Dolaro di Brunei
Reto-kodo: .bn
Precipua religio: islamo, 64,4%

Brunei esas nedependanta sultanio qua jacas en Borneo insulo, Azia. Lua vicina landi esas Malaizia, en esto, sudo e westo. La nomo di sultanio devenas di Malaya-vorto berunai, quo signifikas "planto".

Bazala fakti pri Brunei.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Brunei.

Brunei esis povoza islama sultanio de la 14ma yarcento til la 16ma yarcento. Sultano Bolkiah, qua guvernis de 1485 til 1524 guvernis tota Borneo insulo, l'insuli di Sarawak e Sabah, e l'arkipelago di Sulu, en la sudo di nuna Filipini.

Unesma Europani qui establisis kontakto kun Brunei esis Portugalani. Li establisis ambasadeyo en Brunei, ma kande Portugalani atakis Maluku insuli en 1536 Portugalan ambasadisto en Brunei mustis ekirar de Brunei, por l'enemikeso di la sultano.

Dum la sultanio di Omar Ali Saifuddin 2ma okuris rebelioni en Sarawak ma, en 1839 la sultano supresis la rebeleso kun la helpo di Britanian aventurero James Brooke. En 1888 sultano Hashim Jalilul Alam Aqamaddin signatis pakto kun Unionita Rejio, e Brunei divenis Britaniana protektorato.

Japoniana mar-armeo en Brunei.

Brunei invadesis da Japonian imperio ye la 16ma di decembro 1941 dum la duesma mondomilito, ok dii pos l'atako a Pearl Harbor. Li desembarkis 10,000 soldati en Kuala Belait, e pos kombati dum 6 dii, li okupis tota la teritorio. Pos invadar Brunei, Japoniani establisis pakto kun sultano Ahmad Tajuddin, qua recevis pensiono e honori de Japoniani. Kambie, Japoniani administris la teritorio, e komencis docar Japoniana linguo en la skoli, e substitucis la valuto por altra, qua recevis la nomo "dolaro di Japoniana guverno", e recevis la surnomacho duit pisang, signifikante "banano-valuto". Cirkum 1943 la valuto ja sufris kun hiperinflaciono, e proxim la fino dil milito lua valoro esis preske nulo.

Japoniani konstruktis aeroportuo e navala bazo en Brunei. Britaniani bombis e destruktis la navala bazo, ma kaptis l'aeroportuo. Ye la 10ma di junio 1945 Australiani komencis operaco por kaptar Borneo, ma Japoniani kapitulacis komplete nur ye la 10ma di septembro 1945. Britanian armeo administris l'insulo til julio 1946.

Brunei divenis nedependanta de Unionita Rejio en 1 di januaro 1984.

Politiko[redaktar | edit source]

Brunei esas absoluta monarkio (sultanio). Hassanal Bolkiah, nuna sultano, esas chefo di stato ed anke chefo di guvernerio. On ne existas parlamento.

Geografio[redaktar | edit source]

Brunei jacas en Borneo insulo, Azia, ed esas dividita en 2 parti: 97% di populo vivas en granda westala parto.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Brunei.

Segun IMF, Brunei esas un di la du landi dil mondo (l'altra esas Libia) kun publika debo egala a 0%. La KLP per persono superigas 48,000 dolari omnayare. La monetaro di Brunei esas la Dolaro di Brunei, anke konocita kom ringgit.

Demografio[redaktar | edit source]

La habitantaro di Brunei en julio 2013 esas 415,717 di qui 76% esas urbala. Lua mezvalora viv-esperajo esas 77.7 yari.[2]

Kulturo[redaktar | edit source]

La kulturo di Brunei esas Malaya kun forta influo di islamo. Lando konsideresas plu konservema kam Indonezia o Malaizia.

Referi[redaktar | edit source]

  1. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html
  2. Oxford Business Group, The Report: Brunei Darussalam 2013 (2013),
    Oxford Business Group. 978-1-907065-78-1