Equador

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
República del Ecuador
Flag of Ecuador.svg Coat of arms of Ecuador.svg
Flago di Equador Blazono di Equador
Mapo di Equador
Chefurbo: Quito
·Habitanti: 1,399,814 (2001)
Precipua urbo: Guayaquil
Oficala linguo: Hispaniana
Guvernerio: Republiko
·prezidanto: Rafael Vicente Correa
Surfaco: (66ma granda)
·Totala: 283,561 km²
·% aquo: 4
Habitanti: (65ma granda)
·Totala: 14,573,101[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 51,39 hab./km²
Nacionala himno: Salve, oh Patria
Pekunio: Dolaro di Usa
Reto-kodo: .ec
Precipua religio: katolikismo

Equador esas lando en Sud-Amerika. Lua vicina landi esas:

En westo jacas la Oceano Pacifiko.

Bazala fakti pri Equador.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Equador.

Equador esis parto di Inkao Imperio. Ol divenis okupita da Hispaniani depos 1531, kande Francisco Pizarro kaptis Atahualpa e konquestis tota imperio. Dum koloniala periodo Equador esis parto di Vice Rejio di Lima e pos de Vice Rejio di Nueva Granada.

Ye la 9ma di oktobro 1820 Guayaquil divenis l'unesma urbo ke ganis nedependeso de Hispania. Lando divenis totale nedependanta ye 24 di mayo 1822 kande Antonio José de Sucre vinkis Hispaniani en Pichincha batalio. Pos la batalio, Equador unionis su kun Granda Kolumbia, lando kreita da Simón Bolívar, ma ye 1830 ol divenis nedependanta republiko.

Unesma prezidanto di lando esis Juan José Flores, naskinta ye Venezuela. Pos periodo di nestabileso kun militarala diktatoresi, Gabriel García Moreno unionis lando dum la 1860a yari, kun la suporto di katolik eklezio.

En 1941 komencis konflikto kun Peru pri la frontiero en la regiono di Amazonia. Nur ye 13 di mayo 1999 la frontiero inter la du landi esis finale establisita. De 1972 til 1979 militisti guvernis lando. Ye la 29ma di aprilo 1979 sub nova konstituco okuris prezidantala elekti. Jaime Roldós Aguilera ganis kun plu kam 1 miliono di voti.

Politiko[redaktar | edit source]

Depos sua nedependo-deklaro Peru sempre esis prezidantala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato e la chefo di guvernerio, ed elektesas dal populo por 4-yara periodo. Lu indikas la 25 ministri dil stato.

La legifala povo esas formata da parlamento (Congreso) kun unika chambro e 100 membri, qui elektesas por 4-yara periodo.

Nuna konstituco aprobesis en 2008. Segun ol, la maxim alta korto di judiciala povo esas la Supera Korto, formata da 21 judiciisti, qui elektesas por 9-yara periodo da la Judiciala Konsilantaro (Consejo de la Judicatura). La prezidanto di ta korto elektesas da altra judiciisti e reprezentas la korto dum 3 yari.

Administrala subdividuro[redaktar | edit source]

Equador e lua provinci.

Equador havas 24 provinci: (provincias):
Azuay, Bolivar, Cañar, Carchi, Chimborazo, Cotopaxi, El Oro, Esmeraldas, Galapagos, Guayas, Imbabura, Loja, Los Rios, Manabi, Morona-Santiago, Napo, Orellana, Pastaza, Pichincha, Santa Helena, Santo Domingo de los Tsáchilas, Sucumbios, Tungurahua e Zamora-Chinchipe.

Galapagos insuli, en Pacifiko, anke partoprenas ad Equador.

Geografio[redaktar | edit source]

Equador jacas inter latitudi 2ºN e 5ºN, e longitudi 75ºW e 92ºW. La Andi-montaro trairas la lando de nordo til sudo paralele al litoro e dividas lando en 3 geografiala regioni en kontinento, plu 1 insulala regiono, Galapagos.

En kontinento, on havas: - La Costa (litoro), basa tereni en westo di lando, apud Pacifiko. - La Sierra (alta landi), tereni en Andina regiono. - La Amazonia, anke konocata kom El Oriente (l'oriento), kovrata da equatorala foresto qua okupas preske la esta duimo di lando, ma havas nur 5% de lua totala populo.

Equador havas aktiva volkani. Lua maxim alta monto esas volkano Chimborazo, kun 6,130 metri di altitudo.

Quankam ol jacas proxim Equatoro, Equador ne havas klimato nur equatorala, pro l'influi da Andi, qua multe variigas la klimato.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Equador.

L'ekonomio di Equador esas la 8ma maxim granda de Latin Amerika e kreskis kreskis mezvalore 4.6 omnayare de 2000 til 2006[2]. De 2007 til 2012 ol kreskis mezvalore 4.3 omnayare, super la mezvaloro por Latin Amerika e Karibeano dum la sam epoko[3]. Lando utiligas la dolaro di Usa kom monetaro.

Demografio[redaktar | edit source]

En 2009 vivis en lando 14.573.101 lojanti[1]. La maxim granda urbo esas Guayaquil. Altra importanta urbi esas Quito, Cuenca, Santo Domingo de los Colorados e Machala.

Kulturo[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 Ecuador - The World Factbook - CIA
  2. AP. Depto de Estado: Política económica de Ecuador es incierta. URL vidita ye 15 di februaro 2009.
  3. NAM News Network (NNN) (14 di februaro 2013). Vidita ye 24 di aprilo 2013
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:


Extera ligili[redaktar | edit source]


LocationSouthAmerica.png
Landi en Sud-Amerika
Arjentinia | Bolivia | Brazilia | Chili | Kolumbia | Equador | Guyana | Panama | Paraguay | Peru | Surinam | Trinidad e Tobago | Uruguay | Venezuela
dependanta teritorii: Falklandi | Franca Guyana