Equador
República del Ecuador
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Equador esas lando en Sud-Amerika. Lua vicina landi esas:
En westo jacas la Oceano Pacifiko.
Bazala fakti pri Equador.
Indexo |
Historio [redaktar]
 |
Videz anke: Historio di Equador. |
Equador esis parto di Inkao Imperio. Ol divenis okupita da Hispaniani depos 1531, kande Francisco Pizarro kaptis Atahualpa e konquestis tota imperio. Dum koloniala periodo Equador esis parto di Vice Rejio di Lima e pos de Vice Rejio di Nueva Granada.
Ye 9 di oktobro 1820 Guayaquil divenis l'unesma urbo ke ganis nedependeso de Hispania. Lando divenis totale nedependanta ye 24 di mayo 1822 kande Antonio José de Sucre vinkis Hispaniani en Pichincha batalio. Pos la batalio, Equador unionis su kun Granda Kolumbia, lando kreita da Simón Bolívar, ma ye 1830 ol divenis nedependanta republiko.
Unesma prezidisto di lando esis Juan José Flores, naskinta ye Venezuela. Pos periodo di nestabileso kun militarala diktatoresi, Gabriel García Moreno unionis lando dum la 1860a yari, kun la suporto di katolik eklezio.
Ye 1941 komencis konflikto kun Peru pri la frontiero en la regiono di Amazonia. Nur ye 13 di mayo 1999 la frontiero inter la du landi esis finale establisita. De 1972 til 1979 militisti guvernis lando. Ye 29 di aprilo 1979 sub nova konstituco okuris prezidistala elekti. Jaime Roldós Aguilera ganis kun plu kam 1 miliono di voti.
Politiko [redaktar]
Equador esas prezidantala republiko. La prezidisto esas chefo di stato e chefo di guvernerio, ed esas elektata da populo por 4 yari. Lu nomizas 25 ministri di stato.
Legifala povo esas formata da parlamento (Congreso) kun unika chambro e 100 membri anke elektata por 4 yari. Nuna konstituco esis aprobita ye 2008.
Segun nuna konstituco, la maxim alta korto di judiciala povo esas la Supra Korto, formata da 21 judiciisti, elektata por periodo di 9 yari. La prezidisto di ta korto esas elektata da altra judiciisti e reprezentas la korto dum 3 yari.
Equador havas 24 provinci: (provincias):
Azuay, Bolivar, Cañar, Carchi, Chimborazo, Cotopaxi, El Oro, Esmeraldas, Galapagos, Guayas, Imbabura, Loja, Los Rios, Manabi, Morona-Santiago, Napo, Orellana, Pastaza, Pichincha, Santa Helena, Santo Domingo de los Tsáchilas, Sucumbios, Tungurahua e Zamora-Chinchipe.
Galapagos insuli, en Pacifiko, anke partoprenas ad Equador.
Geografio [redaktar]
Equador jacas inter latitudi 2ºN e 5ºN, e longitudi 75ºW e 92ºW. Ol havas 3 geografiala regioni en kontinento ed 1 insulala regiono: Galapagos. En kontinento, on havas: - La Costa (litoro), basa tereni en westo di lando, apud Pacifiko. - La Sierra (alta landi), tereni en Andina regiono. - La Amazonia, anke konocata kom El Oriente (l'oriento), kovrata da equatorala foresto ke okupas preske duimo di lando, ma havas nur 5% di totala populo.
Equador havas aktiva volkani. Lua maxim alta monto esas volkano Chimborazo, kun 6,130 metri di altitudo.
Ekonomio [redaktar]
|
Videz anke: Ekonomio di Equador. |
Equador utiligas kom pekunio la Dolaro di Usa.
Demografio [redaktar]
Ye 2009 vivis en lando 14.573.101 lojanti[1]. La maxim granda urbo esas Guayaquil. Altra importanta urbi esas Quito, Cuenca, Santo Domingo de los Colorados e Machala.
Kulturo [redaktar]
Referi [redaktar]
Extera ligili [redaktar]
- Prezidisto di Equador en hispaniana linguo.
- Parlamento (Kongreso) di Equador
- Fisko di Equador en Hispaniana linguo
 |
|
|---|---|
| Arjentinia | Bolivia | Brazilia | Chili | Kolumbia | Equador | Guyana | Panama | Paraguay | Peru | Surinam | Trinidad e Tobago | Uruguay | Venezuela | |
| dependanta teritorii: Falklandi | Franca Guyana | |
