Germania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Bundesrepublik Deutschland
Flag of Germany.svg Coat of arms of Germany.svg
Flago di Germania Blazono di Germania
Mapo di Germania
Chefurbo: Berlin
·Habitanti: 3,431,700 (2008)
Precipua urbo: Berlin
Oficala linguo: Germaniana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Joachim Gauck
·Kancelero: Angela Merkel
Surfaco: (63ma granda)
·Totala: 357,021 km²
·% aquo: 2,416
Habitanti: (14ma granda)
·Totala: 82.329.758[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 230,6 hab./km²
Nacionala himno: Das Lied der Deutschen (3ma strofo)
Pekunio: Euro
Reto-kodo: .de
Precipua religio: kristanismo (75,8%)

Germania esas lando in centr Europa. Ol jacas inter:

Bazala fakti pri Germania.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Germania.
Mapo kun Romana provinci (Britannia, Celtica, edc., plu Germania en la esto.

Julius Cezaro nomizis Germania la nekonquestita estala rivo di Rheno, dum ke la westala rivo, konquestita da Roman imperio dividesis en Belgica e Gallia Celtica. En la yaro 9 Germana tribui vinkis Romani en la batalio di Teutoburg-foresto, e preventis l'invado di la regiono da Romani. Dum la mez-epoko existis diversa princii en parto di la regiono, dum ke altra altra parto partoprenis a la Santa Romana Imperio. En 1648 la Santa Romana Imperio desaparis, e diversa nedependanta rejolandi e princolandi aparis, exemple Prusia, Bavaria e Saxonia.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Prusia.

Pos Franca revoluciono e Napoleona militi feudalismo desaparis e liberalismo e nacionalismo aparis e developis su en la regiono. Prusia, kun lua chef-urbo Berlin, gradope ganis militala, ekonomiala e politikal importi. En 1871 pos vinkar Franciana-Prusiana milito, Prusia kompletis lua unigo kun la vicina princii ed adicionis la teritorii di Alzacia-Lotringia, ante okupita da Franciani, por formacar Germanian imperio, sub la chefeso di kancelero Otto von Bismarck.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Germanian imperio.

Germanian imperio partoprenis en la divido di Afrika dum la fino di la 19ma yarcento e recevis la kolonii di Tanganyika, Togo, Kamerun e Sud-West-Afrika, nune Namibia. Ol anke recevis la teritorio di Nova-Guinea en Oceania.

kurta kronologio


Exquisite-kfind.png Videz anke: Est-Germania.
Exquisite-kfind.png Videz anke: West-Germania.

Ye la 3ma di oktobro 1990 okuris la riunigo di Germania. Ye la 10ma di marto 1994 Berlin divenis chef-urbo di unionita Germania, en substituco a Bonn. Pos riunigo, Germania asumis plu importanta roli en Europana Uniono ed en NATO. La lando sendis trupi por sekurar la paco en Balkani ed en Afganistan. Ta partopreno en exterala misionis esas kontroversa, nam Germanian armeo, segun lua legi, servas por presorga defendo.

Politiko[redaktar | edit source]

Germania esas federala parlamentala republiko. La federala prezidanto esas la chefo di stato, ed elektesas da la federal asemblajo, qua konsistas ek la membri di Bundestag e de reprezentanti de landala parlamenti.

La 'federala kancelero' (chefministro) direktas la guvernerio ed esas la maxim povoza persono en la politikala sistemo di Germania.

La parlamento havas 2 chambri: Bundestag (kun 622 membri) e Bundesrat (equivalanta ad Senato, kun 69 membri). La Bundesrat konsistas ek reprezentanti di la landala guverni e reprezentas la interesi di la federala landi.

Bundestag en 2009 havas 622 membri.

La Bundestag segun fracioni ye la 27ma di septembro 2009
partiso nombro di mandati
Kristana Demokrata Uniono/Kristana Sociala Uniono 239
Social-Demokrata Partiso 146
Libera Demokrata Partiso 93
La Sinistro 76
Federuro '90/Li Verdi 68

La konstituco di Germania (Grundgesetz, qua signifikas "bazala lego") esas la olda konstituco di West-Germania, adoptita ye la 8ma di mayo 1949, modifikita en 1990 por la proceso di riunigo, e pose en 1994, 2002 ed en 2006. La "judiciala gardisto" di Germana konstituco esas la federala konstitucala korto di Germania (Bundesverfassungsgericht) qua povas deklarar ke un lego esas kontre la konstituco di lando. L'artiklo 95 di Germana konstituco anke establisas altra korti: la federala korto di yuro, federala administrala konsilantaro, federala korto pri laborala temi, e federala sociala korto. L'artiklo 101 impedas la kreado di extraordinara korti, kom la populala korto (Volksgerichtshof) establisita dum la Triesma Reich.

Geografio[redaktar | edit source]

Topografiala mapo di Germania.
Exquisite-kfind.png Videz anke: Stati di Germania.

Kun 357.021 km² di extenso, Germania esas la 7ma maxim granda lando de Europa e la 63ma maxim granda en la mondo. Lua maxim alta monto esas Zugspitze kun 2,962 metri di altitudo sude di lando, en l'Alpi. Inter la sudo di lando e la nordo, jacas alta tereni kovrata da foresti. En nordo, tereni esas basa til la litoro di Norda Maro. Tre de la maxim importanta fluvii di Europa krucumas Germania: Rheno (865 km en lando), Danubio (687 km en lando) ed Elbe (787 km en lando).

Lua klimato esas temperema kun marala influi en nordo.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Germania.

Germania havas kapitalista ekonomio distingata per alte qualifikata laboropovo, developata infrastrukturo, vasta rezervi di kapitalo, basa nivelo di koruptajo[2] ed alta nivelo di novigado. Ol havas la maxim granda ekonomio di Europa e la 5ma granda dil mondo en pareso di kompro-povo.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo esas Berlin, kun plu kam 3,4 milioni habitanti. Altra importanta urbi esas Hamburg (1,734,083) e München (1,247,873).

Cirkum 0,07% di Germaniani esas Sorbi.

Sporto[redaktar | edit source]

Futbalo esas la maxim populala sporto en Germania. La Germana nacionala esquado ja ganis trifoye la mond-championkonkurso di futbalo (1954, 1974 e 1990). Germania vinkis dufoye la Mondala Kupo di Futbalo (1974 e 2006).

La somerala olimpiala ludi ja eventis dufoye en Germania: en Berlin, 1936 ed en en München, 1972.

La vintrala olimpiala ludi eventis en 1936 en Garmisch-Partenkirchen.

Kulturo[redaktar | edit source]

La kulturo di Germania aparis ante ol divenar unigita stato. Klasika muzikisti kom Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Richard Wagner, Felix Mendelssohn e Robert Schumann, edc; filozofi kom Immanuel Kant, Friedrich Nietzsche, Friedrich Hegel, Karl Marx, Friedrich Engels, Arthur Schopenhauer, Martin Heidegger, Theodor Adorno, edc; ciencisti kom Albert Einstein, Wilhelm Conrad Röntgen, Werner Heisenberg o Erwin Schrödinger; filmifisti kom Friedrich Wilhelm Murnau, Werner Herzog o Rainer Werner Fassbinder, esas kelka exempli di la granda kontributadi di Germania por mondala kulturo.

Literaturo[redaktar | edit source]

En la literaturo Germania produktis notora ed influiva poeti ed autori, kom Gotthold Ephraim Lessing, Goethe, Friedrich Schiller, Bertolt Brecht, ed la Nobel-laureati Theodor Mommsen, Paul Heyse, Gerhart Hauptmann, Thomas Mann, Nelly Sachs, Hermann Hesse, Heinrich Böll, Günter Grass e Herta Müller.

Johann Wolfgang von Goethe
(1749-1832)
Friedrich Schiller
(1759-1805)
Fratuli Grimm
(1785-1863)
Thomas Mann
(1875-1955)
Hermann Hesse
(1877-1962)
Johann Heinrich Wilhelm Tischbein 007.jpg Gerhard von Kügelgen 001.jpg Grimm1.jpg Thomas Mann 1929.jpg Hermann Hesse 1927 Photo Gret Widmann.jpg

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. CIA The World Factbook
  2. "CPI 2009 table" Transparency International.
Flago dil Europana Uniono
Europana Uniono
Mapo dil Europana Uniono
Membrostati: AustriaBelgiaBulgariaChekiaChiproDaniaEstoniaFinlandoFranciaGermaniaGrekiaHispaniaHungariaIrlandoItaliaKroatia - LatviaLituaniaLuxemburgiaMaltaNederlandoPoloniaPortugalRumaniaSlovakiaSloveniaSuediaUnionita Rejio
Negocianta stati: Islando - MontenegroRepubliko MacedoniaSerbiaTurkia
Peticionanta stati: Albania
Potenciala kandidati: Bosnia e Herzegovina - Kosovo