Germania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Bundesrepublik Deutschland
Flag of Germany.svg Coat of arms of Germany.svg
Flago di Germania Blazono di Germania
Mapo di Germania
Chefurbo: Berlin
·Habitanti: 3,431,700 (2008)
Precipua urbo: Berlin
Oficala linguo: Germaniana
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Joachim Gauck
·Kancelero: Angela Merkel
Surfaco: (63ma granda)
·Totala: 357,021 km²
·% aquo: 2,416
Habitanti: (14ma granda)
·Totala: 82.329.758[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 230,6 hab./km²
Nacionala himno: Das Lied der Deutschen (3ma strofo)
Pekunio: Euro
Reto-kodo: .de
Precipua religio: kristanismo (75,8%)

Germania esas lando in centra Europa. Ol jacas inter:

Bazala fakti pri Germania.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Germania.
Exquisite-kfind.png Videz anke: Est-Germania.
Exquisite-kfind.png Videz anke: West-Germania.

Ye 3 di oktobro 1990 okuris la riunigo di Germania. Ye 10 di marto 1994 Berlin divenis chef-urbo di unionita Germania, en substituco a Bonn. Pos riunigo, Germania asumis plu importanta roli en Europana Uniono ed en NATO. La lando sendis trupi por sekurar la paco en Balkani ed en Afganistan. Ta partopreno en exterala misionis esas kontroversa, nam Germaniana armeo, segun lua legi, servas por presorga defendo.

Politiko[redaktar | edit source]

Germania esas federala parlamentala republiko. La federala prezidistto esas elektita per la federala asemblajo, qua konsistas ek la membri di Bundestag e de reprezentanti de landala parlamenti.

La 'federala kancelero' (chefa ministro) direktas la guverno ed esas la maxim povoza persono en la politikala sistemo di Germania.

La parlamento havas 2 chambri: Bundestag (kun 622 membri) e Bundesrat (equivalanta ad Senato, kun 69 membri). La Bundesrat konsistas ek reprezentanti di la landala guverni e reprezentas la interesi di la federala landi.

Bundestag ye 2009 havas 622 membri.

La Bundestag segun fracioni ye la 27ma di septembro 2009
partiso nombro di mandati
Kristana Demokrata Uniono/Kristana Sociala Uniono 239
Social-Demokrata Partiso 146
Libera Demokrata Partiso 93
La Sinistro 76
Federuro '90/Li Verdi 68

La konstituco di Germania (Grundgesetz, qua signifikas "bazala lego") esas la olda konstituco di West-Germania, adoptita ye 8 di mayo 1949, modifikita ye 1990 por la proceso di riunigo, e pose ye 1994, 2002 ed ye 2006. La "judiciala gardisto" di Germaniana konstituco esas la federala konstitucala korto di Germania (Bundesverfassungsgericht) qua povas deklarar ke un lego esas kontre la konstituco di lando. L'artiklo 95 di Germaniana konstituco anke establisas altra korti: la federala korto di yuro, federala administrala konsilantaro, federala korto pri laborala temi, e federala sociala korto. L'artiklo 101 impedas la kreado di extraordinara korti, kom la populala korto (Volksgerichtshof) establisita dum la Triesma Reich.

Geografio[redaktar | edit source]

Topografiala mapo di Germania.
Exquisite-kfind.png Videz anke: Stati di Germania.

Kun 357.021 km² di extenso, Germania esas la 7ma granda lando de Europa e la 63ma en mondo. Lua maxim alta monto esas Zugspitze kun 2,962 metri di altitudo en sudo di lando, en l'Alpi. Inter la sudo di lando e la nordo, jacas alta tereni kovrata da foresti. En nordo, tereni esas basa til la litoro di Norda Maro. Tre de la maxim importanta fluvii di Europa krucumas Germania: Rheno (865 km en lando), Danubio (687 km en lando) ed Elbe (787 km en lando).

Lua klimato esas temperema kun marala influi en nordo.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Germania.

Germania havas kapitalista ekonomio distingata per alte qualifikata laboropovo, developata infrastrukturo, vasta rezervi di kapitalo, basa nivelo di koruptajo[2] ed alta nivelo di novigado. Ol havas la maxim granda ekonomio di Europa e la 5ma granda dil mondo en pareso di kompro-povo.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo esas Berlin, kun plu kam 3,4 milioni lojanti. Altra importanta urbi esas Hamburg (1,734,083) e München (1,247,873).

Cirkum 0,07% di Germaniani esas Sorbi.

Sporto[redaktar | edit source]

Futbalo esas la maxim populara sporto en Germania. La germana nacionala esquado ja ganis trifoye la mond-championeso di futbalo (1954, 1974 e 1990). Germania aranjis dufoye la mond-championeso di futbalo (1974 e 2006).

La somerala olimpiala ludi ja eventis dufoye en Germania ye 1936 en Berlin e ye 1972 en München.

La vintrala olimpiala ludi eventis ye 1936 en Garmisch-Partenkirchen.

Kulturo[redaktar | edit source]

La kulturo di Germania aparis ante ol divenar unigita stato. Klasika muzikisti kom Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Richard Wagner, Felix Mendelssohn e Robert Schumann, edc; filozofi kom Immanuel Kant, Friedrich Nietzsche, Friedrich Hegel, Karl Marx, Friedrich Engels, Arthur Schopenhauer, Martin Heidegger, Theodor Adorno, edc; ciencisti kom Albert Einstein, Wilhelm Conrad Röntgen, Werner Heisenberg o Erwin Schrödinger; filmifisti kom Friedrich Wilhelm Murnau, Werner Herzog o Rainer Werner Fassbinder, esas kelka exempli di la granda kontributadi di Germania por mondala kulturo.

Literaturo[redaktar | edit source]

En la literaturo Germania produktis notora ed influiva poeti ed autori, kom Gotthold Ephraim Lessing, Goethe, Friedrich Schiller, Bertolt Brecht, ed la Nobel-premiarii Theodor Mommsen, Paul Heyse, Gerhart Hauptmann, Thomas Mann, Nelly Sachs, Hermann Hesse, Heinrich Böll, Günter Grass e Herta Müller.

Johann Wolfgang von Goethe
(1749–1832)
Friedrich Schiller
(1759–1805)
Fratuli Grimm
(1785–1863)
Thomas Mann
(1875–1955)
Hermann Hesse
(1877–1962)
Johann Heinrich Wilhelm Tischbein 007.jpg Gerhard von Kügelgen 001.jpg Grimm1.jpg Thomas Mann 1929.jpg Hermann Hesse 1927 Photo Gret Widmann.jpg

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. CIA The World Factbook
  2. "CPI 2009 table" Transparency International.
Flago dil Europana Uniono
Europana Uniono
Mapo dil Europana Uniono
Membrostati: AustriaBelgiaBulgariaChekiaChiproDaniaEstoniaFinlandoFranciaGermaniaGrekiaHispaniaHungariaIrlandoItaliaKroatia - LatviaLituaniaLuxemburgiaMaltaNederlandoPoloniaPortugalRumaniaSlovakiaSloveniaSuediaUnionita Rejio
Negocianta stati: Islando - MontenegroRepubliko MacedoniaSerbiaTurkia
Peticionanta stati: Albania
Potenciala kandidati: Bosnia e Herzegovina - Kosovo