Germania
Bundesrepublik Deutschland
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Germania esas lando in centra Europa. Ol jacas inter:
- Dania, en nordo,
- Polonia e Chekia en esto,
- Austria e Suisia en sudo,
- Francia, Luxemburgia, Belgia e Nederlando en westo.
Bazala fakti pri Germania.
Indexo |
Historio [redaktar]
 |
Videz anke: Historio di Germania. |
- 1871 Fondo di la germana nacionala stato kun la hegemonio di Prusia.
- 1914 til 1918 Unesma mondomilito. Germania perdis la milito.
- 1919 til 1933 La Republiko di Weimar. Germania divenis parlamentala demokratio.
- 1933 La diktatoreso di Nationalsocialisti kun ka diktatoro Adolf Hitler komencas.
- 1939 til 1945 Duesma mondomilito. Germania perdis la milito ed okupesis per Britania, Francia, Soviet-Uniono ed USA
- 1949 Divido di Germania en West-Germania ed Est-Germania
|
Videz anke: Est-Germania. |
|
Videz anke: West-Germania. |
Ye 3 di oktobro 1990 okuris la riunigo di Germania. Ye 10 di marto 1994 Berlin divenis chef-urbo di unionita Germania, en substituco a Bonn. Pos riunigo, Germania asumis plu importanta roli en Europana Uniono ed en NATO. La lando sendis trupi por sekurar la paco en Balkani ed en Afganistan. Ta partopreno en exterala misionis esas kontroversa, nam Germaniana armeo, segun lua legi, servas por presorga defendo.
Politiko [redaktar]
Germania esas federala parlamentala republiko. La federala prezidistto esas elektita per la federala asemblajo, qua konsistas ek la membri di Bundestag e de reprezentanti de landala parlamenti.
La 'federala kancelero' (chefa ministro) direktas la guverno ed esas la maxim povoza persono en la politikala sistemo di Germania.
La parlamento havas 2 chambri: Bundestag (kun 622 membri) e Bundesrat (equivalanta ad Senato, kun 69 membri). La Bundesrat konsistas ek reprezentanti di la landala guverni e reprezentas la interesi di la federala landi.
Bundestag ye 2009 havas 622 membri.
| partiso | nombro di mandati |
|---|---|
| Kristana Demokrata Uniono/Kristana Sociala Uniono | 239 |
| Social-Demokrata Partiso | 146 |
| Libera Demokrata Partiso | 93 |
| La Sinistro | 76 |
| Federuro '90/Li Verdi | 68 |
La konstituco di Germania (Grundgesetz, qua signifikas "bazala lego") esas la olda konstituco di West-Germania, adoptita ye 8 di mayo 1949, modifikita ye 1990 por la proceso di riunigo, e pose ye 1994, 2002 ed ye 2006. La "judiciala gardisto" di Germaniana konstituco esas la federala konstitucala korto di Germania (Bundesverfassungsgericht) qua povas deklarar ke un lego esas kontre la konstituco di lando. L'artiklo 95 di Germaniana konstituco anke establisas altra korti: la federala korto di yuro, federala administrala konsilantaro, federala korto pri laborala temi, e federala sociala korto. L'artiklo 101 impedas la kreado di extraordinara korti, kom la populala korto (Volksgerichtshof) establisita dum la Triesma Reich.
Geografio [redaktar]
|
Videz anke: Stati di Germania. |
Kun 357.021 km² di extenso, Germania esas la 7ma granda lando de Europa e la 63ma en mondo. Lua maxim alta monto esas Zugspitze kun 2,962 metri di altitudo en sudo di lando, en l'Alpi. Inter la sudo di lando e la nordo, jacas alta tereni kovrata da foresti. En nordo, tereni esas basa til la litoro di Norda Maro. Tre de la maxim importanta fluvii di Europa krucumas Germania: Rheno (865 km en lando), Danubio (687 km en lando) ed Elbe (787 km en lando).
Lua klimato esas temperema kun marala influi en nordo.
Ekonomio [redaktar]
|
Videz anke: Ekonomio di Germania. |
Germania havas kapitalista ekonomio distingata per alte qualifikata laboropovo, developata infrastrukturo, vasta rezervi di kapitalo, basa nivelo di koruptajo[2] ed alta nivelo di novigado. Ol havas la maxim granda ekonomio di Europa e la 5ma granda dil mondo en pareso di kompro-povo.
Demografio [redaktar]
La maxim granda urbo esas Berlin, kun plu kam 3,4 milioni lojanti. Altra importanta urbi esas Hamburg (1,734,083) e München (1,247,873).
Cirkum 0,07% di Germaniani esas Sorbi.
Sporto [redaktar]
Futbalo esas la maxim populara sporto en Germania. La germana nacionala esquado ja ganis trifoye la mond-championeso di futbalo (1954, 1974 e 1990). Germania aranjis dufoye la mond-championeso di futbalo (1974 e 2006).
La somerala olimpiala ludi ja eventis dufoye en Germania ye 1936 en Berlin e ye 1972 en München.
La vintrala olimpiala ludi eventis ye 1936 en Garmisch-Partenkirchen.
Kulturo [redaktar]
La kulturo di Germania aparis ante ol divenar unigita stato. Klasika muzikisti kom Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Richard Wagner, Felix Mendelssohn e Robert Schumann, edc; filozofi kom Immanuel Kant, Friedrich Nietzsche, Friedrich Hegel, Karl Marx, Friedrich Engels, Arthur Schopenhauer, Martin Heidegger, Theodor Adorno, edc; ciencisti kom Albert Einstein, Wilhelm Conrad Röntgen, Werner Heisenberg o Erwin Schrödinger; filmifisti kom Friedrich Wilhelm Murnau, Werner Herzog o Rainer Werner Fassbinder, esas kelka exempli di la granda kontributadi di Germania por mondala kulturo.
Literaturo [redaktar]
En la literaturo Germania produktis notora ed influiva poeti ed autori, kom Gotthold Ephraim Lessing, Goethe, Friedrich Schiller, Bertolt Brecht, ed la Nobel-premiarii Theodor Mommsen, Paul Heyse, Gerhart Hauptmann, Thomas Mann, Nelly Sachs, Hermann Hesse, Heinrich Böll, Günter Grass e Herta Müller.
| Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) |
Friedrich Schiller (1759–1805) |
Fratuli Grimm (1785–1863) |
Thomas Mann (1875–1955) |
Hermann Hesse (1877–1962) |
|---|---|---|---|---|
 |
 |
 |
 |
 |
Cetera aferi [redaktar]
Referi [redaktar]
- ↑ CIA The World Factbook
- ↑ "CPI 2009 table" Transparency International.
 |
|
 |
|---|---|---|
| Membrostati: | Austria – Belgia – Bulgaria – Chekia – Chipro – Dania – Estonia – Finlando – Francia – Germania – Grekia – Hispania – Hungaria – Irlando – Italia – Latvia – Lituania – Luxemburgia – Malta – Nederlando – Polonia – Portugal – Rumania – Slovakia – Slovenia – Suedia – Unionita Rejio | |
| Futura membro: | Kroatia (ye 2013) | |
| Negocianta stati: | Islando - Montenegro – Turkia | |
| Peticionanta stati: | Republiko Macedonia – Serbia – Albania | |
