Getúlio Vargas

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Getúlio Dornelles Vargas
Getulio.gif

Prezidanto di Flag of Brazil.svg Brazilia
Periodo di guvernerio: de 3 di novembro 1930 til 29 di oktobro 1945
Precedanto: Augusto Tasso Fragoso
Sucedanto: José Linhares

Prezidanto di Flag of Brazil.svg Brazilia
Periodo di guvernerio: de 31 di januaro 1951 til 24 di agosto 1954
Precedanto: Eurico Gaspar Dutra
Sucedanto: João Café Filho

Personal informi
Nasko-dio: 19 di aprilo, 1882
Nasko-loko: São Borja, Rio Grande do Sul
Morto-dio: 24 di agosto, 1954
Morto-loko: Rio de Janeiro, Brazilia
Spozo: Darcy Barmanho Vargas
Profesiono: advokato e politikisto
Politikala partiso: Partido Trabalhista Brasileiro - PTB

Getúlio Dornelles Vargas (1882 til 1954) esis Braziliana politikisto, qua guvernis lando 2 periodi. L'unesma, sen esar elektita da populo (de 1930 til 1945), e la duesma (de 1951 til 1954) demokratie elektita. Ica lasta periodo finis tragediale kun lua su-ocido.

Unesma prezidanteso (1930-1945)[redaktar | edit source]

L'unesma periodo esis dividita en 3 parti:

  1. de 1930 til 1934 - provizora guvernerio,
  2. de 1934 til 1937 - konstitucala guvernerio, segun la konstituco sancionita ye 1934, e
  3. de 1937 til 1945 - diktatoreso di Estado Novo ("Nova Stato).

En 1937 Vargas anoncis ke deskovresis komunista projeto por kaptar povo en Brazilia, nomizita Plano Cohen. Ica nevera projeto servis kom pretexto por stato-stroko, e por l'adopto di nova konstituco kun fashista inspireso. En 1938 Braziliana fashisti (konocita kom Integralisti) divergis de Vargas, ed il proskriptis li.

Dum lua periodo di guvernerio, Getúlio adoptis legifadi qui protektis e donis yuri a laboristi (kom la yuri a 30 dii di libera tempo omna yaro, a 3 monati di libera tempo por laboristini qua divenis matri (matrala licenco), la 13ma salario a tota laboristi, ec). Ica legifado, konocita en Portugalana da Consolidação das Leis do Trabalho - CLT (en Ido: "Solidiga Legifado di Laborala Yuri") donis granda populareso a Vargas, qua divenis konocita kom "la patro di povruli".

En 1942, pos diversa sinkadi di Braziliana komercala navi da Germaniana submarala navi, Getúlio Vargas deklaris milito kontre Germania ed Italia, e sendis soldati por kombatar en Europa la du diktatoresi, kune Usana e Britaniana trupi. En 1945, la militarala komandanti qua kombatis en Europa ekpulsis Vargas de povo. José Linhares asumis povo provizore. Elekti por nova konstitucala asemblajo esis kunvokita, ed, en 1946, Brazilia rivenis demokratiala stato. Marshalo Eurico Gaspar Dutra esis elektita prezidanto, e guvernis til la 31ma di januaro 1951.

Duesma prezidanteso (1951 til 1954)[redaktar | edit source]

Vargas, populara chefo danko a Solidiga Legifado di Laborala Yuri, decidis kandidatesar a prezidanto en 1950, e vinkis la elekto. Dum lia duesma prezidantala periodo, il fondis Petrobras, por explorar petrolo en Brazilia.

Vargas sufris granda presadi e akuzati de l'opozantaro di esar demagogo e populisto. En 1954 lua precipua adverso, Carlos Lacerda, sufris atento ma eskapis de pafado, qua mortigis mayoro Rubens Florentino Vaz. La chefo di la sekureso di Vargas, Gregório Fortunato, esis akuzita di imperar l'atento, e konfesis to. Pos l'atento, Getúlio sufris granda preso a renuncar. La politikala krizo guidis lu a suocido, dum la nokto de 23 a 24 di agosto 1954. Ante la suocido, Vargas skribis letro ube akuzis lia opozanti di dezirar lia vexeso.

Lua suocido kauzis granda shoko en populo, e desfaciligis la projeto de parto di lia opozanti por kaptar povo da stato-stroko. Mili di personi sequis lia sarko e protestis en la stradi di Rio de Janeiro. Carlos Lacerda mustis fugar de Brazilia por eskapar de populala furio.

Precedanto
Tasso Fragoso
Prezidanto di Brazilia
1930 til 1945
Sucedanto
José Linhares
Precedanto
Eurico Gaspar Dutra
Prezidanto di Brazilia
1951 til 1954
Sucedanto
João Café Filho