Historio di Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Diala Santi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

La historio dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi esas dividita en tri periodi:

  • la frua historio dum la vivo di Joseph Smith qua estas komuna por omna movadi di lasta-diala santi,
  • "pionir-epoko" sub la chefeso di Brigham Young
  • moderna epoko komencante en 1890a kande Utah atingis stateso.

Komenci[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Unesma Viziono.
Unesma Viziono

Segun Joseph Smith, kande evis 14 yari e dum vivabis en Palmyra (Nova-York, Usa), on apararis Deo a il, la Patro e sua Filio Iesu Kristo. Pri ol il dicis :

Cquote1.png Me vidis kolumno de lumo, plu brilanta kam la suno, direkte super mea kapo; e ica lumo gradoze decensis til restar super me. (...) Kande la lumo restis super me, me vidis en l'airo supre me a du personi, di qua brilego e glorio ne permisas ula deskripto. Un di ili parolis kun me, vokanto me per mea nomo, e dicis, signalanto a il altre: Yen mea Filio amataro: Askoltez tu ad Il! Cquote2.png

Iesu Kristo mandis il ke ne devas unionar su a ula eklezio, nam omna asabas en eroro.

Publikante la Libro di Mormon, Joseph Smith komencis difuzar la nova religio ed ol esis kreinta l'Eklezio di Iesu Kristo dil Lasta-Dia Santi. Olua atituto, diferanta de altera eklezii, facis ke ol esis repulsita e persukutita. Pro to, Joseph Smith fugis a Ohio. Depos, li iris a Missuri ube Joseph Smith fondis l'urbo Nauvoo.

Pionir-epoko[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Mormona pioniri.
Statuo memoriganta mormona pioniri.

Enmigro vers Utah e koloniigo dil westo[redaktar | edit source]

Ye 1831 Joseph Smith diris recevar la doktrino di plurala matrimonio per divina revelo, qua estis facita publika ye 1852. Kun Wilford Woodruff kam prezidanto di l'Eklezio, ol esis deklarita "Manifesto" inkluzite en Doktrino e Konvencioni kam Oficala Declaro, en qua esis anoncita la fino de la praktico de poligamio.

Sub chefeso di Brigham Young, chefi di l'eklezio planigis livar Nauvoo ye aprilo 1846, ma pro la menaci di la polico di la stato, li decidis krucumar Mississippi fluvio ye februaro sam yaro, dum vintro. La grupri di fideli ke abandonis Illinois por vivar en Utah divenis konocita kom pioniri mormoni. La grupo establisis en Salt Lake City e kreis voyo konocita kom "mormona voyo". L'arivo di pioniri mormoni en Salt Lake okuris en 24 di julio 1847. Ta aniversario esas oficale celebrata en la stato di Utah kom dio di pioniri mormoni.

Diriginta da Brigham Young, departis la mormoni a la mexikiana teritorio di Kalifornia ube kolonigis teritorio di granda salizita lago ye 24 di junio 1847 ube fondigis Salt Lake City, por lo qua kreis armeala kompanio nomita Mormona bataliono ke enkorpigis en Iowa a la milito di Usa e ke partoprenis en la milita kampanio tra Nova-Mexikia e Kalifornia dum Mexikia-Usana milito. Brigham Young nomesis guverniero di teritorio di qua du yari ante esis kaptita de Mexikio per traktado di Guadalupe-Hidalgo. Importanta urbi originis de mormona socii, kom San Bernardino (Kalifornia), Las Vegas (Nevada), Phoenix (Arizona), e mikra urbi ed urbeti di Idaho.

"Utah-milito" e masakro di Mountain Meadows[redaktar | edit source]

De 1857 til 1858 okuris konflikto inter l'eklezio e Usana guvernerio. Ta konflikto nomezis "Utah-milito". Mormona kolonigiisti ed Usana guvernerio disputis la kontrolo di la kulturo e l'administro dil teritorio. Tensioni pri l'Utah-milito, e posible altra faktori rezultis en masakro di plu kam 120 personi (inkluze mulieri e pueri) de Kalifornia ne membri de l'eklezio. Ta masakro originale esis imputita ad atako di indijeni, e lua motivi sejornas necerta.

Usana guvernerio vinkis Utah-milito, e nomizis Alfred Cumming kom guverniestro dil teritorio, en remplaso di Brigham Young. La prezidanto di Usa en ta epoko esis James Buchanan.

Teokratiala chefeso di Brigham Young[redaktar | edit source]

Pos la morto di Joseph Smith, Jr., Brigham Young deklaris ke l'eklesio devis esar komandita da Quorumo di 12 Apostoli. Pose, kande la migrado vers Utah ja okuris, Brigham Young divenis membro di l'unesma prezidanteso, en 25 di decembro 1847, e pos il propra divenis prezidanto di l'eklezio, en 8 di oktobro 1848. Un di motivi por le membri di l'eklezio selektar la regiono di Granda Baseno en Utah por establisar su esis pro ke la regiono, en ta epoko, ne esis Usana teritorio, e Young konsideris ke Usa faliis en protektar mormoni en Missouri ed Illinois. Malgre to, en 1848 da Traktado di Guadalupe Hidalgo Mexikia cedis la regiono ad Usa. Do, Brigham Young sendis delegiti vers Washington DC kun propozajo di krear la "Stato di Deseret", en ke Young, naturale, esus l'unesma guverniestro. Vicee, Usana kongreso kreis multa mikra teritorio di Utah en 1850, e Young divenis guverniestro dil teritorio en 1851. Pro lia religiala kredo, Young exercis plu multa dominaco super aferi de kolonigiisti (mormoni e ne-mormoni) ke altra guverniestri en ta epoko. Dum granda parto di 19ma yarcento l'eklezio mantenis ekleziala korto paralele federala korti, ed imperis ke mormoni uzis la sistemo nur por civila demandi[1]

20ma yarcento[redaktar | edit source]

Depos l'anexiono di Utah a Usa ye 1896, l'Eklezio komencis expansar a vicina stati e depos a omna nacio. Aktuale ol esas la quaresma eklezio en la mondo. En mid-yarcento komencis olua expansio tra Sud-Amerika ed Europa e, aktuale facas prozelitismo en Afrika, Azia ed Orienta Europa.

Aktuale, mormoni havas granda ekonomika e politika influo en Utah ube havas televidi, radii, jurnali, revui ed altri komuniko-medii. En Provo existas skolo de lingui por preparar la yuna misiisti por povar konversi pluse 10 lingui.

  1. Mangrum, R. Collin (1983), "Furthering the Cause of Zion: An Overview of the Mormon Ecclesiastical Court System in Early Utah", Journal of Mormon History, 10: 79-90.