Historio di Estonia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Estonia1925physical.jpg

Homi komencis okupar la regiono di nuna Estonia ulatempe inter 13,000 til 11,000 yari ante nun. La maxim olda kolonieto konocita esis Estonia esis Pulli, apud Pärnu fluvio. La kolonieto datizas de 11,000 aK til 9,000 ak. Romana historiisto Tacitus, en lia libro Germania (c. yaro 98) deskriptis la tribuo "aesti", posible origino di la nomo "Estonia".

La tribui qui vivis en Saaremaa insulo divenis konocita kom Estoniana vikingi. En 1187 li atakis Sigtuna, Suedian urbeto. Multa trezori de Viking-epoko trovesis en Saaremaa.

Dum la 13ma yarcento lokala chefo Lembitu atemptis unionar la habitanti qui vivis en la regiono kontre Daniana e Germanian okupeso, ma mortigesis dum batalio en 1217. La regiono divenis princio de Santa Roman imperio[1]. La nordala regioni di lando divenis parto di la Dukio di Estonia[2], direkte sub dominacajo de la Rejo di Dania.

En 1228 Estonia divenis parto de Terra Mariana, oficala nomo di la princio di Livonia, establisita ye 2 di februaro 1207[3] e parto di Santa Roman imperio. La sudo di la regiono divenis sub direkta imperio de la rejo di Dania de 1219 til 1346.

En 1632 sub la dominacajo di Suedia fondesis l'universitato en Dorpat (lore Tartu) ma, pos un milito kontre Rusian imperio en 1721, Suedia perdis la regiono por Rusia.

Deklaro di nedependo di Estonia, en 23 di februaro 1918 en Pärnu.
La deklaro pri nedependo di Estonia.

Estonia deklaris su nedependanta de Rusian imperio en 23 di februaro 1918 en Pärnu, ed en 24 di februaro 1918 en Tallinn. Ye la 28ma di novembro 1918 komencis milito por mantenar la nedependo, qua lastis til 1 di februaro 1920 e rezultis 5,000 Estoniani morti e 15,000 kaptiti. Finlando agnoskis la nedependo di Estonia en 7 di julio 1920. Lando sejornis nedependanta dum 22 yari, til la 16ma di junio 1940 kande esis okupita da Sovietia.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Anexo di Estonia a Sovietia.

Pos l'invado di Sovietia da Nacionalsocialista Germania en 22 di junio 1941 en poka dii Germana trupi atingis Estonia. Li krucumis Estoniana frontiero ye la 7ma di julio 1941. Reda Armeo retretis vers l'opozanta rivo di Pärnu fluvio. Germana trupi e kelka Estoniana partizani kaptis Narva ye la 17ma di agosto e Tallinn ye la 28ma di agosto 1941. Pos kompleta okupeso, Germaniani desarmizis tota Estoniana partizani.[4]

Quankam multa Estoniani bonvenigis Germaniani kom lia liberiganti de Sovietiana rejimo e kredis ke lando recevus nove lua nedependo, balde divenis klara ke Germani esis nova okupanta povo. Nacionalsocialista Germania anexis Estonia kom parto di lua nova provinco Ostland. To stimulis kelk Estoniani ad unionar kun Finlandan Armeo por luktar kontre Sovietia ma sen unionar kun nacionalsocialisti.

En januaro 1944 Reda Armeo proximigis Estoniana frontiero. Li rikonquestis Estonia sam yaro, dum l'autuno. Estonia divenis Sovieta republiko til 20 di agosto 1991, kande ol rideklaris nedependo.

Estonia divenis membrostato di Europana Uniono ye la 1ma di mayo 2004, ed adoptis l'Euro kom monetaro en 1 di januaro 2011.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Herbermann, Charles George (1907) The Catholic Encyclopedia Robert Appleton Company.
  2. Knut, Helle (2003). The Cambridge History of Scandinavia: Prehistory to 1520. Cambridge University Press. p. 269. ISBN 0-521-47299-7
  3. Bilmanis, Alfreds (1944) Latvian-Russian Relations: Documents The Latvian Legation
  4. Dave Lande Resistance! Occupied Europe and Its Defiance of Hitler, p. 188


LocationEurope.png
Historio di Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen