Historio di Kosta Rika

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Ceramikajo trovita en Nicoya peninsulo.

Evidenci di homi vivanta en la regiono di nuna Kosta Rika evas de 10 mil yari ante nun. Nicoya peninsulo, en la nordo di lando, esis la maxim sudala punto ube l'influo di Nahuatl populo trovesis.

Kirko Inmaculada Concepción ("senmakula gravidesko"), l'unesma konstruktita da Hispani, en la 1560a yari.

L'unesma Europana qua arivis en la regiono esis Cristoforo Colombo ye la 18ma di septembro 1502[1]. Dum la kolonial epoko, la regiono esis la maxim sudala provinco de la Kapitenio di Guatemala. Hispaniani konsideris la regiono nefacila por vivar, pro lua poka precoza rekursi. Nur en la yaro 1562 Juan Vásquez de Coronado fondis l'urbo di Cartago[1]. Hispania interdiktis komerco inter la regiono e Panama, lore parto di la Vice Rejio di Nova Granada. La regiono restis povra e poke populizita por la manko di mineyi di oro ed arjento[2]. Kosta Rika deskriptesis kom "la maxim povra e mizeroza Hispana kolonio en Amerika" da un Hispaniana guberniestro, en 1719[3].

Altra motivo por la povreso di Kosta Rika esis la manko di indijeni qui povis verkar sub forco (Encomiendas) en l'agrokultivo. Do, la kolonigiisti mustis verkar li propra en la plantacerii e ne povis mantenar granda proprietaji. Nur kande Hispani movis marfore vers alta regioni, li trovis fertila landi de volkanal origino.

Flago di Kosta Rika.

Kosta Rika divenis nedependanta de Hispania ye la 15ma di septembro 1821 kom parto di la kapitenio di Guatemala, qua unionis su a Mexikia. Agustín de Iturbide, chefo di la provizora guvernerio, divenis Mexikian imperiestro.

Kande un revoluciono renversis Agustín de Iturbide, un nova kongreso permisis Centr-Amerikana regioni decidar lua propra futuro. Do, la Federala Republiko di Centr-Amerika kreesis. Kosta Rika abandonis la federuro en 1838. En la 31ma di agosto 1848 José María Castro Madriz deklaris Kosta Rika un naciono suverena e nedependanta, e divenis lua unesma prezidanto.

En la komenco di la 19ma yarcento komencis la plantacajo di kafeo en Kosta Rika. Lando komencis exportar ol en 1843, e balde ol divenis la precipua kultivo. Kafeo kontinuis la precipua richeso-fonto dum la 20ma yarcento. Kosta Rika exportis ol tra la portuo di Puntarenas. La precipua konsumeri por Kosta-Rikana kafeo esis la Europani, do balde divenis importanta konstruktar un fervoyo vers Karibeana portuo di Limón. Ta fervoyo inauguresis en 1890.

Kande William Walker arivis en Nikaragua e konquestis povo en ta lando, Kosta Rikana guverno konsideris il un menaco. En la 27ma di februaro 1856 prezidanto Juan Rafael Mora Porras obtenis de Kostarikana kongreso permiso por deklarar milito kontre la trupi di Walker, ed en 20 di marto sam yaro, en Santa Rosa batalio, stranjera forci vinkesis.

Historiale, Kosta Rika esas un di la maxim pacoza e stabila landi dil mondo. Malgre to, de la fino dil 19ma yarcento til nun lando havis violenta periodi en lua historio. De 1917 til 1919 generalo Federico Tinoco Granados guvernis kom diktatoro til esar ekpulsita de povo. En 1948 José Figueres Ferrer komandis revolto pos disputar prezidantal elekti kontre Rafael Ángel Calderón Guardia e Otilio Ulate Blanco. La revolto kauzis plu kam 2,000 morti. La rebeli formacis uniono qua guvernis lando, abolisis militala forci e skribis nuna konstituco.

Pos la stato-stroko, José Figueres Ferrer divenis nacionala heroo e vinkis l'unesma prezidantal elekto pos la konstituco, en 1953. Pos ta dato til nun ja okuris 13 prezidantal elekti, lasta en 2010.

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 Costa Rica - History & Culture
  2. "A Brief History of Costa Rica: Colonial Times". URL vidita ye 21 di decembro 2007.
  3. Shafer, D. Michael (1994). Winners and losers: how sectors shape the developmental prospects of states. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press