Historio di Lituania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Historiala frontieri di Lituania

Homi establisis su en la teritorio di nuna Lituania dum la 10ma yarmilo ante Kristo. Dum un yarmilo, proto-Indoeuropani, qui arivis en la regiono 3 til 2 yarmili ante Kristo, mixuris su kun lokala populi, e formacis diversa Baltika tribui. Unesma skribita menciono pri Lituania evas de 14 di februaro 1009 en Germana manuskripto.

Grunwald-batalio, en 15 di julio 1540, ube Polonia-Lituania vinkis Germana kavalieri.

Lituania unionesis kom stato En 1236, e Mindaugas 1ma divenis lua unesma rejulo ye la 6 di julio 1253. En 1385 granda-duko Jogaila aceptis Poloniana propozo por divenar rejulo. Dum lia rejio, Lituania konvertesis a kristanismo, ed il establisis personala uniono kun Polonia.

De 1655 til 1661 Lituaniana teritorio ed ekonomio sufris kun la militi kontre Suedia. Pose ol sufris nove, dum la Granda nordeyo-milito (1700 til 1721). La milito, un epidemio di pesto e famino kauzis la porto di plu kam 40% de Lituaniana habitantaro.[1]. La uniono kun Polonia lastis til 1795, kande Rusian imperio, Prusia ed Austria dividis Polonia-Lituania. Cirkum 90% di Lituaniana teritoro esis okupita da Rusia, e 10% da Prusia.

Granda parto di Lituania jacis sub Rusa domeno. Pos du nesucesoza rebelesi en 1831 e 1865 Rusa autoritatozi decidis klozar Lituaniana jurnali, skoli ed edukerii e transformis la teritorio en administrala regiono de Rusian imperio. Ta agadi faliis, pro ke Lituani kontinuis docar lua linguo a lia filii, e la imprimuro di libri en Lituaniana kontinuis sekrete. De 1868 til 1914 cirkum 635,000 Lituani o 20% de la habitantaro ekmigris.[2] Granda nombro ekmigris vers Usa de 1867 til 1868 pos un famino.[3]

La 20 membri de la Konsilantaro di Lituania, qui deklaris la nedependo di lando en 16 di februaro 1918.

Dum l'Unesma mondomilito, Lituania deklaris lua nedependo de Rusia. Antanas Smetona esis l'unesma prezidanto di lando. La regiono di Vilnius esis okupita da Polonia en 1920, e Kaunas divenis la chef-urbo di lando dum 19 yari, e la du stati - Polonia e Lituania - ne establisis diplomacala relati dum granda parto di la periodo inter la du mondo-militi.

Sovietia okupis Lituania en 1940, dum Duesma mondomilito. En la sequanta yaro, ye la 22 di junio 1941 Nacional-Socialista Germania invadis Sovietia. Kun la kaoza situo kreita, un grupo rideklaris Lituaniana nedependo e deklaris Juozas Ambrazevičius kom chefministro ye la 24 di junio, ma nedependanta guvernerio duris nur 6 semani, nam Germaniani anexis ol. En 1944 Sovietia riokupis Lituania e lando divenis Sovietiana republiko kun la nomo Socialista Sovieta Republiko di Lituania. Tamen, cirkum 100,000 partisani - di qui 30,000 mortis e multa sendesis vers Siberia -, kontinuis militeto kontre Sovietian okupeso til 1952.

Ye la 11 di marto 1990 Lituania deklaris nove nedependo - de Sovietia, l'unesma Sovietana republiko a facar ol. Ma Sovietia ne aceptis la separo, e Reda Armeo atakis la Turmo di Televiziono en 13 di januaro 1991, e rezultis 13 personi morti. En la 4 di februaro 1991, Islando divenis l'unesma lando qua agnoskis Lituaniana nedependo. Lasta Rusa trupi abandonis lando ye la 31ma di agosto 1993.


LocationEurope.png
Historio di Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen
  1. "The Roads to Independence". Lithuania in the World. URL vidita ye 5 di junio 2011.
  2. Encarta (2009). Lithuanian Americans.
  3. Catholic Encyclopedia. Lithuanians in the United States.