Historio di Movado di Lasta-Diala Santi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Gramatikala revizo bezonata

Movado di Lasta-Diala Santi esas religiala movado en restaurismo, komencanta a principi di 19ma yarcento ke originis doktrini, praktiki e tradicioni di plura branchi ed eklezi di Lasta-Diala Santi. Lua historio esas karakterizata de kontroversio e persekutado e de reago a kelka doktrini e tradicioni dil movado, qua esas unika en kristanismo.

Fondinto dil movado esis Joseph Smith, Jr. qua kreskis en norda regiono di metropolian areo di New York e raportis vidir Deo ed Iesu Kristo, ed anke anjeli, lo ke fine farigis li restaurar doktrino di kristianismo, qua havus esita perdita kande la Dek e du Apostoli moris. Ultre Smith, plural homi dil movado facis grava kontribuado a lidereso e doktrini dil movado, kom Oliver Cowdery, Sidney rigdon e Brigham Young. En mormona fido, moderna revelado di Deo a la profeto duras ed ol esas predominanta kredenco en omna branchi dil movado.

Historiala kontexto[redaktar | edit source]

Movado di Lasta-Diala Santi originis en l'areo di Palmyra e Manchester, apud suda Rochester, New York, ube la fondinto, Joseph Smith, Jr., naskis e kreskis dum Usana Duesma Gran Vekigo ye 19ma yarcento. Ica vekigo esis kristana respondo a sekularismo di movado di Racion-epoko ke extensis en Usa.

Grava evento dum Duesma Granda Vekigo esis granda kampeyo ye 1801 en Cane Ridge, Kentucky en qua partopreninti expozis spirituala kondukti kom glosolalio, predico e celestiala vizioni di diversa naturo. Tala manifestacioni ne esis tradicionala en tradicionala kristanismo ke konsideris ke ol esis experienci ke kulminis kun la Dek e du Apostoli. L'ideo de ke moderna kristani povus havar karismatikala doni, kom vizioni, komencis depos esar rekurenta en altra vekigi.

Altra grava teologikala segmento por Movado di Lasta-Diala Santi esis restaurisma movado, influgita da Barton W. Stone (qua partoprenis en la vekigo di Cane Ridge) ed Alexander Campbell (qua unigis kun Stone ye 1824 en Ohio). Stone e Campbell kredis ke la divido en sekti esis kauzita pro Granda Apostateso ke opozis a la docaji di Iesu Kristo, e ke la korekta principi di kristianismo povis esar restabligita se okazis restauro di praktiki deskriptita en Nova Testamento. Restauristi anke volus eliminar sektarismo, dicanta ke sole devus havar un kristana eklezio ke devus esar nomizita Eklezio di Kristo.

Dum ita restaurista idei cirkulabas tra la westala frontiero, la familio di Joseph Smith, qui habitis en New York maxim-multa-kaze iris a ci vekigiga reunioni. Dum ica epoko, reunioni de ca tipo esabis prezidita da Charles Finney. Pro manko di kleriki por direktar le eklezi tale establita, regiono esis generale apertita a religiala inovacioni, nova movadi e sociala experimenti kom religiala komunismo.