Historio di Nord-Korea

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Homi ja habitis la regiono di Nord-Korea dum paleolitiko. Ye 2333 aK Gojoseon rejio esis fondita sur la rivo di Liao fluvio[1]. Cirkum la yaro 108 ta rejio desaparis e krulis en mikra stati. Dum la sequanta yari, tre rejii (Goguryeo, Silla, e Baekje) konquestis l'altra sucedanta stati ed expansis vers Mandjuria.

La rejio di Silla desaparis e krulis en mikra stati dum la 9ma yarcento. Ye 918 aparis Goryeo dinastio, qua guvernis tota Koreana peninsulo til 1392, kande esis sucedita da Joseon dinastio, suvereni di Korea til 1897.

Ye 1897 Gojong kronigis su imperiestro di Korea. Korea kom nedependanta imperio lastis til 1910, ma ye 1905 Japonia transformis lando en lua protektorato. Ye 1910 ol esis formale anexita. Ye 1919 esis formita provizora guverno di Korea en exilo, qua lastis til 1948.

Ye 9 di decembro 1941 dum la duesma mondomilito, provizora guverno di Korea deklaris milito kontre Japoniana okupeso. Dum ta epoko, multa ekonomiala rekursi di Korea esis uzita da Japoniani[2]. Pos la milito Usa prenis la suda parto e Sovietia la norda parto di Korea. Ye 1948 amba Korea proklamis su nedependanta.

Ye 1950 komencis la milito en Koreala peninsulo. La sangoza milito duris til 1953, ma til nun la pacala pakto ne esas subskribita. Oficale la milito esas haltigita nur per l'armistico. Kim Il Sung divenis la chefo di Nord-Korea e pokope il kreis persono-kulto por ipsa.

Kim Il Sung mortis ye 1994. Lia sucedanto esis lia filiulo, Kim Jong-il, qua guvernis til lua morto ye 17 di decembro 2011. Dum guverno di lasta, okuris famino en Nord-Korea qua lastis de 1995 til 1998. On kalkulas ke de 900,000 til 3.5 milioni di personi mortis da famino dum ta periodo[3]. Ye 9 di oktobro 2006 Nord-Korea probis sucesoze lua unesma atom-bombo. Sismologiala instituti en Usa e Japonia detektis ter-tremo kun forteso 4.3 en Richter-skalo, qua kolacionis la posibleso di ta testo. Nord-Korea probis altra atom-bombo, lua lasta, ye 25 di mayo 2009.

Ye 17 di decembro 2011 Kim Jong-il mortis. Lia sucedanto esas lia filiulo, Kim Jong-un.

Referi[redaktar | edit source]

  1. http://rki.kbs.co.kr/english/korea/aboutkorea/korea_abouthistory.htm
  2. "Economic growth and human production in North Korea (1945-1992)" United Nations developing program
  3. http://www.iie.com/publications/wp/99-2.pdf