Historio di Ruanda

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Rikonstrukturo di royala palaco en Nyanza.
Mulieri Twa kun tradicionala ceramikaji.

Homi ja habitis la regiono di nuna Ruanda cirkum 3,000 aK. Inter 700 aK e 1500 Bantu populi enmigris a la regiono e komencis agrokultivo[1].

Origino di Hutu e Tutsi populi esas necerta. Kande Europani arivis en la regiono di nune Ruanda, la du populi habitis ol. Rasala teorii decidis ke Hutu populo originis de nune Ruanda, e Tutsi esis de altra regiono. Yen la origino di nuna konflikto. Altra populo, Twa, l'aborijena pigmei probable livas en la regiono pos l'1ma yarmilo di Kristana Ero.

Berlin-konfero establisis ke Ruanda-Urundi (formita da nune Ruanda e Burundi) esus Germana teritorio. La regiono unionesis kun Tanganyika por formacar Germana Est-Afrika. Germani ne modifikis multe lokala socio, ma exercis influi e suportis lokala rejo.

Kun fino di la Unesma mondomilito Germania perdis la teritorio por Belgia. Belgia introduktis skoli, projekti pri saneso, e direktis agrokultivo. Belgia anke mantenis lokala sistemo di klasi, e promocis prepondero di Tutsi, e kontinuis guvernar Ruanda pos la duesma mondomilito.

Flago di Ruanda de 1962 til 2001.

Ruanda separesis de Burundi e divenis nedependanta Belgia la 1ma di julio 1962. Grégoire Kayibanda esis lua unesma prezidanto. Cikli di violento komencis pose. En 1973 Juvénal Habyarimana deklaris ke guvernerio esis korupta, komandis stato-stroko e divenis prezidanto. Multa autoritatozi exekutesis, inkluze ex-prezidanto Kayibanda e lia spozino. Diskriminaco favorebla a Hutu kontinuis, quankam la violento kontre Tutsi diminutis, danko a l'ekonomiala kresko. La raso Twa sejornis marginaligita, ed en 1990 la majoritato ja ekpulsesis de la foresti e divenis mendikeri.

La totalo di habitanti di Ruanda kreskis de 1.6 milioni en 1934 til 7.1 milioni en 1989, e la konkurenco pri agri kreskis.

En 1990 la Ruandana Patriota Fronto (RPF), kompozita da Tutsi refujinti, invadis la nordo di Ruanda, e Ruandana interna milito komencis. Nula flanki ganis avantaji dum la milito, ma en 1992 l'autoritato di Juvénal Habyarimana divenis febla. Intensa protesti forcis il a signatar Arusha-pakto kun la rebeli.

Kranii de la viktimi dil masakro.

L'armistico finis en 6 di aprilo 1994 kande l'aviono di Habyarimana fusilomortagesis proxim l'aeroportuo di Kigali, e mortis ilu. To cintilifis intensa masakro dum la sequanta dii: cirkum 100 dii pos la morto di Habyarimana, de 500,000 til 1,000,000 Tutsi e moderema Hutu ja jacis mortigita.

La fronto Tutsi RPF rikomencis l'atakadi, e gradope prenis la kontrolo di lando, til kompletar la kontrolo en la duimo di julio 1994. Kande to okuris, cirkum 2 milion Hutu fugis vers vicina landi. Kun la interveno di Unionita Nacioni la violento gradope diminutis.

Flago di Ruanda.

Dum la 2000a yari l'ekonomio di Ruanda gradope rinaskis e kreskis, la nombro di turisti e l'indexo pri humana developeso augmentis rapide, e de 2006 til 2011 la povreso diminutis de 57% til 45% de la habitantaro. La morto di pueri evante 0 til 5 yari inter 2000 e 2009 diminutis de 180 en 1000 til 111 en 1000.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Chrétien, Jean-Pierre (2003). The Great Lakes of Africa: Two Thousand Years of History Cambridge, Mass.: MIT Press.


Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando