Historio di Samoa

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Samoani originis de Austroneziana populi qua expansis su de Sud-Est Azia inter 2500 e 1500 yari aK. Studii pri Lapita populo, qua habitis en la regiono indikas que li voyajis inter Samoa, Fidji e Tonga.

Kontakti kun Europani komencis dum la komenco di 18ma yarcento. Nederlandana Jakob Roggeveen esis l'unesma Europano qua vidis l'insuli, ye 1722. Pose, Franciana explorero Louis Antoine de Bougainville arivis en la regiono.

Nur pos 1830a yari komencis la viziti di Angliana misioneri e komercisti. Dum ta epoko, Samoani divenis konocita kom sovaja e militema, e facis violentoz ataki kontre Franciani, Britaniani, Germaniani ed Usani. Segun Barbara A. West, Samoani kapo-tranchis lia enemiki por donar lua kapi a lua chefi, kom pruvo di braveso.[1] Germaniani komencis komercar kun habitanti di Upolu, dum ke Usani komencis komercar kun habitanti di Tutuila e Manu'a, ke pose formacis Usana Samoa.

Cirkum 1918 totala populo di Samoa esis cirkum 38,000 Samoani e 1,500 Europani. En fino di 1920a yari komencis movado kontre Europana koloniigo. Ye 28 di decembro 1929 alta chefo Tupua Tamasese Lealofi komandis ne-violentoza demonstro kontre Nova-Zelandana administro, ma polico pafis kontre la demonstro e mortis Tamasese e 10 alta personi. Ye 2002 Nova-Zelandana chefa ministro Helen Clark apologiis por l'incidento.

Samoa divenis nedependanta de Nova-Zelando ye 1 di januaro 1962, kun la nomo Westala Samoa. Ye julio 1997 lando chanjis lia nomo vers Samoa, malgre la protesto di Usa, qua kontrolas Samoa Usana. Nune, malgre Samoa Usana e Samoa partigas sama linguo e raso, kulturo di la du evolucionas aparte: dum ke Samoa Usani adoptas Usana futbalo e basbalo kom populala sporti e sufras Usana kultural influo, (west) Samoani adoptas kriketo e rugby kom sporti, ed adoptas Nova-Zelandana kulturo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Barbara A. West, Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania, Infobase Publishing, p.704


Historio di Oceania
Australia | Fidji | Est-Timor | Kiribati | Marshall Insuli | Federata Stati di Mikronezia | Nova-Zelando | Palau | Papua-Nova-Guinea | Samoa | Salomon Insuli | Tonga | Tuvalu | Vanuatu