Ido-literaturo

De Wikipedio
(Ridirektita de Ido literaturo)
Irez ad: pilotado, serchez
Ido-literaturo
Flag of Ido.svg
Autori

Andreas JusteHeidi NeussnerFriedrich PorzenheimSigurd QuarfoodSiobhan SheehanHans Stuifbergen

Originala Verki
Ciencala fiktivajo
La suno di TiahuanakoL' Aventuri dil Amazonia: Unesma KontaktoL' Aventuri dil Amazonia II: Gravito ZeroHabemus LIA
Infantala
Kurseto por infantiLa Sonjo dil Elefanteto
Poemi
La gardeno di trupi
Rakonto
Araba RakontiNokto-gardeno ed altra rakontiRakonteti e Fabli
Religio
Buddho e lua doktrino
Romani
NarkotantiNova HorizontiSkandalo en RoseringenLa serchadoLa SucedantoLa Furtita Sigaretuyo
Tradukuri

La PrincetoPinocchioRomeo e Julieta

Revui

AdavaneAstronomiala KayeretoGazuyiIdo-Saluto!Kuriero InternacionaProgresoLa Kordiego

Linguala verki

Biologikal LexikoDisparati di la FratiKompleta Gramatiko DetalozaLexiko Di Nova VortiMedikala GuidoNia JustifikoNova Oficiala Vorti 2012Radikaro IdalaRadio-LexikoSuplementa Ido-LexikoUniversala Metodo Parolacho

En la komenco di 20ma yarcento, l' Ido-literaturo komencis brilante, ma pos la krizo di 1927-28, l' Ido-literaturo e l' Ido-movemento divenis senviva dum longa tempo. Esas mencioninda libreti tradukita olim, quale: Makedonia a la Makedoniani. La texto redaktita ye 1913 duras esar aktuala nunepoke. Samatempe aparis la klasikajo Nova Horizonti, qua esas filozofiala e framasona verko da J. Barral.

Dum l' unesma mondomilito aparis Buddho e lua doktrino, qua savigas la Budista-doktrino da nesavanti pri olu. En 1923 aparis remarkinda verko, nome l' antologio dil Hungara literaturo dil epoko. La tradukita texti esas generale en bona klasika linguo ed havas mem kelkafoye stilo eleganta. Dum la yari 1920, la katolika Idisti tradukis libreti pri vivi di santi. Tre bona libro esas la tradukuro di la Franca pia teatrajo Esther da Jean Racine e tradukita ad Ido da kanoniko Guignon. Ica libro tradukita en bona klasika Ido-linguo esas mem plu bela ed eleganta kam l' originalo en la Franca. Olu esas un ek la somiti di l' Ido-literaturo.

Asertesis da l' iniciinti di Ido, (Otto Jespersen e Louis Couturat), ke l' Ido-linguo ne esus vere apta por poezio e ke l' unesma tasko di Ido esas simpla komunikado. Konsiderante ta aserti da Jespersen e Couturat, esas remarkinda fakto ke multa poeti esis atraktita da l' eufonio e bona expresebleso di Ido e konseque, malgre omno poemifis. O forsan, ke multa skriptisti esis instigata poemifar pro ke Ido esas ecelanta linguo por poezio. Dum la posa yari produktesis bela, originala Ido-poemi. La maxim konocata Ido-poeto esas, sendubite, Andreas Juste (Belgia). Lua alta-qualesa poemi e granda produktemeso esas remarkinda. Altra poeti esis Lui Pasko (Hispania), Jean Houillon (Francia), Gilbert H. Richardson (Britania), Jules Gross (Francia), ed altri. Hodie, ni juas la poemi da Heidi Neussner (Germania), Friedrich Porzenheim (Germania) e Gonçalo Neves (Portugal). Maxim recenta stelo esas l' Irlandana poetino Tatanka, qua poemifas originale en Ido.

Ni mustas vartar til la yari 1970 por havar la poemi da Andreas Juste, qui rivivigas nia literaturo. Notinda esas ke anke s-ro Juste editis antologio dil Ido-literaturo depos la komenco til la fino di la yari 1940. Fine en recenta tempi, ni havas Hans Stuifbergen e lua tradukuro di la vivo di la Franca poeto Arthur Rimbaud. E la verketo pri cienco-fiktivajo (l' unesma en Ido) da G. T. Romanin, nome La suno di Tiahuanako publikigita unesmafoye en 1999 e rieditita en 2004. En 2005 ilu publikigis la satiro "Skandalo en Roseringen", editita da Editerio Krayono. La granda literaturala sensaciono di 2005 esis "La Sucedanto", detektivo-romano originale skriptita en Ido, da Eduardo A. Rodi (Arjentinia), qua pose publikigis ilua duesma romano en Ido, "Narkotanti". Itere, en la feldo pri cienco-fiktivajo anke on publikigis du verki da Mexikiana idisto Jose Cossio Ramirez, "L' Aventuri dil Amazonia: Unesma Kontakto" (2006), e "L' Aventuri dil Amazonia II: Gravito Zero" (2007).

2006 es la yaro en qua aparis libreto pri l' olima est-Germania "GDR 66" da Robert Pontnau (Francia). Tradukuri aparis ed editesis di "La Princeto" ("Le petit prince") da Antoine de Saint-Exupéry e "Pinochio" da Carlo Collodi, amba verki tradukita da Fernando Tejón (Hispania). Da la sama tradukero aparis tradukuro di famoza teatrajo da William Shakespeare "Romeo e Julieta".

En Progreso nr. 300 (1994), numero ecelante kompozita da Andreas Juste, multa atenco grantesis a la (richeso di la) Ido-literaturo.

Ye decembro 2012, l'idisto Brian E. Drake publikigis sua rakontaro Nokto-gardeno ed altra rakonti.

Videz anke[redaktar | edit source]

Extera ligili[redaktar | edit source]