Jan Łukasiewicz

Jan Łukasiewicz
Profesiono:	matematikisto, logikisto
Lando:	Polonia
Nasko-dio:	21 di decembro 1878
Nasko-loko:	Lwów
Morto-dio:	13 di februaro 1956
Morto-loko:	Dublin

Jan Łukasiewicz (1878 til 1956) matematikisto poloniana qua naskis en Lwów, Galicia (a la prezento en Ukrainia). Ilua laboro matematika su fokigis en la logiko matematika. Ilu pensis inovar en la tradicionala logiko prepozicionala, la principo di ne kontradiciono e la principo di la tercio exkluzata.

Łukasiewicz laboris en logiko polivalenta, includanta ilua propra kalkulo di tri valori, la prima logiko di kalkulo ne klasika. Anke su dedikis a la filozofio, su aproximanta a le aspekti homal di la kreado di la teorio ciencala kun idei similara a la di Karl Popper.

Esas autoro, inter altra verki, di Elementi di logiko matematika; La silogistiko di Aristotelo di la vidpunto di la moderna logiko formala; Super la teorio intuicionistika di la deduciono; Sistemo di logiko modal; La principo di individuaciono.

Vivo

• 1890-1902 Studias kun Kazimierz Twardowski en Lwów (Leopolis)
• 1902 Doktorato (matematiko e filozofio), Universitato di Lwów kun maxim alta distingo posibla
• 1906 Kompletas ilua tezo, Universitato di Lwów (Leópolis)
• 1906 Su konvertas en profesoro
• 1910 Esaii en la principo di ne kontradiciono e di la principo di la tercio exkluzata.
• 1911 Profesoro extraordinara en Lwów (Leopolis)
• 1915 Invitata a la nova Universitato di Warszawa
• 1916 Deklarata la nova Regno di Polonia
• 1917 Developas la kalkulo proposicionala trivalenta e kritikas la principo di la tercio exkluzata.
• 1919 Ministro Poloniana di Edukado
• 1920-1939 Profesoro en la Universitato di Warszawa fundas insimul a Stanislaw Leśniewski la skolo di logiko Lwów-Warszawa (videz anke Alfred Tarski, Stefan Banach, Hugo Steinhaus, Zygmunt Janiszewski, Stefan Mazurkiewicz)
• 1928 Su maritas kun Regina Barwinska
• 1946 Exilia en Belgia
• 1946 Su oferas katedro en la University College Dublin
• 1953 Skribas ilua autobiografio

Axiomigaciono di la logiko proposicionala

Uno di le aspekti plu konocata di la laboro di Łukasiewicz esas ilua axiomigacioni di la logiko proposicionala. Un di ica axiomigacioni konsistas apene en tri axiomi qua, en notaciono moderna, esez skribata di la yena formo:

• $(p\rightarrow q)\rightarrow ((q\rightarrow r)\rightarrow(p\rightarrow r))$
• $p\rightarrow(\neg p\rightarrow q)$
• $(\neg p\rightarrow p)\rightarrow p)$

A partar du axiomi, le formuli valida di la logiko proposicionala esez iinferata per substituciono e/o modus ponens. Łukasiewicz anke prezentis revizo di sistemo axiomatika di Nicod qua uzas apene konektivo e posedas apene axiomo.

Altra granda atingo di Łukasiewicz esis notaciono por logiko proposicionala ne ambigua, suficienta por permitar a eliminaciono di parentesi e altra signi uzata por determinar la objetivo di le konektivi logika. Ca notaciono esis konocata kom notaciono poloniana e en ilu le konektivi logika esas prefixata en foyo di infixata kom acidas en la notaciono usuala. Ca notaciono havas importo teorika por le cienci di la computaciono.

Mashi extera

• Charles Hamblin en anglana

Lekturi en anglana

• Aristotle & Łukasiewicz on the Principle of Contradiction, ed. by Frederick Seddon (Modern Logic, 1996) ASIN 1884905048
• Philosophical Logic in Poland, ed. by Jan Wolenski (Kluwer, 1994) ISBN 0-7923-2293-2
• Jan Łukasiewicz: Elements of Mathematical Logic, Warsaw, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963
• Jan Łukasiewicz: Selected Works, Amsterdam, North-Holland, 1970
• Jan Łukasiewicz. Aristotle´s Syllogistic. Oxford: The Clarendon Press (1957)