Kamerun

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
République du Cameroun
Republic of Cameroon
Flag of Cameroon.svg Coat of arms of Cameroon.svg
Flago di Kamerun Blazono di Kamerun
Mapo di Kamerun
Chefurbo: Yaounde
·Habitanti: 1,420,000 (2001)
Precipua urbo: Yaounde
Oficala linguo: Angliana, Franciana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Paul Biya
·chefministro: Philémon Yang
Surfaco: (53ma granda)
·Totala: 475,440 km²
·% aquo: 1,3
Habitanti: (58ma granda)
·Totala: 18,879,301[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 39,7 hab./km²
Nacionala himno: Chant de Ralliement
Pekunio: Centr-Afrikana Franko CFA
Reto-kodo: .cm
Precipua religio: kristanismo (54,2%)

Kamerun esas lando qua jacas en west-Afrika. Lua vicina landi esas:

En sud-westo jacas Oceano Atlantiko.

Lando nomizita segun la Portugalana camarões quo signifikas 'kreveti', nam Portugalana exploreri trovis ampla quantesi an la regiono.

Bazala fakti pri Kamerum.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Kamerun.

Homi ja habitis la regiono di nuna Kamerun dum Neolitiko. La maxim longa vivanta populo en la regiono esas la pigmei Baka[2] Bantuo populi enmigris vers la regiono cirkum 2,000 yari ante nun.

L'unesma Europani qua arivis en la regiono esis la Portugalani, en 1472. Li trovis granda quanto di kreveti en Wouri fluvio, e nomezis ol Rio dos Camarões (kreveti fluvio). Dum la sequant yarcenti, Europani establisis komerco kun rivala populi. Dum la komenco di la 19ma yarcento Modibo Adama komandis jihad kontre ne-islamana habitanti en la nordo di la regiono ed establisis Adamawa emirio.

Kamerun divenis Germaniana kolonio ye la 14ma di julio 1884. Pos Unesma mondomilito lua teritorio esis dividita inter Unionita Rejio e Francia en Franca Kamerun e Angla Kamerun. Britani administris la teritorio de la vicina Nijeria.

Franca Kamerun divenis nedependanta ye la 1ma di januaro 1960. Angla-Kamerun divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 1ma di oktobro 1961 ed unionis kun vicina Franca Kamerun en federala sistemo. L'unesma nomo di l'unionita lando esis Federala Republiko di Kamerun. La chefo di nedependeso-proceso esis Ahmadou Ahidjo, qua esis l'unesma prezidanto di lando. Ahidjo gradoze koncentris povo en lia manui, e kontinuis koncentrar povo pos fino di milito kontre la partiso Union des Populations du Cameroun. La partiso di Ahidjo, Cameroon National Union (CNU) divenis l'unika legala partiso di lando ye la 1ma di septembro 1966 ed, en 1972 la federulo esis abolisita en favoro di centrala guvernerio nomizita Unionita Republiko di Kamerun, kun sideyo en Yaounde[3].

Politiko[redaktar | edit source]

Kamerun esas parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidanto, nune Paul Biya. La chefo di guvernerio esas la chefministro, nune Ephraïm Inoni.

La parlamento havas 1 chambro: Assemblée Nationale, kun 180 membri. Nuna konstituco adoptesis ye la 18ma di januaro 1996.

Geografio[redaktar | edit source]

Kolini en Adamawa regiono.

Kun 475,442 km² Kamerun esas la 53ma maxim granda lando dil mondo[4]. Lando havas diversa peizaji e klimati en lua teritorio: dezerto, savano, foresti, litora e montara vejetantaro.

On povas dividar lando en 5 geografiala regioni. La rivala planajo havas de 15 til 150 km di extenso, de la Golfo di Guinea, e lua mezvalora altitudo esas 90 metri. La suda platajo iras adsupere 90 metri til 650 metri, ed esas kovrata da equatorala foresto. Neplana extenseso iras de Monto Kamerun - kun 4,095 metri di altitudo, la maxim alta monto di lando - til Lago Chad en la nordo. Norde jacas Adamawa platajo, kun mezvalor altitudo di 1,000 metri. Finale, proxim Lago Chad, jacas basa zono kovrata da savano kun altitudi de 300 til 350 metri.

La maxim granda urbo di Kamerum esas Douala. La chef-urbo, Yaounde esas la 2ma en totalo di habitanti.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Douala, ekonomiala chef-urbo di Kamerun.
Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Kamerun.

Pesko esas importanta industrio en Kamerun. La nomo di lando, "Kamerun" derivas de Portugalana Camarões, "kreveti", pro la granda quanto di kreveti en lua litoro.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo en total di habitanti esas Yaounde. Altra importanta urbi esas Douala e Bafousam.

Kulturo[redaktar | edit source]

Muziko e danso esas parti de multa ceremonii en Kamerun. Kelka populala muzikala stili: ambasse bey, assiko, mangambeu e tsamassi. Highlife, makossa e bikutsi anke divenis populala stili. Manu Dibango, Francis Bebey ed altra artisti atingis internaciona sucesi dum la 1970a e 1980a yari.

En la literaturo, kelka importanta nomi esas Louis-Marie Pouka, Sankie Maimo de kolonial epoko, e Mongo Beti e Ferdinand Oyono pos la duesma mondomilito.

Futbalo esas la maxim populala sporto di lando.

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html CIA.gov The World Factbook
  2. DeLancey, Mark W. and DeLancey, Mark Dike (2000). Historical Dictionary of the Republic of Cameroon (3rd ed.). Lanham, Maryland: The Scarecrow Press.
  3. DeLancey and DeLancey 19.
  4. United Nations Statistic Division. "Demographic Yearbook 2004.
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando