Karnavalo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Personi kun maskili dum la Karnavalo di Venezia.

Karnavalo esas festala okaziono qua eventas en kelka landi e regioni ante karesmo. La dato dil festo varias omnayare.

Generale dum la festo di karnavalo personi uzas maskili ed on organizas paradi e dansi en stradi. Famoza exempli pri karnavalo, konocata en tota mondo, esas la Karnavalo di Venezia (Italia), Rio de Janeiro e Salvador (Brazilia), Nova-Orleans (Usa), Santa Cruz de Tenerife e Cádiz (Hispania), Haiti, Dominikana Republiko, Jamaika e Trinidad e Tobago.

Etimologio[redaktar | edit source]

La posibla origino dil nomo "Karnavalo" esas Latina frazo carno vale (adio a la karno), pro ke karno esas interdiktata dum la karesmo. Altra opinionas ke carno havas figuriziva signifiko di plezuro, pro ke la karesmo esas periodo di penitenco.

Karnavali en kelka regioni[redaktar | edit source]

Karnavalo en Goa.

India[redaktar | edit source]

En India du regioni havas karnavalo: Goa e Kerala. En Goa ol esas nomizita Intruz, posible kun origino en Portugalana vorto Entrudo, altra nomo por karnavalo. L'urbo di Loutulim havas la maxim granda karnavalo en Goa: personi uzas maskili, pleas lauta muziko e dansas en stradi. Multa turisti partoprenas en la festo.

En Kerala personi ne uzas maskili, ma on havas muziki e dansi ante cindro-merkurdio.

Brazilia[redaktar | edit source]

Samba-skoli en Rio de Janeiro ed altra urbi[redaktar | edit source]

Alegoriala veturo de samba-skolo, en Rio de Janeiro.

En Brazilia la maxim notora karnavalo eventas en Rio de Janeiro kun paradi di samba-skoli, de saturdio til mardio. La paradi okuras en Sambódromo, komplexo di permanenta edifici konstruktita por havar granda nombro di personi (kapaceso: plu kam 50.000 spektanti), specale turisti. La paradi komencas ye 20:00 o 21:00 kloki e finas pos 5:00 kloki. Samba-skoli generale havas plu kam 2.500 partoprenanti, di qua plu kam 100 esas muzikisti. Singla samba-skolo selektas un temo por prizentar en lua parado - exemple, un homajo ad un urbo, loko, persono, historiala fakto o mitologiala persono - e lua partoprenanti paradas kun fantaziaji qua reprezentas la temi selektita da singla samba-skolo. La muziko dum la paradi esas samba.

Rejulo Momo de la karnavalo di Florianópolis en 2005.

En Rio de Janeiro, Sao Paulo ed altra urbi, ante la komenco di karnavalo on elektas la Rei Momo ("rejulo Momo"), generale un grazosa e simpatioza viro, un chefo qua havas nula povo, ma funcionas kom talisman-persono. Generale on elektas anke la "rejino" o la "princini" di karnavalo. Rejulo Momo anke esas simbolala alegorio di karnavalo en altra Latin Amerikana festi. Il simbole recevis la "klefo dil urbo" de l'urbestro e deklaras la komenco di karnavalo, e povas vizitar samba-skoli en Brazilia o donar la trofeo a samba-skolo elektita championo en karnavalo-konkurso.

Parado di samba-skolo en Sao Paulo.

La karnavalo di Rio di Janeiro influis la kreado di paradi di samba-skoli en altra granda urbi, specale Sao Paulo, Belo Horizonte, Santos e Florianópolis. Specale la karnavalo di Sao Paulo kreskis multe dum recenta yari, e l'urbo konstruktis sua Sambódromo simila a ta de Rio de Janeiro, ed atraktis l'interesto de la reti di televiziono e di Braziliana ed exterlandala turisti. Same, la muziko di karnavalo en ta paradi esas samba, e simila a Rio de Janeiro, omna yari okuras en Sao Paulo konkurso por selektar la maxim bona samba-skolo de l'urbo.

Rio de Janeiro, Sao Paulo ed altra urbi anke havas populala karnavali en kelka stradi, e maskobali en saloni. En l'urbo di Rio de Janeiro anke okuras travestibalo qua divenis konocita kom Gala Gay.

Olinda e Recife[redaktar | edit source]

Danserini di frevo en Olinda, Pernambuco.

En Olinda e Recife la muzikala ritmo di karnavali esas frevo e maracatu. Danko a la viziti di nacionala e stranjera turisti, lua karnavali anke esas bone konocata. La koreografio di frevo uzas quaz-akrobatala movadi kun salti e rotaci. Danseri anke uzas koloroza parapluvi dum lua akobatarti.

Salvador, Bahia[redaktar | edit source]

Karnavalo di Salvador, Bahia.

En l'urbo di Salvador eventas altra famoza karnavalo di Brazilia, qua atraktas multa nacionala ed exterlandala turisti. Karnavalo di Salvador havas diferanta ritmi: Axé, Pagode, Samba-Reggae, Lambada (ritmo kun influi de zouk e soca) ed altra. Personi preferas dansar en la stradi, ed akompanar la trios elétricos, granda kamioni kun enorma fono-boxi ube kantisti, muzikisti o muzikala grupi pleas sua fanfari.

La kantistino Ivete Sangalo, de Salvador.

La karnavalo di Salvador esis ceno por lansar kelka artisti nune populara en tota Brazilia ed exterlandi, kom Daniela Mercury, Ivete Sangalo, Carlinhos Brown, Cláudia Leitte, e la bandi Olodum e Timbalada.

Ouro Preto e São João del Rei, Minas Gerais[redaktar | edit source]

En l'ancien urbo di Ouro Preto okuras la maxim tradicionala karnavalo di Minas Gerais. Partoprenanti generale esas studenti qui vivas en l'urbo e laxigas de lia studii en ta epoko. Li dansas e kantas en la historiala stradi di Ouro Preto, animata da muzikala bandi qua pleas anciena e tradicionala karnavalo-muziki.

En São João del Rei, altra ancien urbo kun tradicionala karnavalo, la personi uzas maskili e fantaziaji, dansas en lua stradi ed okuras paradi di lokala samba-skoli. Malgre ol ne havas la sama richeso e famo ke la karnavalo en Rio de Janeiro, multa turisti prizas la tradicionala karnavali, ube on povas spensar preske nula por obtenar bon amuzo.

En altra Sud-Amerikana landi[redaktar | edit source]

Karnavalo en Gualeguaychú.

Arjentinia[redaktar | edit source]

En Gualeguaychú okuras karnavalo kun Afrikal influi e paradi kun alegoriala veturi e dansistini simila a Rio de Janeiro. En l'urbo di Corrientes okuras prizentado di murgas, un populala muzikala teatro kun propra muzikala jenro qua havis lua origino en Hispania.

Bolivia[redaktar | edit source]

En l'urbo di Oruro, Bolivia, okuras la Diablada, en honoro a la patrono-santino por la ministi, la Vírgen de Socavon (la Virgino de la Tuneli). Plu kam 50 grupi dansas, kantas e paradas en la stradi, vestizita kom demoni, anjeli, inkao-soldati o Hispana conquistadores. En 2001, UNESCO deklaris "Mastroverki de Parolala e Netushebla Homara Heredajo" la karnavalo di Oruro.

Kolumbia[redaktar | edit source]

Karnavala vetur-platformo en Pasto, Kolumbia.

Malgre Hispani introduktis karnavalo en Kolumbia, la festo sufris censuro da kolonial autoritatozi en la precipua urbi, Cartagena, Bogota e Popayán. Barranquilla ed altr urbeti alonge Magdalena fluvio konservis karnavala tradicioni de kolonial epoko til nun. La karnavalo di Bogota rinaskis nur dum la 21ma yarcento.

Uruguay[redaktar | edit source]

En Montevideo, Uruguay, okuras paradi di murgas, ma Uruguayana karnavalo anke havas Afrikal influi, specale bantua ed Angolana. On existas du tipi di paradi: Desfile de Carnaval (karnavalo parado) e Desfile de Llamadas. La muziko en la Desfile de Llamadas recevas la nomo di candombe. Karnavalo en Uruguay lastas 40 dii, la maxim longa karnavala periodo dil mondo.

Karnavalo en Nord-Amerika[redaktar | edit source]

Kanada[redaktar | edit source]

Bonhomme Carnaval

En Toronto okuras Caribana, karnavalo kun Karibeana origino. Pro klimatala motivi ol okuras en somero, dum l'unesma semano di agosto. To permisas la partoprenanti uzar Karibeana vestari dum la parado[1]. En Quebec okuras karnavalo dum vintro, ed un Palaco di Glacio esas konstruktata. La "rejulo di karnavalo" en Quebec esas Bonhomme Carnaval, un simpatiinda nivo-homulo qua vivas en la Palaco di Glacio. La karnavalo di Quebec esas konsiderata la maxim granda vintro-karnavalo dil mondo[2].

Usa[redaktar | edit source]

Alegoriala veturo en Nova Orleans.

La maxim konocata karnavalo di Usa okuras en New Orleans, Louisiana, ed esas konocata kom Mardi Gras. Ol havas Franca origino. On okuras paradi kun alegoriala veturi e partoprenanti dansas en la stradi. Ma la karnavalo di New Orleans esas ne l'unika ne la maxim anciena di Usa: en Mobile, Alabama la festi di karnavalo komencis en 1703, 15 yari ante New Orleans esis fondita[3]. Altra karnavali okuras en Tampa, Florida, Biloxi, Mississippi, Saint Louis, Missouri, ed altra. En New York okuras un karnavalo en septembro, kun Karibeana origino, dum la Dio dil Laboro en Usa.

Karnavalo en Karibeano[redaktar | edit source]

Trinidad e Tobago[redaktar | edit source]

Danseri en la karnavalo di Trinidad e Tobago.

En Trinidad e Tobago karnavalo duras du dii ante la cindro-merkurdio. Ol esas un de la maxim importanta turistal eventi di lando. Lua muzikala ritmi esas soca e calypso e lua danso havas Afrikal influo. Personi preferas dansar e parad-irar en la stradi, e kelka kovras lua korpi kun fango. On elektas la Monarko dil Calypso, qua recevas un automobilo e pekunio kom premio. Hike, la konkursi pri kostumi ank esas populala.

Haiti[redaktar | edit source]

Maskili por Haitiana karnavalo.

La tradiciono di karnavalo en Haiti komencis en 1804, pos la nedependo-deklaro. La karnavalo en Port-au-Prince esas un di la maxim granda en Karibeano ed en Nord-Amerika Plu kam un milion personi amasigas en lua stradi por uzar maskili e fantaziaji o nur dansar. Muzikala ritmi povas esar tradicionala Kompa Meringue, o moderna zouk, techno, hip-hop, reggae od altra stili.

Barbados[redaktar | edit source]

En Barbados karnavalo esas konocata kom Crop Over[4] ("fino dil rekolto") ed esas la maxim granda festo di la lando. La tradiciono di Crop Over komencis en 1688, originale por celebrar la fino di rekolto di sukro-kano. Nun ol havas kantado, danso e muziki pleata per perkut-instrumenti, gitari e violini. La festo komencas en junio e duras til la komenco di agosto.

Karnavali en Europa[redaktar | edit source]

Belgia[redaktar | edit source]

Giganta maskilo pri jok-mentiero en la karnavalo di Maaseik, Belgia, en 2013.

Kelka Belgian urbi, exemple Heist, Binche, Aalst, Eupen, Malmedy e Kelmis havas karnavalo-paradi. En Binche, la tradiciono originis dum la 14ma yarcento. Paradi okuras dum la tri dii ante la karesmo. La precipua partoprenanti esas la Gilles, personi qui paradas en tradicionala vestari dum la Grasa Mardio. La karnavali de Aalst e Binche esis agnoskita kom Mastroverki de Parolala e Netushebla Homara Heredajo.

Germania[redaktar | edit source]

Karnavalo en Köln.

En l'urbi di Düsseldorf[5], Köln e Mainz okuras Karneval, festo anke konocata kom "la 5ma sezono" (Fünfte Jahreszeit) qua komencas omna yari en 11 di novembro 11:11 kloko, e finas en cindro-merkurdio. On anke okuras paradi kun muzikisti, e multa partoprenanti uzas maskili e dansas en la stradi. Notora en ta karnavalo esas l'alegorii e maskili qua parodias Europana e mondala politikisti. La kulmino di Karneval en ta urbi okuras en lundio ante cindro-merkurdio, e dum Krist-nasko on suspendas la festi.

En Bonn[6] anke okuras paradi kun veturi kovrata da alegorii e prizento di dansi. La televiziono prizentas bali qua okuras en saloni en ta epoko[7].

Italia[redaktar | edit source]

Veneziana maskili.

En Venezia, Italia, okuras un di la maxim notora karnavali di Europa e dil mondo. La maxim anciena registro di Veniziana karnavalo datizas de 1268. Ta karnavalo esas notora por la bela maskili uzata da partoprenanti, e fantaziaji. Manufakturisti di maskili (mascareri) posedis granda prestijo en Veniziana societo, e li havis lua propra gildo.

Altra Italian urbi, kom Viareggio, Ivrea, Acireale (en Sicilia) ed altra anke havas paradi ed atraktas turisti por lua karnavali.

Hispania[redaktar | edit source]

Grupo di chirigota en Cádiz, Hispania.

Multa urbi en l'insulo di Tenerife, Kanarii havas karnavali, ma la karnavalo di Santa Cruz de Tenerife, esas la maxim famoza dil arkipelago[8][9]. La festo okuras precipue en la stradi kun multa muziko, prizentado di murgas, e havas l'elekto di "la Rejino di Karnavalo". L'apoteoso di karnavalo okuras en grasa mardio.

Altra exempli di urbi en Hispania kun karnavali esas Las Palmas en Gran Kanaria, Cádiz en Andaluzia (kun lua chirigotas, grupi di satirusala kantisti, e comparsas, grupi di lirika kantisti), e Málaga (kun lua murgas e comparsas).

Francia[redaktar | edit source]

La maxim notora karnavalo en Francia okuras en Nice, kun lua grandioza alegoriala veturi.

Grekia[redaktar | edit source]

En Grekia karnavalo esas konocata kom Apokriés, qua signifikas "adio a la karno", e la maxim granda festo okuras en Patras, kun maskobali dum tri dii de venerdio til sundio ante la "pura lundio", qua markizas la komenco di karesmo en Ortodoxa kristanismo ed en estala katolikismo.

Portugal[redaktar | edit source]

Karnavalo di Sesimbra.

Notora en Portugal esas la karnavali di Ovar, Loulé, Nazaré, Madeira e Torres Vedras. En recenta yari karnavalo di Sesimbra similesas Braziliana karnavalo, specale de Rio de Janeiro, en la fantaziaji ed en la muziko, samba.

Referi[redaktar | edit source]

  1. "The Online Guide to Toronto's Summer Carnival"
  2. History - Carnaval de Quebec www.carnaval.qc.ca
  3. "Carnival/Mobile Mardi Gras Timeline" (list of events by year), Museum of Mobile, 2001 -Tempo-lineo
  4. Barbados Festivals: Crop Over! (en Angliana)
  5. Karneval in Düsseldorf (en Germaniana)
  6. http://www.bonn.de/tourismus_kultur_sport_freizeit/karneval_in_bonn/index.html - (en Germaniana)
  7. Tudo de Bonn:Alaaf! Carnaval em Bonn
  8. http://www.carnavaltenerife.es/
  9. http://www.festacarnaval.com/carnaval-de-tenerife/