Madagaskar

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Repoblikan'i Madagasikara
République de Madagascar
Flag of Madagascar.svg Seal of Madagascar.svg
Flago di Madagaskar Blazono di Madagaskar
Mapo di Madagaskar
Chefurbo: Antananarivo
·Habitanti: 903,450 (2001)
Precipua urbo: Antananarivo
Oficala linguo: Franciana, malagasy
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Hery Rajaonarimampianina
·Chefministro: Roger Kolo
Surfaco: (45ma granda)
·Totala: 587,041 km²
·% aquo: 0,13
Habitanti: (55ma granda)
·Totala: 20 042 551[1] (2008)
·Lojanto-denseso: 33 hab./km²
Nacionala himno: Ry Tanindraza nay malala ô
Pekunio: Ariany
Reto-kodo: .mg
Precipua religio: kristanismo 49,5%, tribuala religii 48%

Madagaskar esas granda insulo proxim marbordo di Esta Afrika. La nomo dil insulo devenas de Malagasy, la precipua linguo en insulo.

Bazala fakti pri Madagaskar.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Madagaskar.

Arkeologiisti kalkulas ke homi de Borneo arivis en Madagaskar da kanoi kelkatempe inter 200 aK e la yaro 500. Veninti komencis tranchegachar e brular foresti por komencar agrokultivo. Ta populi renkontris mega-animalaro, kom giganta lemuriani e elefant-uceli, qua extingis ante l'arivo di Europani. Zebuo bovaro introduktesis da bantuo populi cirkum la yaro 1000.

Skribita historio komencis dum 7ma yarcento kande araba komercisti arivis ed introduktis islamo ed Araba skribajo. Unesma Europano en l'insulo esis Diogo Dias, en voyo por India. Dum la sequanta du yarcenti Franciani ed Angliani atemptis nesucesoze establisar urbeti en l'insulo.

Dum la 19ma yarcento Merina monarkio atemptis mantenar sucesoze la nedependo dil insulo til 1897, kande militeto kontre Franciani vinkesis e rejino Ranavalona 3ma sendesis ad exilo en Réunion.

Britaniani aceptis Franca protektorato en Madagaskar en 1890 kambie de Britaniana kontrolo en Zanzibar. Dum la duesma mondomilito Madagaskarana trupi kombatis en Francia, Maroko e Siria. Kande Francia okupesis da nacional-socialista Germania Vichy Francia administris Madagaskar til 1942 kande Britaniani okupis l'insulo por preventar Japonian okupeso.

En 1947 okuris revolto kontre Franca administro, qua rezultis 80,000 til 90,000 Madagaskarani morti dum un yaro di bitra kombati. En 1956 Francia graduale reformis institucuri por movar vers pacifika nedependeso. Fine, ye la 26ma di junio 1960 Madagaskar divenis nedependanta de Francia. Philibert Tsiranana esis l'unesma prezidanto.

Lando nomesis Malagasy-Republiko de 1960 til 1975.

Protesti en Antananarivo dum la politikala krizo en 2009.

En 17 di marto 2009 okuris stato-stroko e militestri instalis Andry Rajoelina en povo.

Politiko[redaktar | edit source]

Madagaskar esas mi-prezidantala republiko. Exekutiva povo exercesas da la prezidanto di la republiko, qua esas la chefo di stato e da la chefministro, qua esas chefo di guvernerio. La prezidanto elektesas dal populo por 5-yara periodo. Nune esas Hery Rajaonarimampianina. La prezidanto elektas la chefministro, qua indikas nomi por la ministraro. Nuna chefministro esas Roger Kolo.

Legifala povo exercesas da la parlamento, qua havas 2 chambri: Senato (Sénat) e la Nacional Asemblajo (Antenimieram-Pirenena/Assemblée Nationale) La Senato havas 33 membri di qui 22 elektesas dal populo por 6 yari e 11 elektesas da la prezidanto di la republiko. La Nacional Asemblajo havas 127 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La nuna konstituco di Madagascar aprobesis en 1998.

Judiciala povo bazas su en Franca sistemo, e havas la Supra Konstitucala Korto, la Supra Judicikorto, la Supra Korto, la Korto por Apeli, la kriminala tribunali, e tribunali por unesma instanco.

Geografio[redaktar | edit source]

Madagaskar, kun lua precipua urbi.

Madagaskar esas la 4ma granda insulo e la 47ma maxim granda lando di la mondo. Ol jacas inter latitudi 12°S e 26°S, e longitudi 43ºE e 51ªE. Alonge l'estala rivo di lando jacas streta ed abrupta eskarpajo qua originis kande l'insulo separis su de Indiana subkontinento cirkum 88 milion yari ante nun.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Madagaskar.

Agrokultivo esas un di maxim importanta ekonomikala aktivesi di lando.

Demografio[redaktar | edit source]

La chef-urbo e precipua urbo esas Antananarivo. Altra importanta urbi esas Toamasina, Antsirabe, Mahajanga e Fianarantsoa.

Kulturo[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. CIA - The World Factbook - Madagascar
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando