Navarra

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Comunidad Foral de Navarra
Nafarroako Foru Komunitatea
Bandera de Navarra.svg Escudo de Navarra (oficial).svg
Chef-urbo
lojanti (yaro)
Pamplono
197 488 (2010)
Altra urbi Tudela, Estella
Lingui Kastiliana e Baskiana
Localización de Navarra.svg
Guverniestro Miguel Sanz Sesma
Surfaco 10 391 km²
Lojanti
Lojanto-denseso
636 924 (2010)
60,68/km²
Oficala pagino http://www.navarra.es

Navarra esas autonoma regiono di Hispania qua jacas en nordo di lando. Ol esas vicino di Francio en nordo, Baskia en westo, La Rioja ed Aragono en sudo ed esto.

Historio[redaktar | edit source]

Plura romana geografi citis a la vaskoni, kam Plinius, Strabon e Ptolomeus, limitizanta la teritorio per sua urbi: Oiasso (Oiartzun/Irun), Itourissa (Espinal), Iacca (Jaca), Alaunoa (Alagón), Segia (Ejea), Cascantum (Cascante), Graccurris (Alfaro), Kalagorina (Calahorra), Andelos (Andión), Nemeturissa (Oteiza).

L'unesma kontakto inter vasconi e romani povas situar su cirkum II a.K. Ja ye 179 s.K. Tiberius Sempronius Gracus fondis Graccurris (Alfaro) en vaskona teritorio.

Segun Claudio Sánchez-Albornoz e alia autori, ol esis produkita koloniigo dil sudo di la vaskoniana teritori (tarda vaskoniigo). To fenomeno expandis a la nordo, ad Aquitanio.

Depos la islamana koloniigo, ol estis formita plura rejii en la nordo di Hispania.

La islamana desvinko en la batalio di Poitiers ye 732 kontre franki di Carlos Martel debiligis la islamana posicio ma Uqba chanjis la situacio instalanta garnizono en Pamplono entre 734 e 741. La teritorio dil vaskoni en nordo di Pirinei esis agregita a la Karolingia Imperio, dum la sudo reorganiigis cirkum la urbo di Pamplono.

La teritorio aquirita de la islamani esis nomita kam Hispaniana Marko e ol esis formita kam frontiero dil Karolingia Imperio kun milita garnizoni de Barcelono a Pamplono.

De la kunlaborado entre vaconi kontre franki e islamani, rezultus la formado dil Rejio di Pamplono, kun Eneko Aritza kam unesma suvereno. To familio kunsolabas lua povo en urbo sen exteranda kontrolo y kun suporto dil Banu Qasi. La karolingia desvinko en Roncesvalles da l'alianco inter vaskoni ed islamani deskomencis kun minaco di l'Imperio sur la rejio.

Geografio[redaktar | edit source]

Olua geografio esas tre varianta. La plu parto dil teritorio esas montoza, dominacata da Pirinei e kontrastanta kun plani dil valo di l'Ebro en sudo.

Lingui[redaktar | edit source]

En Navarra ol esas parolata du lingui: Hispaniana e Baskiana. Omni esas oficala en Navarra: la Hispaniana en omna teritorio e la Baskiana en centro e nordo di l'autonoma regiono. La Hispaniana esas matrala linguo dil 88,9% di lojanti dum la Baskiana lo esas dil 7,0%. Prezente la parolanti dil Baskiana esas augmentanta.

Hispaniana flago Autonoma regioni di Hispania IHispaniana flago
AndaluziaAragonoAsturiaBaleariBaskiaExtremaduraGalisiaKanariiKantabriaKastilia e LeonKastilia-La ManchaKataluniaMadridMurciaNavarraLa RiojaValencia
Autonoma urbi: CeutaMelilla Suverena teritorii: ChafarinasVélez de la GomeraAlhucemas