Organizuro di Amerikana Stati

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Sideyo dil Organizuro di Amerikana Stati en Washington DC.

Organizuro di Amerikana Stati, OAS (Organization of American States - sama abreviuro en Angliana, ed Organisation des États Américains en Franciana, Organização dos Estados Americanos en Hispaniana, e Organização dos Estados Americanos en Portugalana, la tri kun abreviuro OEA) esas internaciona organizuro formita da 35 nedependanta stati di Amerika. Lia chartro esis establisita en 30 di aprilo 1948. Lua unesma prezidanto esis Kolumbiana Alberto Lleras Camargo, e nune esas José Miguel Insulza.

L'unesma artiklo de lua chartro establisas ke la skopo di krear OAS esus "atingar un ordino di paco e yusteso, augmentar solidareso inter landi, plufortigar kunlaboro, e defendar suvereneso, teritoriala integreso, e la nedependo di lua membri".

Dum 1990a yari kun fino di kolda milito OAS adoptis nova skopi:

  • promocar demokratio: de 1962 til 2002 OAS sendis observeri por akompanar elekti en membra stati en plu kam 100 okazioni. L'organizuro anke verkas por helpar landi detektar ed impedar korupto.
  • Verkar por paco: reprezenteri di OAS suportis paco-procesi en Nikaragua, Surinam, Haiti e Guatemala.
  • Defendar homala yuri.
  • Favorar libera komerco.
  • Kombatar trafiko di drugi.
  • Promocar tolerebla developo, ed extirpar extrema povreso.

Ye 22 di januaro 1962 membri di OAS suspendis la partopreno di Kuba en l'organizuro, por lua adopto di komunismo, ma en 3 di junio 2009 la 39ma asemblajo di OAS levis la suspendo. Equadorana ministro di exteral aferi, Fander Falconí, deklaris en la 39ma asemblajo ke la suspendo di Kuba okuris "dum kolda milito, segun la cenaro di kolda milito", e ke "kolda milito finis nun [ye 3 di junio 2009]. L'eroro facita [ye 1962] ne povus esar eterna".