Proprietajo

Proprietajo esas la stando o fakto di exkluziva o en partopreno posedo o kontrolo di kelka kozo, qua povas esar objekto o kelka yuro. L'objekto dil yuro di proprietajo esas kelka kozo konkreta od abstrakta kapabla di sufrar proprigo.

Kustume socialismo e pluse komunismo volas la partopreno esas plu importanta ke l'exkluzivo.

Doktrino pri proprietajo

En judiciala doktrino, specale en sistemi bazata en Romana Yuro, on konsideras ke l'yuro di proprietajo dividesas en tri parti:

1. yuro por uzar (ius utendi), qua signifikas ke la proprietando povas uzar la kozo segun sua volunto, sempre ke ta uzo ne violacus altra legi, o lezus la yuri di altra personi.
2. yuro por beneficar (de la proprietajo (ius fruendi), qua signifikas ke la proprietando povas utiligar la produkto o rezulto ke la posedajo produktas. Ta produkto povas esar naturala (exemple: cereali de un plantacajo) o civila (exemple: pekunio recevada kom rezulto de presto). E,
3. yuro por disponar (ius abutendi), qua signifikas ke la proprietando povas modifikar, destruktar, vendar, lugar, transferar la proprietajo per irga formo, donar od inkluze renuncar a lua yuro pri la kozo posedinta.

Tipi di proprietajo

• Publika proprietajo, kande la kozo partoprenas a tota socio, exemple: stradi e placi en urbi, publika skoli e hospitali, edc..
• Privata proprietajo, kande la kozo partoprenas a unika persono, grupi di personi en societo od asociuro (religiala asociuro, asociuro por defendar yuri di grupi, edc.).