Republiko Socialista Federala di Yugoslavia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija
Социјалистичка Федеративна Република Југославија
Socialistična Federativna Republika Jugoslavija
1943 til 1992
SFRY flag large.png Emblem of SFR Yugoslavia.svg
Mapo di Republiko Socialista Federala di Yugoslavia
Chef-urbo: Belgrade
·Lojanti: 1,552,151 (1991)
Oficala lingui: Serbo-kroatiana, Sloveniana, Macedoniana
Lokale parolita: Albaniana
Guvernerio: socialista republiko
·Prezidisto: Ivan Ribar (1945 til 1953)
Stjepan Mesić (1991 til 1992)
·Chefministro: Josip Broz Tito (1945 til 1953)
Surfaco: 255,804 km² (1989)
Habitanti: 21,522,972 (1989)
Pekunio: Dinaro di Yugoslavia
Precipua religio: kristanismo (ortodoxa)
Finis kun: krulo di Yugoslavia: nedependesi di Slovenia, Kroatia, Bosnia e Herzegovina e Republiko Macedonia

Republiko Socialista Federala di Yugoslavia esis la nomo di anciena Yugoslavia pos divenar socialista stato. Ol esis formita da 6 republiki, qua nuna esas nedependanta stati: Slovenia, Kroatia, Bosnia e Herzegovina, Serbia, Republiko Macedonia e Montenegro. Ye 2008 Kosovo, ante un autonoma republiko di Serbia, deklaris su nedependanta.

Historio[redaktar | edit source]

Ye 6 di aprilo 1941 Nacista Germania komencis invado di Yugoslavia, ed ye 17 di aprilo lando jacis komplete okupita. Du grupi komencis kombatar Germana invado: royalisti, en Yugoslavan Armeo en la Patrio (cetniki), e partizani di sinistra ideologio, komandita da Josip Broz Tito. Partizani komencis graduale liberigar teritorii, ed atraktis l'atento di okupinta forci.

Partizani stimulis l'ideo di unika Yugoslava naciono. Li forpulsis Germana trupi e vinkis grupi di Kroato-nacionalisti (ustasha) e Serbo-nacionalisti (cetniki). Demokrata Uniono di Yugoslavia esis fondita ye 29 di novembro 1943 en Jajce ed ol divenis ye 1945 Popul-republika Uniono di Yugoslavia e pose ye 7 di aprilo 1963 Socialista Federuro di Yugoslavia.

Arkivo:Marsal Tito.jpg
Marshalo Tito.

Unesma prezidisto di Socialista Yugoslavia esis Ivan Ribar, kun marshalo Josip Broz Tito kom chefa ministro. Ye 1963 Tito esis elektita dumvivala prezidisto. Tito duktis Yugoslavia sen influo di Sovietia, e lando ne esis membro di militala Warszawa-pakto. Tito mortis ye 1980.

Per komunismala ideo Tito sucesis submersar kontroversi inter nacioni di Yugoslavia. En ca tasko helpis anke to, ke al diversa administrala dividuri (socialista republiki e provinci) esis donita vasta autonomio. Ye 1984 okuris Vintrala Olimpiala Ludi en Sarajevo e lando prezentis unionita squado por demonstrar l'ideo kreita da Tito di kunfrateso ed uneso.

Quankam pos krulo di komunista bloko en Est-Europa inter 1989 e 1990 kontroversi inter nacioni esis acendita. Yugoslavia krulis kande Slovenia, Kroatia, Bosnia e Herzegovina e Republiko Macedonia divenis nedependanta. Divergo di Slovenia e Macedonia esis pasable facila, ma divergo di Kroatia e precipue Bosnia e Herzegovina esis sangoza kun milito.

Lingui[redaktar | edit source]

Serbo-kroatiana esis parolita da 12,390,000 personi dum 1980a yari. Sloveniana esis parolita da cirkum 1.4 milioni personi, dum ke Macedoniana esis parolita da cirkum 1.21 milioni. En autonoma regiono di Voivodina cirkum 506,000 personi parolis Hungariana linguo, ed en Serbia e Macedonia cirkum 2 milioni parolis Albaniana.

Serbo-kroatiana uzis du alfabeti: latina (da Kroati) e kirila (da Serbi).

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Yugoslavia kun lua lore republiki, autonoma regioni (Voivodina e Kosovo) e relevo.

Kande Rejio di Serbiani, Kroatiani e Sloveniani esis kreita ye 1918 ol havis frontieri kun Italia ed Austria en nord-westo, Hungaria en nord-esto, Rumania e Bulgaria en esto, Grekia en sudo, Albania en sud-westo, ed Adriatiko en westo. L'unika importanta modifiko en lua frontieri okuris ye 1954 kande l'anciena Libera Teritorio di Trieste desaparis ed Yugoslavia recevis 515.5 km² de ol da Osimo-kontrato.

La maxim importanta urbo di Yugoslavia esis lua chefurbo, Belgrade. Altra importanta urbi esis Sarajevo, Ljubljana, Zagreb e Skopje.

Videz anke[redaktar | edit source]

Populo en Yugoslavia 1921 til 1981[redaktar | edit source]

Nacionala konteno di Yugoslavia 19211981 (fonto: Hungariana revuo "História" 2–3 / 1991)

naciono 1921 1948 1953 1961 1971 1981
Serbo 8.911.509
74,7 %
6.547.117
41,5 %
7.065.923
41,7 %
7.806.152
42,1 %
8.143.246
39,7 %
8.140.507
36,6 %
Kroato kune
Serbi
3.784.353
24,0 %
3.975.550
23,5 %
4.293.809
23,1 %
4.526.782
22,1 %
4.428.043
19,8 %
Muslimani - 808.921
5,1 %
998.698
5,9 %
972.960
5,2 %
1.729.932
8,4 %
1.999.890
8,9 %
Macedoniano - 810.126
5,1 %
893.247
5,3 %
1.045.516
5,6 %
1.194.784
5,8 %
1.341.598
6,0 %
Montenegroano - 425.703
2,7 %
466.093
2,8 %
513.832
2,8 %
508.843
2,5 %
579.043
2,6 %
Sloveno 1.019.997
8,5 %
1.415.432
9,0 %
1.487.100
8,8 %
1.589.211
8,6 %
1.678.032
8,2 %
1.753.571
7,8 %
Albano 439.657
3,8 %
750.431
4,8 %
754.245
4,5 %
914.733
4,9 %
1.309.523
6,4 %
1.730.878
7,7 %
Germano 505.790
4,2 %
55.337
0,4 %
60.536
0,4 %
20.015
0,1 %
12.785
0,0 %
8.712
0,0 %
Hungariano 467.658
3,9 %
496.492
3,2 %
502.175
3,0 %
504.369
2,7 %
477.374
2,3 %
426.867
1,9 %
Romaniano 231.068
1,9 %
64.095
0,4 %
60.364
0,4 %
60.862
0,3 %
58.570
0,3 %
54.955
0,2 %
Turko 150.322
1,3 %
97.954
0,6 %
259.535
1,5 %
182.964
1,0 %
127.920
0,6 %
101.291
0,5 %
Slovako 115.322
1,3 %
83.626
0,5 %
84.999
0,5 %
86.433
0,5 %
83.656
0,4 %
80.334
0,4 %
Cheko kune
Slovaki
39.015
0,2 %
34.517
0,2 %
30.331
0,2 %
24.620
0,1 %
19.624
0,1 %
Yugoslavo - - - 317.124
1,7 %
273.077
1,3 %
1.219.024
5,4 %
Cigano - 72.736
0,5 %
84.713
0,5 %
31.674
0,2 %
78.485
0,4 %
168.197
0,7 %
altra 143.384
1,2 %
320.760
2,0 %
208.608
1,2 %
179.306
1,0 %
295.343
1,4 %
375.051
1,7 %
entote 11.984.910 15.772.098 16.936.573 18.549.291 20.522.972 22.427.585
Nuna stati qua esis parto di anciena Yugoslavia Flag of the SFRY
Bosnia e Herzegovina | Kroatia | Republiko Macedonia | Montenegro | (Serbia e Montenegro) | Serbia | Slovenia | Kosovo