Republiko Socialista Federala di Yugoslavia
| Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija Социјалистичка Федеративна Република Југославија Socialistična Federativna Republika Jugoslavija
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Republiko Socialista Federala di Yugoslavia esis la nomo di anciena Yugoslavia pos divenar socialista stato. Ol esis formita da 6 republiki, qua nuna esas nedependanta stati: Slovenia, Kroatia, Bosnia e Herzegovina, Serbia, Republiko Macedonia e Montenegro. Ye 2008 Kosovo, ante un autonoma republiko di Serbia, deklaris su nedependanta.
Indexo |
[redaktar] Historio
Ye 6 di aprilo 1941 Nacista Germania komencis invado di Yugoslavia, ed ye 17 di aprilo lando jacis komplete okupita. Du grupi komencis kombatar Germana invado: royalisti, en Yugoslavan Armeo en la Patrio (cetniki), e partizani di sinistra ideologio, komandita da Josip Broz Tito. Partizani komencis graduale liberigar teritorii, ed atraktis l'atento di okupinta forci.
Partizani stimulis l'ideo di unika Yugoslava naciono. Li forpulsis Germana trupi e vinkis grupi di Kroato-nacionalisti (ustasha) e Serbo-nacionalisti (cetniki). Demokrata Uniono di Yugoslavia esis fondita ye 29 di novembro 1943 en Jajce ed ol divenis ye 1945 Popul-republika Uniono di Yugoslavia e pose ye 7 di aprilo 1963 Socialista Federuro di Yugoslavia.
Unesma prezidisto di Socialista Yugoslavia esis Ivan Ribar, kun marshalo Josip Broz Tito kom chefa ministro. Ye 1963 Tito esis elektita dumvivala prezidisto. Tito duktis Yugoslavia sen influo di Soviet-Uniono, e lando ne esis membro di militala Warszawa-pakto. Tito mortis ye 1980.
Per komunismala ideo Tito sucesis submersar kontroversi inter nacioni di Yugoslavia. En ca tasko helpis anke to, ke al diversa administrala dividuri (socialista republiki e provinci) esis donita vasta autonomio. Ye 1984 okuris Vintrala Olimpiala Ludi en Sarajevo e lando prezentis unionita squado por demonstrar l'ideo kreita da Tito di kunfrateso ed uneso.
Quankam pos krulo di komunista bloko en Est-Europa inter 1989 e 1990 kontroversi inter nacioni esis acendita. Yugoslavia krulis kande Slovenia, Kroatia, Bosnia e Herzegovina e Republiko Macedonia divenis nedependanta. Divergo di Slovenia e Macedonia esis pasable facila, ma divergo di Kroatia e precipue Bosnia e Herzegovina esis sangoza kun milito.
[redaktar] Lingui
Serbo-kroatiana esis parolita da 12,390,000 personi dum 1980a yari. Sloveniana esis parolita da cirkum 1.4 milioni personi, dum ke Macedoniana esis parolita da cirkum 1.21 milioni. En autonoma regiono di Voivodina cirkum 506,000 personi parolis Hungariana linguo, ed en Serbia e Macedonia cirkum 2 milioni parolis Albaniana.
Serbo-kroatiana uzis du alfabeti: latina (da Kroati) e kirila (da Serbi).
[redaktar] Geografio
Kande Rejio di Serbiani, Kroatiani e Sloveniani esis kreita ye 1918 ol havis frontieri kun Italia ed Austria en nord-westo, Hungaria en nord-esto, Rumania e Bulgaria en esto, Grekia en sudo, Albania en sud-westo, ed Adriatiko en westo. L'unika importanta modifiko en lua frontieri okuris ye 1954 kande l'anciena Libera Teritorio di Trieste desaparis ed Yugoslavia recevis 515.5 km² de ol da Osimo-kontrato.
La maxim importanta urbo di Yugoslavia esis lua chefurbo, Belgrade. Altra importanta urbi esis Sarajevo, Ljubljana, Zagreb e Skopje.
[redaktar] Videz anke
- Serbia
- Montenegro
- Slovenia
- Bosnia e Herzegovina
- Kroatia
- Macedonia
- Kosovo
- Voivodina
- Serbia e Montenegro
- Rejio di Serbiani, Kroatiani e Sloveniani
- Yugoslavia
[redaktar] Populo en Yugoslavia 1921 til 1981
Nacionala konteno di Yugoslavia 1921–1981 (fonto: Hungariana revuo "História" 2–3 / 1991)
| naciono | 1921 | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Serbo | 8.911.509 74,7 % |
6.547.117 41,5 % |
7.065.923 41,7 % |
7.806.152 42,1 % |
8.143.246 39,7 % |
8.140.507 36,6 % |
| Kroato | kune Serbi |
3.784.353 24,0 % |
3.975.550 23,5 % |
4.293.809 23,1 % |
4.526.782 22,1 % |
4.428.043 19,8 % |
| Muslimani | - | 808.921 5,1 % |
998.698 5,9 % |
972.960 5,2 % |
1.729.932 8,4 % |
1.999.890 8,9 % |
| Macedoniano | - | 810.126 5,1 % |
893.247 5,3 % |
1.045.516 5,6 % |
1.194.784 5,8 % |
1.341.598 6,0 % |
| Montenegroano | - | 425.703 2,7 % |
466.093 2,8 % |
513.832 2,8 % |
508.843 2,5 % |
579.043 2,6 % |
| Sloveno | 1.019.997 8,5 % |
1.415.432 9,0 % |
1.487.100 8,8 % |
1.589.211 8,6 % |
1.678.032 8,2 % |
1.753.571 7,8 % |
| Albano | 439.657 3,8 % |
750.431 4,8 % |
754.245 4,5 % |
914.733 4,9 % |
1.309.523 6,4 % |
1.730.878 7,7 % |
| Germano | 505.790 4,2 % |
55.337 0,4 % |
60.536 0,4 % |
20.015 0,1 % |
12.785 0,0 % |
8.712 0,0 % |
| Hungariano | 467.658 3,9 % |
496.492 3,2 % |
502.175 3,0 % |
504.369 2,7 % |
477.374 2,3 % |
426.867 1,9 % |
| Romaniano | 231.068 1,9 % |
64.095 0,4 % |
60.364 0,4 % |
60.862 0,3 % |
58.570 0,3 % |
54.955 0,2 % |
| Turko | 150.322 1,3 % |
97.954 0,6 % |
259.535 1,5 % |
182.964 1,0 % |
127.920 0,6 % |
101.291 0,5 % |
| Slovako | 115.322 1,3 % |
83.626 0,5 % |
84.999 0,5 % |
86.433 0,5 % |
83.656 0,4 % |
80.334 0,4 % |
| Cheko | kune Slovaki |
39.015 0,2 % |
34.517 0,2 % |
30.331 0,2 % |
24.620 0,1 % |
19.624 0,1 % |
| Yugoslavo | - | - | - | 317.124 1,7 % |
273.077 1,3 % |
1.219.024 5,4 % |
| Cigano | - | 72.736 0,5 % |
84.713 0,5 % |
31.674 0,2 % |
78.485 0,4 % |
168.197 0,7 % |
| altra | 143.384 1,2 % |
320.760 2,0 % |
208.608 1,2 % |
179.306 1,0 % |
295.343 1,4 % |
375.051 1,7 % |
| entote | 11.984.910 | 15.772.098 | 16.936.573 | 18.549.291 | 20.522.972 | 22.427.585 |
| Nuna stati ke esis parto di anciena Yugoslavia |  |
|---|---|
| Bosnia e Herzegovina | Kroatia | Republiko Macedonia | Montenegro | (Serbia e Montenegro) | Serbia | Slovenia | Kosovo | |
