Republiko di Chinia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
中華民國
Zhōnghuá Mínguó
Flag of the Republic of China.svg Republic of China National Emblem.svg
Flago di Taiwan Blazono di Taiwan
Mapo di Taiwan
Chefurbo: Taipei
·Habitanti: 2 619 920 (2009)
Precipua urbo: Taipei
Oficala linguo: Chiniana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Ma Ying-jeou
·Chefministro: Jiang Yi-huah
Surfaco: (136ma granda)
·Totala: 36,191 km²
·% aquo: 10,34
Habitanti: (50ma granda)
·Totala: 23,119,772[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 637,4 hab./km²
Nacionala himno: Nacionala himno de la Republiko di Chinia
Pekunio: Nova Dolaro di Taiwan
Reto-kodo: .tw
Precipua religio: tradicionala religii 50,7%, Budismo 20,9%, Taoismo 10,2%, nova religii 6,7%, kristanismo 6,6% (2005)

Republiko di Chinia (anke nomizita Taiwan e Formosa) esas republiko en Est-Chiniana Maro, formacita da insulo di Taiwan ed altra mikra insuli, inter kontinentala Chinia e Hong Kong. Oficale Taiwan ne esas konsiderata kom stato, ma kom parto di Chiniala teritorio. Quankam ol funcionis kom nedependanta stato depos 1949, kande komunisti ganis povo en kontinentala Chinia.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio dil Republiko di Chinia.

Unesma habitanti di Taiwan esis aborijeni qua arivis en l'insulo ante 4.000 yari aK. L'insulo esis konocita da Chiniani pos Kristana Epoko, ma nur esis okupita da Chiniani dum la 17ma yarcento. Ante, ye 1590, Portugalani establisis komercala bazo en l'insulo, qua divenis konocata kom Formosa. Pos, Hispaniani okupis ol, ma esis ekpulsita da Nederlandani en 1642[2].

Recenta historio[redaktar | edit source]

En 1662 Zheng Cheng-gong vinkis Nederlandani ed okupis l'insulo en nomo di Ming dinastio. Taiwan divenis parto di Chinian imperio til 1895, kande Japonia sizis lu. Japonia sukombis en Duesma mondomilito, e pos milito en Chinia komencis interna milito inter povo di Kuomintang e komunisti. En l'interna milito la komunisti vinkis ye 1949 e Chiang Kai-sek kun sua armeo e Kuomintang-partiso fugis a Taiwan.

Taiwan duris esar kom Republiko di Chinia ed ol ganis anke la membreso di Unionita Nacioni. Segun nova Populala Republiko di Chinia, Taiwan esas nur teritorio di (Republiko Populala di) Chinia.

En 1971 Taiwan perdis lua sideyo en Unionita Nacioni a komunista Chinia. Do Taiwan falis en diplomatal izoleso. En 1979 Usa ligis diplomatala relati kun Chinia, ma samatempe Usa promisis suportor la defenso di Taiwan.

Dum existeso di du Chinii, la relato inter la parti esabas tensa, ma nula milito komencis. Quankam anke nun centi di fuzei apuntas la kontrea rivo che Taiwan-stretajo. En 1992 komencis kurta periodo amikala inter Chinii: la du parti aceptis l'ideo di un Chinia, ma amba parti havis sua kontenajo dil penso. Amikala periodo finis 1999, kande prezidanto Lee demandis ke on mustus procedar kam stato relate Taiwan.

Taiwan esis unpartisala (mi)stato til 1988, kande politikal opozantaro esis permisata da nova prezidanto Lee Teng-hui. En 2000 la periodo di Kuomingtang en povo finis, kande Chen Shui-bian esis elektita prezidanto. Chen Shui-bian suportas l'ideo di du Chinii.

Politiko[redaktar | edit source]

La chefo di stato esas la prezidanto, elektita da populo por 4-yara periodo. La chefministro esas indikita da prezidanto.

La parlamento havas 1 chambro, kun 113 membri.

Geografio[redaktar | edit source]

Politikala subdividuro di la Republiko di Chinia.

La Republiko di Chinia esas kompozita da Taiwan insulo e di vicina mikra-insuli. La klimato esas subtropikala en granda parto e tropikala en sudo.

Lua maxim granda urbo esas Taipei. Altra importanta urbi esas Tainan e Kaohsiung.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Taiwan.

Taiwan havas kapitalista ekonomio. Moderna industrio developis rapide, e Taiwan esas konsiderita un di 4 Aziana Tigri.

Demografio[redaktar | edit source]

Plu kam 90% de la habitantaro apartenas Han-Chiniana grupo. Nur 2% di populo havas aborijena origino.

Kulturo[redaktar | edit source]

WP TaiwanStub.svg

La kulturo di Taiwan derivas di tradiciona kulturo di kontinantala Chinia. L'aborijeni anke havas propra kulturo, diferenta de Chiniana.

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Taipei 101 turmo

Referi[redaktar | edit source]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
  1. http://www.stat.gov.tw/mp.asp?mp=4
  2. Almanaque Abril 2010, p.605