Samoa

Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa Independent State of Samoa Flago di Samoa Blazono di Samoa Chefurbo: Apia ·Lojanti: 39,666 (2003) Precipua urbo: Apia Oficala linguo: samoana, angliana Guvernerio: Republiko ·Prezidisto: Tuiatua Tupua Tamasese Efi ·Chefa ministro: Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi Surfaco: (174ma granda) ·Totala: 2,831 km² ·% aquo: 0,3 Lojanti: (166ma granda) ·Totala: 179,000 (2009) ·Lojanto-denseso: 63,2 loj./km² Nacionala himno: The Banner of Freedom Pekunio: Tala Reto-kodo: .ws Precipua religio: kristanismo, 96,6%

Samoa esas arkipelago en Oceania, suda di Oceano Pacifiko. L'insulo nomesis pro le Moa, extingita membri dil strucho-familio. La nomo forsan devenis de Maori di Nova-Zelando, o del insulani.

Bazala fakti pri Samoa:

Historio

Samoani originis de Austroneziana populi qua expandis su de Sud-Est Azia inter 2500 e 1500 yari aK. Studii pri Lapita populo, qua habitis en la regiono indikas que li voyajis inter Samoa, Fidji e Tonga.

Kontakti kun Europani komencis dum la komenco di 18ma yarcento. Nederlandana Jakob Roggeveen esis l'unesma Europano qua vidis l'insuli, ye 1722. Pose, Franciana explorero Louis Antoine de Bougainville arivis en la regiono. Nur pos 1830a yari komencis la viziti di Angliana misioneri e komercisti.

Cirkum 1918 totala populo di Samoa esis cirkum 38,000 Samoani e 1,500 Europani. En fino di 1920a yari komencis movado kontre Europana koloniigo. Ye 28 di decembro 1929 alta chefo Tupua Tamasese Lealofi komandis ne-violentoza demonstro kontre Nova-Zelandana administro, ma polico pafis kontre la demonstro e mortis Tamasese e 10 alta personi. Ye 2002 Nova-Zelandana chefa ministro Helen Clark apologiis por l'incidento.

Samoa divenis nedependanta de Nova-Zelando ye 1 di januaro 1962, kun la nomo Westala Samoa. Ye julio 1997 lando chanjis lia nomo vers Samoa, malgre la protesto di Usa, qua kontrolas Samoa Usana. Nune, malgre Samoa Usana e Samoa partigas sama linguo e raso, kulturo di la du evolucionas aparte: dum ke Samoa Usani adoptas Usana futbalo e basbalo kom populala sporti e sufras Usana kultural influo, (west) Samoani adoptas kriketo e rugby kom sporti, ed adoptas Nova-Zelandana kulturo.

Politiko

Guvernala edifici en Apia.

Segun la 1960 konstituco, 2 lokala chefi recevis la titulo di chefi di stato. Kun la morto di Malietoa Tanumafili II ye 11 di mayo 2007, lia sucedanto (Tuiatua Tupua Tamasese Efi) asumis la guvernerio por 5-yara periodo.

Legifala povo esas kompozata da unika chambro, Fono, kun 49 membri elektata por 5 yari. Chefa ministro esas elektata da majoritato en Fono.

Judiciala povo esas bazata en Angliana sistemo.

Geografio

Mapo di Samoa kun lua precipua urbi e stradi.

L'arkipelago konsistas ek du precipua insuli, Upolu e Savai'i, qua reprezentas plu 99% di totala surfaco di lando, ed ok mikra insuli. Upolu koncentras tri quarimi di totala populo. Lua klimato esas equatorala, kun yaral averajala temperaturo di 26,5ºC. Pluvo esas plu intensa de novembro til aprilo.

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Samoa.

Industrio reprezentas plu kam 58% di totala KLP di lando, dum ke servadi reprezentas plu kam 30%. Turismo nun reprezentas cirkum 25% di KLP.

Demografio

De Samoana populo 92,6% esas Samoani, 7% mestici (Samoani kun Europani) e nur 0,4% Europani.

Kulturo

Tatuo esas parto di la kulturo di Samoa.

En literaturo, la precipua nomi esas poeti Albert Wendt, Sapa'u Ruperake Petaia, Eti Sa'aga e Savea Sano Malifa.