Waterloo-batalio

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Andrieux - La bataille de Waterloo.jpg

Waterloo-batalio desvolvesas ye 18 di junio 1815. Finas per la decidema vinko per du armei : ta di federati kompozita precipue di Britaniani e Nederlandi, komandita da duko de Wellington, e ta di Prusiani, komandita da marshalo Blücher ; omna du opozita a Franc armeo nominita di Nordo duktita da la cezaro Napoleon 1ma. Waterloo markizita la fino di periodo konocita kom 100 dia.

La batali-agro es en nuna Belgia, circkum 12 km SSE di Bruxel, e 2 km di urbo di Waterloo. La situo es nuna dominacita da granda ter-amaso, Butte du Lion.

Preludo[redaktar | edit source]

Mapo di Waterloo kampanio

Ye 13 di marto 1815, sis dii ante Napoleon atingita Paris, la povi a Wien-kongreso deklarita lu bandito. Quar dii pose, Unionita Rejio, Rusia, Austria e Prusia mobilizita armi pro vinkar Napoleon. Ta konocas ke kande lua atenti a despersuadanta uno o plu di Sep Koalisuro federati de invadar Francia faliis, lua sola chanco per restar en povo es atakar ante la Koalisuro mobilizita. Se il povas destruktar l'existanta forci suda di Bruxel ante esos rinforcita, es posibla retropulsar la Britani a la maro ed ekpulsar la Prusiana di milito.

La komencala aranji di Wellington es intencata kontre-agar la menaco di Napoleon encirkligar les armei di Koalisuro per movanta tra Mons ad la sud-westa di Bruxel. Ta havus ruptar komuniki kun lua bazo en Ostend, ma proximar lua armeo di ta di Blücher. Napoleon manipulita la timo di Wellington per perdar lua provizo-kateno de kanalo portui kun nevera informo. Il separas lua armeo kun sinistra alo komandita da Michel Ney, la rekto alo komandita da Emmanuel Grouchy, e rezerv-armeo, komandita ipsa (quankam omna tri elementi restas sat cirkum per suportar l'una l'altra). Transiranta la frontiero apud Charleroi ante auroro ye 15 di junio, la Franciani quik glutas avanposteni di Koalisuro, sekuranta la prefera mez poziciono inter amba enemika armei.

Napoleon decidas atakar unesma la Prusiana kande Ney kaptas la krucovoyo en Quatre Bras dum Ligny-batalio. Napoleon ganas ma ne destruktas ta trupi ke retretas omni vers Waterlo.

La batali-agro[redaktar | edit source]

La poziciono en Waterloo es forta uno. Konsistar longa kresto kuranta est-westa, perpendikla ad, e bisekita da, la precipua voyo vers Bruxel. Alonge la someto di kresto es kava voyo ube Wellington instalas dop lineo di infantrio. Precipua trupi ecepte l'artilrio e skarmuchanti es en la reversa pento, disimulita di Franciani, min en la sinistra alo per lasar spaco kande arivas la Prusiani.

Avan es tri forta farmo-domi (Hougoumont, La Haye Sainte e Papelotte) barikadizita e defenzita.

Pluvis tota nokto; la tereno es dilutita. La lokizo dil artilrio en la fango, es dificila. La debuto di atako es plutardigita. Pose, l'efiko di pafi es diminutita (la kuglegi penetras en la sulo vice risaltar per rikochi). L'avancado dil infantrio e kavalrio ne es facila.



triumfis