Arvanitika
| Arvanitika | |||
|---|---|---|---|
| Arbërisht (αρbε̰ρίσ̈τ) | |||
| Parolata en: | Grekia (Atika, Beotia, sudala Evia, Peloponezo, insuli) | ||
| Regiono: | Sudal Europa | ||
| Quanto di parolanti: | 30 000–150 000 (evalui varias, precipue olda personi) | ||
| Klasifikuro: | Indo-Europana linguaro Albaniana linguo Tosk Arvanitika | ||
| Oficala stando | |||
| Oficala linguo en: | nula (minoritata linguo en Grekia) | ||
| Regulata da: | ne havas | ||
| Kodexi | |||
| ISO 639-3: | aat | ||
 Loki en Grekia ube Arvanitika historiale parolesis (en reda, la Tosk-dialekti). | |||
| Videz anke: Albaniana linguo, Tosk – Linguaro | |||
Arvanitika (en Arvanitika: Arbërisht, en Greka: αρβανίτικα) esas Albaniana dialekto, plu precize varianto di la Tosk-grupo, parolata da la Arvanites en Grekia. Ol esas la linguo di la Arvanites, populo qua migris de Albania a Grekia dum la Mezepoko, precipue inter la 13ma e 16ma yarcenti. La dialekto subisis forta influo de la Greka linguo, e nun esas grave minacata.
Historio
[redaktar | redaktar fonto]La Arvanites arivis en Grekia dum la Otoman periodo, fugante de la Balkani. Li establisis su en multa regioni di Grekia, nome en Atika, Beotia, la sudo di Evia, la nordo di Peloponezo e kelka insuli. Dum yarcenti, li konservis sua linguo, ma pro la forta asimilo a la Greka socio, la linguo gradale perdis tereno. Nuntempe, la maxim multa Arvanites esas bilingua, e la linguo uzesas precipue da olda personi en rurala regioni.
Fonologio
[redaktar | redaktar fonto]Arvanitika havas fonologio simila a Tosk, ma kun forta Greka influo:
Alfabeto
[redaktar | redaktar fonto]Tradicionale, Arvanitika skribesis per la Greka alfabeto, ma nun ofte uzesas la Latina alfabeto kun Albaniana literi. Existis kelka lokala ortografii, ma nula oficala normo. La linguo esas precipue parolata, e la skribita formo esas rara.
Gramatiko
[redaktar | redaktar fonto]Gramatikale, Arvanitika esas tre simila a Tosk:
- La infinitivo ne existas kom en Gheg; vice ol uzesas la subjuntivo kun të.
- La futuro formacesas per do të + subjuntivo.
- La kazi e la genro esas la sama kam en Tosk.
- Tamen, pro la Greka influo, ula pronomi e prepozicioni adaptesis.
Vortaro
[redaktar | redaktar fonto]La lexiko di Arvanitika esas mixo de Albaniana e Greka elementi. Multa Greka vorti eniris la linguo dum la yarcenti, nome por koncepti de la administrado, religio e moderna vivo. Exempli: ekklisia (kirko, de Greka εκκλησία), dhaskal (instruktisto, de Greka δάσκαλος).
Exempli
[redaktar | redaktar fonto]Patro nia en Arvanitika (Latina translitero):
- Ati ynë që je në qiell, u shënjtëroftë emri yt.
- «Nia Patro, qua esas en la cielo, santigesez tua nomo.»
Kelka vorti:
- ujë – aquo
- bukë – pano
- zëmër – kordio
Literaturo
[redaktar | redaktar fonto]La literaturo en Arvanitika esas mikra. Existis kelka poemi e kansoni, ma la maxim multa kulturala produktado esas en Greka o en la standarda Albaniana. La linguo esas plu bone dokumentita en etnografiala studi.