Brunei

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Brunei
Negara Brunei Darussalam
بروني دارالسلام
Flag of Brunei.svg Emblem of Brunei.svg
Flago di Brunei Blazono di Brunei
Nacionala himno:
Allah Peliharakan Sultan
LocationBrunei.svg
Urbi:
Chefurbo: Bandar Seri Begawan
· Habitanti: 60 874 (2003)
Precipua urbo: Bandar Seri Begawan
Lingui:
Oficala lingui: Malaya
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Sultano: Hassanal Bolkiah
Surfaco: (172ma granda)
· Totala: 5 765 km²
· Aquo: 8,6 %
Habitanti: (175ma granda)
· Totala: 388 190[1] (2009)
· Denseso di habitantaro: 67,3 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Dolaro di Brunei
Veho-latero: sinistre
ISO: BN
BRN
096
Reto-domeno: .bn*
Precipua religio: islamo, 64,4%


Brunei esas nedependanta sultanio qua jacas en l'insulo Borneo, Azia. Lua vicina landi esas Malaizia, en esto, sudo e westo. La nomo di sultanio devenas de Malaya-vorto berunai, quo signifikas "planto".

Bazala fakti pri Brunei.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Brunei

Brunei esis povoza Islamana sultanio de la 14ma yarcento til la 16ma yarcento. Sultano Bolkiah, qua guvernis de 1485 til 1524 guvernis tota l'insulo Borneo, l'insuli Sarawak e Sabah, e l'arkipelago di Sulu, sude de nuna Filipini.

Unesma Europani qui establisis kontakto kun Brunei esis Portugalani. Li establisis ambasadeyo en Brunei, ma kande Portugalani atakis l'insuli Maluku en 1536 Portugalan ambasadisto en Brunei mustis ekirar de Brunei, pro l'enemikeso di la sultano.

Dum la sultanio di Omar Ali Saifuddin la 2ma eventis revolti en Sarawak ma, en 1839 la sultano supresis la rebeleso kun la helpo di Britanian aventurero James Brooke. En 1888 sultano Hashim Jalilul Alam Aqamaddin signatis pakto kun Unionita Rejio, e Brunei divenis Britaniana protektorato.

Japoniana mar-armeo en Brunei.

Brunei invadesis da Japonian imperio ye la 16ma di decembro 1941 dum la duesma mondomilito, ok dii pos l'atako a Pearl Harbor. Li desembarkis 10,000 soldati en Kuala Belait, e pos kombati dum 6 dii, li okupis omna teritorio. Pos invadar Brunei, Japoniani establisis pakto kun sultano Ahmad Tajuddin, qua recevis pensiono e honori de Japoniani. Kambie, Japoniani administris la teritorio, e komencis docar Japoniana linguo en la skoli, e remplasis la valuto por altra, qua recevis la nomo "dolaro di Japoniana guvernerio", e recevis la surnomacho duit pisang, signifikante "banano-valuto". Cirkum 1943 la valuto ja sufris kun hiperinflaciono, e proxim la fino dil milito lua valoro esis preske nulo.

Japoniani konstruktis aeroportuo e navala bazo en Brunei. Britaniani bombardis e destruktis la navala bazo, ma kaptis l'aeroportuo. En la 10ma di junio 1945 Australiani komencis operaco por kaptar Borneo, ma Japoniani kapitulacis komplete nur ye la 10ma di septembro 1945. Britanian armeo administris l'insulo til julio 1946.

Brunei divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 1ma di januaro 1984.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Brunei esas absoluta monarkio (sultanio). Hassanal Bolkiah, la nuna sultano, esas chefo di stato ed anke chefo di guvernerio. Ne existas parlamento.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Brunei jacas en Borneo insulo, Azia e dividesas en 2 parti: 97% de la habitantaro vivas en la granda westala parto.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Brunei

Segun IMF, Brunei esas un ek la du landi del mondo (l'altro esas Libia) kun publika debo egala a 0%. Lua KLP per persono superiras 48.000 dolari omnayare. La monetaro di Brunei esas la Dolaro di Brunei, anke konocita kom ringgit.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

La habitantaro di Brunei en julio 2013 esis 415 717 di qui 76% esas urbala. Lua mezvalora viv-esperajo esas 77.7 yari.[2]

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

La kulturo di Brunei esas Malaya kun forta influo di islamo. Lando konsideresas plu konservema kam Indonezia o Malaizia.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html
  2. Oxford Business Group (2013) - The Report: Brunei Darussalam 2013 - . Oxford Business Group.