Eritrea

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Eritrea
Hagere Ertra
دولة إرتريا
Dawlat Iritriya
Flag of Eritrea.svg Emblem of Eritrea (or argent azur).svg
Standardo di Eritrea Blazono di Eritrea
Nacionala himno:
Ertra, Ertra, Ertra
LocationEritrea.svg
Urbi:
Chefurbo: Asmara
· Habitanti: 563 948 (2005)
Precipua urbo: Asmara
Lingui:
Oficala lingui: ne havas. Tigrinya ed Araba esas de facto.
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Isaias Afewerki
Surfaco: (100ma granda)
· Totala: 117 600 km²
· Aquo: 0,14 %
Habitanti: (109ma granda)
· Totala: 5 918 919[1] (2009)
· Denseso di habitantaro: 43,1 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Nafka
Veho-latero: dextre
ISO: ER
ERI
232
Reto-domeno: .er*
Precipua religio: kristanismo (69%), Islamo, 36,9%


Eritrea esas lando qua jacas en est-Afrika. Lua vicina landi esas:

En nordo ed en esto jacas la Reda maro.

Bazala fakti pri Eritrea:

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Eritrea

Ula posibla ancestro di la nuna Homo sapiens vivis en Eritrea 1 milion yari ante nun. Lua skeleto trovesis en Buya. Dum lasta interglacial epoko, la litoro di Eritrea en Reda Maro okupesis da moderna homi.[2]

Koloni di petro en Qohaito, Eritrea.

La regiono di nun Eritrea konocesis kom rejio di Punt dal anciena Egiptiani, e ja mencionesis en hieroglifi de 25 yarcenti aK. Ol esis intersequante okupita dal Egiptiani, Otomani e Britaniani. En 1869 pos l'inaugureso di la kanalo di Suez, Italia invadis Eritrea e transformis ol en oficala kolonio ye la 1ma di januaro 1890. En 1936 ol divenis parto di Italian Estal Afrika, kune Etiopia e Somalilando.

En 1941 Eritrea havis cirkume 760 000 habitanti, inkluzite 70,000 Italiani. L'Etiopiani e la Britaniani ekpulsis l'Italiani la sam yaro, ma la regiono restis protektorato dil Unionita Rejio. Pos la duesma mondomilito Eritrea asociis kun Etiopia e divenis Etiopiana provinco en 1952.

Ye la 1ma di septembro 1961 la Fronto por la Liberigo di Eritrea (FLE) komencis milito kontre Etiopia pri la nedependo di Eritrea qua duris dum 30 yari. Fine pos un plebicito inspektita dal Unionita Nacioni kun 99,83% voti favorebla a la nedependo, Eritrea divenis nedependanta la yaro 1993.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Eritrea esas prezidantala republiko, guvernata da singla partiso. La chefo di stato e la chefo di guvernerio esas la prezidanto, qua elektesis dal 150 membri di parlamento en 1993. De ta epoko til nun esas Isaias Afewerki. Antee ilu ja esis provizora prezidanto, depos 1991.

La parlamento havas unika chambro, Hagerawi Baito, kun 150 membri. La Fronto Populala pri Demokratio ed Justeso (FPDJ), sucedanto de la Fronto por la Liberigo di Eritrea (FLE) esas l'unika politikala partiso, ed altra politikala partisi ne permisesas.

En 1996 lua konstituco ratifikesis, ma ne adoptesis til nun.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Topografiala mapo di Eritrea.
Arkipelago Dhalak.

Eritrea dividesas en du parti, per la depresuro e la montari qui formacas la Granda Valo di Rift. Weste de la valo, la sulo esas fertila, dum ke este de ol esas dezerto. La lando povas dividesar en tri ekologiala regioni. Este de l'alta tereni existas basa tereni kun varma e sika klimato qui extensas su til la litoro; l'alta regioni (qui povas superirar 3.000 metri di altitudo) kovresas parte da subtropikala foresti e parte da abrupta klifi e ravinegi; e fine la regiono konocita kom "triangulo Afar" probable esas la punto ube tri terala plaki renkontras e presas l'una l'altra. La maxim alta monto di Eritrea, Emba Soira (3 018 metri di altitudo) jacas an la centro di la lando.

Eritrea havas 2.234 km di litoro, di qui 1.151 km an la kontinento e 1,083 km en l'insuli di Reda Maro, quale l'arkipelago Dhalak.

Lua klimato esas dezerto alonge la litoro, e plu pluvoza - til 610 mm yarala - en montoza regioni. Asmara, la chef-urbo, jacas 2 400 metri sur la marala nivelo.

Lando havas 6 provinci:

  1. Gash-Barka (Agordat)
  2. Debubawi (Assab)
  3. Maakel (Asmara)
  4. Semenani Kayih Bahri (Massawa)
  5. Anseba (Keren)
  6. Debub (Adi Ugri)

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Eritrea

Preske 80% de labor-povo di Eritrea dependas de familiala agrokultivo.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Mulieri de Eritrea.

Eritrea ne havis demografiala kontado de la nedependo til nun. Tamen, segun statistiki de The World Factbook por 2017, Eritrea havis 5 918 919 habitanti. La maxim multa (55%) esas Tigrinya. Altra populi segun statistiki de 2010 esas Tigre (30%), Saho (4%), Kunama (2%), Rashaida (2%), Bilen (2%), altri (Afar, Beni Amir, Nera: 5%).[1]

L'oficala linguo di la lando esas Nula linguo esas oficala. ma Tigrinya ed Araba esas de facto. La konstituco deklaras "l'egaleso di omna lingui di Eritrea".[3] L'Angla e l'Italiana anke komprenesas.

La religio kun maxima nombro di adepti esas kristanismo (69% de la habitantaro). Islamo praktikesas dal 36,9%. Pos mayo 2002 la guverno agnoskis l'Eklezio Katolika, l'Eklezio Kopta, l'Islamo Sunni e l'eklezio Luterana kom oficala religii. L'altra religii mustas havar registro.[4]

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Asmara. Altra importanta urbi esas Assab e Keren.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Tunelo por treni en Eritrea.

Futbalo e biciklismo esas la maxim populara sporti de la lando.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 "Eritrea". Central Intelligence Agency. URL vidita ye la 15ma di julio 2018.
  2. (2002) - McGraw-Hill Encyclopedia of Science and Technology - . (USA) The McGraw Hill Companies Inc..
  3. Constitución de Eritrea. URL vidita ye la 16ma di agosto 2010.
  4. "Religious persecution in Eritrea". BBC News. URL vidita ye la 16ma di agosto 2010.


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando