Europana Uniono

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Europana Uniono
Flag of Europe.svg Blank.png
Flago di Europana Uniono Blazono di Europana Uniono
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
Europana himno
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
Global European Union.svg
{{{Imajo_informo}}}
Urbi:
Chefurbo: Bruxel
· Habitanti: 1,119,088 (2011)
· Habitanti: {{{Habitanti_chefurbo}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: London
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo:
Oficala linguo: {{{Oficala_linguo}}}
Lingui:
Oficala lingui: 23 oficala lingui
Nacionala linguo: {{{Nacionala_linguo}}}
Nacionala lingui: {{{Nacionala_lingui}}}
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Etnii:
· {{{Etnii_procenti}}} {{{Etnii}}}
· {{{Etnii2_procenti}}} {{{Etnii2}}}
· {{{Etnii3_procenti}}} {{{Etnii3}}}
· {{{Etnii4_procenti}}} {{{Etnii4}}}
· {{{Etnii5_procenti}}} {{{Etnii5}}}
· {{{Etnii6_procenti}}} {{{Etnii6}}}
· {{{Etnii7_procenti}}} {{{Etnii7}}}
· {{{Etnii8_procenti}}} {{{Etnii8}}}
· {{{Etnii9_procenti}}} {{{Etnii9}}}
· {{{Etnii10_procenti}}} {{{Etnii10}}}
Demonimo: {{{Demonimo}}}
Guvernerio:
Tipi: Europana Konsilio
· Prezidanto dil Europana Konsilantaro: Herman Van Rompuy
· Prezidanto (serbo): {{{Serbiana_prezidanto}}}
· Prezidanto (kroato): {{{Kroata_prezidanto}}}
· Prezidanto (Bosno): {{{Bosna_prezidanto}}}
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
Chefo di la Kongreso dil Populo: {{{Chefi_di_la_Kongreso_dil_Populo}}}
· Generala-guberniestro: {{{Generala_guberniestro}}}
· Prezidanto dil Komisitaro: José Manuel Durão Barroso
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio:
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco: (ma granda)
· Totala: 4,324,782 km²
· Aquo: 3,08%%
Habitanti: (3ma granda)
· Totala: {{{Lojanti}}} (2011)
· Totala: 501,105,661 (2011)
· Denseso di habitantaro: {{{Lojanto-denseso}}} hab./km²
· Denseso di habitantaro: 114 hab./km²
KLP (KPP):
· Totala: {{{KLP_KPP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_KPP_segun_persiono}}}
KLP:
· Totala: {{{KLP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_segun_persiono}}}
Gini: ([[{{{Gini_yaro}}}]])
{{{Gini_chanjo}}} {{{Gini}}}
{{{Gini_valoro}}} · {{{Gini_rango}}}
IHD: ([[{{{IHD_yaro}}}]])
{{{IHD_chanjo}}} {{{IHD}}}
{{{IHD_valoro}}} · {{{IHD_rango}}}
Pluse informi:
Valuto: Euro
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Tempo-zono: {{{Tempo_zono}}}
· Somero tempo: {{{Somero_tempo}}}
Dato-formato: {{{Dato_formato}}}
Veho-latero: {{{Veho_latero}}}
Telefono-kodexo: {{{Telefono_kodexo}}}
ISO: {{{ISO}}}
{{{ISO2}}}
{{{ISO3}}}
Reto-domeno: .eu
Reto-domeni: {{{Reto_kodi}}}
{{{Reto_kodo2}}}
{{{Reto_kodo3}}}
{{{Reto_kodo4}}}
{{{Reto_kodo5}}}
Precipua religio: ofte Kristanismo
Oficala retosituo: {{{Oficalaretosituo}}}


R Puzzle.png
Ca artiklo bezonas gramatikala revizo. Ka tu povas helpar ni en la revizo?
La historio dil Europana Uniono
(1951–2002) ECSC → (1957–1993) EEC → (1957-) EAEC → (1993–2009) EK → (1993–) EU

L'Europana Uniono naskis per la kontrato subskribita en Maastricht, Nederlando, la 7ma di februaro 1992. La kontrato pri l'Europana Uniono efikeskis en 1 di novembro 1993.

La kontrato pri l'Europana Uniono fondas su en tri bazi.

  1. Kontrato di Roma kun modifiki, kontrato pri la karbono- e stalo-kunlaboro, l'Euratom-kontrato (altre dicante EK-politiko tradicionala). Anke la guidolinei pri l'ekonomial e pekunial uniono.
  2. Komuna politiko pri sekureso ed exterlandal aferi. Singla membro e la Komitato havas inicio-yuro.
  3. Kunlaboro en l'interna e yural aferi. Ol kontenas komuna politiko pri enmigrado e refujal aferi. Anke por kombatar terorismo, krimino e narkotiko-uzo.

L'Europana Uniono expansis su ye la 1ma di januaro 1995, kande Austria, Finlando e Suedia membreskis.

Ye la 1ma di januaro 2002 l'Europana Uniono komencis uzar komuna monetaro, l'Euro - tamen ne omna membri. L'Euro uzesas en Austria, Belgia, Finlando, Francia, Germania, Grekia, Hispania, Irlando, Italia, Luxemburgia, Nederlando e Portugal.

L’ Uniono expansis su itere ye la 1ma di mayo 2004, kande Chekia, Chipro, Estonia, Hungaria, Latvia, Lituania, Malta, Polonia, Slovakia e Slovenia divenis membri.

Ye la 1ma di decembro 2009 la Kontrato di Lisboa aplikesis.

Historio[redaktar | edit source]

Antecedenti[redaktar | edit source]

La Germanian urbo Hamburg destruktesis pos bombardi en 1943, dum Duesma mondomilito.

Pos fino dil Duesma mondomilito, Europa trovesis febligita. Germania esis devastita, en termini di homa vivi e materiala domaji. Quankam Francia ed Unionita Rejio oficale vinkis la milito kontre Germania, amba landi sufris grava perdaji (quankam min kam Germania) qua afektis lia ekonomii e lua prestijo a mondala nivelo.

La deklaromilito di Francia ed Unionita Rejio a nacional-socialista Germania okazis en septembro 1939. Finigita la konflikto en Europa, le 8 di majo 1945, la Germana rejimo esis responzabiligita dil komenco dil milito, ja ke lua expansionala politiko facis a lu okupar ed anexar teritorii di altra landi dil kontinento. Germania, qua perdis konsiderebla parto di lua teritorio pos la milito, okupigesis da exter armei qua dividis lua teritorio en quar parti.

La deklaro prononcita da Robert Schuman esis speco di unesma petro di la komunitara instituci.

Dum la sequanta yari, la rankori e la desfido inter l'Europana nacioni, difikultis rikoncilio. En ta kuntexto la Franca ministro di extera aferi Robert Schuman defensis la kreado di West-Germania, rizulto di l'uniono dil tri zoni di okupado kontrolita da ocidentala demokratii, lasanta la zono okupita dal Sovietia. Schuman habebis tris nacionalesi (Franciana, Germana e Luxemburgiana) dum diferenta etapi di lua vivo. Ica fakto facis a lu komprenar la kompexo di l'Europana konflikti e developar intereso pro l'Europana unifiko.

Kin yari pos la kapitulaco di Nacional-Socialista Germania, ye la 9ma di mayo 1950 Schuman klamis West-Germania e l'Europana landi qua volis submisar sub unika komuna autoritato la menajo di lua rispektiva produktadi di karbono e stalo. Ca diskurso, konocata kom Deklaro Schuman, aceptesis en diferanta formi dal Europana guverni ed esis la komenco di la konstrukturo di la uniono di Europa, pro esar l'unesm oficala propozo pri integro di Europa. La ideo konsistis ek submisar la dua produktadi necesega por la konstruktado di armi ad unik autoritato, do la landi qui partoprenis en ca organizuro trovus granda desfacileso por komencar milito inter li.

La deklaro esis la komenco dil integrado dil Europana landi kom movado di kontrapozo al antea nacionalista tendenco e le rivalesi qua produktis inter la landi en Europa. Ica nova realeso esis apogita pro la fino di l'Europana hegemonio por la Duesma mondomilito, qua konciencigis a l'Europana landi di lua febleso kontre du superpovi: Usa e Sovietia, qua havis povo plu granda al grupo di Europana landi. De plus, le konsequi dil konflikto favoresis la desiro inter le civitanesi di krear kontinento plu libera e justa en ube le relati inter landi developez pacoze por evitar nova konflikto inter l'Europana landi.

Europana Komunesi[redaktar | edit source]

Stati fundatori di l'Europana Karbono- e Stalo-Komuneso (Franca Argelia esis parto dil Franciana Republiko).

La propozo di Robert Schuman aceptesis dal kancelero di la Federala Republiko di Germania, Konrad Adenauer. En la printempo 1951 signatesis en Paris la pakto qua institucionaligis l'Europana karbono- e stalo-komuneso, konkretinta la propozo di Schuman. Germania, Francia, Italia, Nederlando, Belgia Luxemburgia atingis kompreno qua favorigis la kambio di materio prima necesega en siderurgio*, aceleranta di ca formo l'ekonomikala dinamiko, kon la skopo di dotar Europa di kapableso di autonoma produktado. Ica fondanta pakto serchis proximar Europana vinkanti e disvinkanti al centro di Europa ke povus prenar lua propra destino en lua mani, facanta se nedependanta di extera entitati. Le trado expiris en 2002, quankam lua funciono esis obsoleta pos la fuziono di exekutiva e legifala organi en l'Europana komuneso, qua aquiris yurala personaleso ed anke danko a l'Europana "unika akto" di 1986.

En majo 1952, ja dum kolda milito, signatesis en Paris-kontrato qua establisis l'"Europana komuneso di defenso" (EKD) qua permesis l'armizo di West-Germania en l'Europan armeo. Kin membri dil EKSK ratifikis la kontrato, ma en augusto 1954, la Franciana parlamentarii repulsis, kom konsequo dil ensembla opozado inter gaulisti e komunisti. Ol esas tale ke l'antiqua Bruxel-kontrato di 1946 modifikesis por krear l'"ocidentala europana uniono" ke esos tala til la validijesko dil Kontrato di Amsterdam en 1999, l'unika Europana organizuro por la defesno e la sekureso. Quankam reforcis l'antiqua tratdo, l'OEU nun esis simbolika ento sen povo nek reala kooperado frente al Nord-Atlantikal Uniono. Lua precipua skopo esis la developo di nukleala forcii, asekuranta la defenso di l'Europana landi ante hipotezal atako.

Impulso di graveso arivis en 1957 kun la signado dil tratadi di Roma. Le sex landi decidas avancar en la kooperado en ekonomikala, politikala e sociala domeni. L'emo esis atingar "komuna merkato" qua permesus la libera cirkulado di peroni, vari e kapitali. L'Europana Komuneso Ekonomiala esas l'internaciona ento, di supranaciona tipo, dotata di autonoma kapableso di institucionaligita financado pro ca pakto. Ica dokumento formacis la triesma komuneso di nefinita durado, l'Euratom.

L'Uniono di tri koloni[redaktar | edit source]

La falo di Berlin-murego posibligis l'integrado di Orientala Europa en l'EU.

En 1956, signatesis pakto qua kunfuzis l'exekutivi di tri Europana komunesi (kande ta ja havis komuna instituci en materio di justeco) tra la kreado dil Europana Komisiono e la Konsilio di l'Europana Uniono (organo ke ne devas konfundesar kun l'Europana Konsilio, qua esas l'instuconalizado dil somito dil Chefi di Stato e di Guvernerio di landi membri qua komencis developar en la fino di 1960a yari).

L'Europana Unika Akto signatita en februaro di 1986 komencis lua aplikado en julio 1987. Lua skopo esis ridinamizar Europana konstruktado, fixiganta la konsolidado di l'interna merkato en 1993 e permesanta la libera cirkulado egala di kapitali e servici. Pro ca kontrato, la komunesala kompetenci esas ampligita al domeni di investigado e teknikala developo. L'Unika Akto konsagras anke l'existado di l'Europana Konsilio, qua riunigas le chefi di stato e di guverniero ed impulsas komuna iniciativo en extera politiko (Europana Politika Koopero) e koopero en sekureso.

La Kontrato di Maastrich signatesis en februaro 1992, ed efikeskis en 1993. Segun ol, l'Europana Uniono mantenis la komuna merkato e la EEK transformesis en Europana Komuneso, en nova etapo en la uniono-proceso. La kontato kreis Europana civitaneso e permisis cirkular e rezidar libere en omna landi di la komuneso, ed anke la yuro por votar e votesar en la stato ube vivas, por Europana o lokal elekti. Ol decidis kreado di unika monetaro, la Euro, que komencus uzesar en 2002 sub kontrolo di Europana centrala banko.

L'Uniono di 21 yarcento, ek Amsterdam til Lisboa[redaktar | edit source]

Muzeo pri Germana Historio, ornata por la celebrado di la Deklaro di Berlin.

En 1999 komencis la Kontrato di Amsterdam. Ca kontrato establisis la principi di libereso, demokratio e respekto al homala yuri, inkluzite le principi di susteninda developo. Duo yari pose signatesis la Kontrato di Nice, qua efikigis en 2003. Dum la yaro 2002 l'Europana Karbono- e Stalo-Komuneso extingesis, pos finigar lua periodo di valideso (50 yari) e lua ago-sfero inglobesis en ta di l'Europana Uniono.

La 1ma di mayo 2004 eventis la maxim granda expanso di l'Europana Uniono, kun l'eniro di 10 nova membri: Estonia, Latvia, Lituania, Polonia, Chekia, Hungaria, Slovakia, Slovenia, Malta e Chipro. Pose, la 1ma di januaro 2007, du altra landi, Rumania e Bulgaria, divenis membri di EU.

Pose, la 29ma di oktobro 2004 signatesis Roma-pakto. La ratifiki di la kontrato komencis kun l'aprobi da la parlamenti, ma ula stati kunvokis referendi en 2005. L'unesma facesis en Hispania, ube ol aprobesis kun 76,73% di apogo. Quankam, la ratifiko havis problemi kun la repulso di Francia e Nederlando. Le politikisti dicis ke to inicigis "reflexiono-periodo", qua finigis en 2007 kun la signado dil Berlin-Deklaro la 25 di martio 2007. La deklado havis kam skopo impulsar la serchado di nova institucal akordo ante dil Europana votadi di 2009. En 2007, l'Europana Konsilio akordis ke la Konstitucado faliis, malgre ke la majoritato dil propozi inkluzesis pose en la reformo dil tratadi di l'Uniono. Tale, la 13 di decembro 2006, signatesis la Lisboa-tratado.

Ceremonio dil signado dil Lisboa-kontrato.

Ica tratado havis kam skopo plibonigar la funcionado di l'Europana Uniono kun la modifiko dil Kontrato di Maastrich e la Konstitutiva kontrato di l'Europana Komuneso (Roma-kontrato). Ula dil maxim grava reformi dil Lisboa-kontrato esis la la redukto dil posiblesis di stagno en la decido-facado per la voto di qualifikata majoritato, Europana Parlamento kun plu fortio, l'elimino dil tri koloni di l'Europana Uniono (ja obsoleta) e la kreado dil Prezisdisto di l'Europana Konsilio e l'Alta reprezentanto por la komuna, extera e sekuresa politiko di Europana Uniono por donar plu kohero e kontinueso al politiki di l'EU. La Lisboa-kontrato, qua komencis la 1ma di decembro 2009 establisis ke la Charto pri Fundamentala Yuri di l'Europana Uniono esis judiciale obligata por le stati membri.

Tale, pos di 50 yari dil Schuman-dklaro, l'EU afrontas reti kam l'ampliado dil Lisboa-kontrato, la adher-proceso di Turkia, l'ampliado en la Balkani o l'adhero di Islando pos la krizo di 2008-2009.

Simboli[redaktar | edit source]

Mapo kun la membri de Europana Uniono qui signatis la deklaro suplemente a Lisboa-kontrato, qua kreis Europana simboli:
  Landi qui signatis la deklaro (16).
  Landi qui ne signatis la deklaro (11).

Kande Lisboa-kontrato efikeskis, la simboli di l'EU kom la flago, la devizo, la Himno o la Dio di Europa ne esas judiciale vinkulanta, quankam omna li uzesas. Malgre to, 16 landi membri deklaris ilia loyaleso ad simboli di l'Europana Uniono en anexa deklaro al kontrato[1][2].

  • La Flago di l'Europana Uniono o flago di Europa[3] formesas da duk e du orea steli formanta cirklo sur blua fundo.[4] Arsène Heitz, piktisto de Strasbourg, desegnis ol, kun skopo di esor uzita dal maxim nombro di organizuri, fomentante l'integro di Europa. Ica simbolo di uniono di l'Europana stati, esanta asumita tale, da l'Europana Uniono e dal Europana konsilio,[5] qui esas diferanta politikala enti e komprananta singla diferanta Europana stati. La nombro di steli ne havas rilato kun la nombro di membro-stati. Ol esas dek e du steli nam esas la nombro rilate al perfekteso, lo kompleto ed l'unueso. Konseque la flago ne chanjas kun duplikato di l'Europana Uniono.[6]

Institucala framo[redaktar | edit source]

blua = Listo di transkontinentala landi; verda = Kelkafoye klasifikata Europana ma geografiale extera la bordo kun Europa.

Institucuri[redaktar | edit source]

Europana Parlamento[redaktar | edit source]

Europana Komiso[redaktar | edit source]

Konsilantaro de l'Europana Uniono[redaktar | edit source]

Europana Konsilantao[redaktar | edit source]

Altra institucuri[redaktar | edit source]

Organi ed organismi[redaktar | edit source]

Ecepte Irlando, omna nacionala lingui dil membrostati esas oficala lingui dil Europana Uniono.

La sideyo esas en Bruxel e la parlamento en Strasbourg.

La rezolvo-povo en EU[redaktar | edit source]

stato habitanti
(milioni)
voti en
la koncilaro
voti en
la parlamento
Germania 82,0 29 99
Britania 59,2 29 72
Francia 59,0 29 72
Italia 57,6 29 72
Hispania 39,4 27 50
Polonia 38,7 27 50
Nederlando 15,8 13 25
Grekia 10,6 12 22
Belgia 10,3 12 22
Chekia 10,3 12 20
Portugal 10,1 12 22
Hungaria 10,1 12 20
Suedia 8,9 10 18
Austria 8,1 10 17
Slovakia 5,4 7 13
Dania 5,3 7 13
Finlando 5,2 7 13
Irlando 3,7 7 12
Lituania 3,7 7 12
Latvia 2,4 4 8
Slovenia 2,0 4 7
Estonia 1,4 4 6
Chipro 0,8 4 6
Luxemburgia 0,4 4 6
Malta 0,4 3 5

Justico ed intern aferi[redaktar | edit source]

Depos la kreo di EU ye 1993, havas developita lua kompetentesi en l'areo di judiciado ed interna aferi, komencale ad interguvernala nivelo e pose da supranacionalismo*. Por ca skopo, agentesi havabas establisita qua koordinas asociita agadi: Europol, por kooperado di polico-forci, Eurojust por kooperado inter persequisti, e Frontex por kooperado inter frontiera kontrol autoritati. EU anke operacas Schengen informo sistemo qua furnisas komuna datumaro por polici ed enmigro autoritati. Ta kooperado partikulare developesis kun l'advento di libera frontieri tra Schengen-konkordo e l'asociita tra frontiero krimino.

Plue, l'uniono havas legifita en arei tale extradeso, familiala yuro, azilo yuro, e kriminala judiciado. Interdiktado kontre sexuala e nacioneso diskriminaco havas longa permananta en la traktati. En plu recenta yari, to havabas kompletigita da povi por legifar kontre diskriminaco apogita sur raso, religio, invalideso, evo, o sexuala orientalizeso. Konseque di ta povi, EU havis dekretita legifuro pri sexuala diskriminaco en laboreyo, evo diskriminaco, e rasala diskriminaco.

Extera relati[redaktar | edit source]

La kooperado inter membrostati pri extera politiko evas de l'establiso di la komuneso en 1957, kande membrostati negociis kom bloko en internaciona komercala negociado sub la komuna komercala politiko. Etapi por plu larja rango koordino en extera relati komencis en 1970 kun l'establiso di Europana politika kooperado qua kreis neformala konsulto-proceso inter membrostati kun la skopo formacar komuna extera politiko. Esas ne, quankam, til 1987 kande Europana politikala kooperado esas introduktita on formala bazo per la singla Europan akto. EPC esais renomita kom komuna extera e sekureso-politiko per Maastricht traktato.

La koordinanto e reprezentero di CFSP en EU esas l'alta reprezentero dil uniono por exteral aferi e sekureso-politiko (nune Catherine Ashton) qua parolas en nomo de Europana Uniono pri extera politiko e defensal aferi, e artikizas la posturi expresita da la membrostati pri ta politika feldo en komuna rekteso. L'alta reprezentanto direktas Europana extera agado servico, unika EU departmento ke havabas oficale kreita ed operacala depos 1 di decembro 2010 foye di unesma aniversario di komenco efikiva di traktato di uniono. EEAS servos kam extera ministreso e diplomacala korpo di EU.

Cetere l'emersita internaciona politiko di EU, l'internacionala influado di EU esas anke perceptita tra augmenturo. La percepta avantaji kande divenanta membro di EU akto kom incento por amba politikala ed ekonomikala reformo en stati deziranta satisfacar l'aceso kriterii a EU, e konsideresas importanta faktoro kontribuanta a la reformo di Europana olim komunista landi. Ta influo sur l'interna aferi di altra landi esas ordinare referita kom "mola povo", en opozo a militala "harda povo".

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Europana Uniono.

Interna merkato[redaktar | edit source]

Du di originala kerno objektivi di Europana ekonomikala komuneso esis la developado di komuna merkato, pose rinomizita la singla merkato, e dogana uniono inter lua membrostati. La singla merkato envolvas la libera cirkulado di vari, homi, e servadi en EU, e la dogana uniono envolvas l'apliko di komuna extera tarifo sur omna vari eniriganta la merkato. De kande vari havabas enirigar en la merkato to ne povus esar submisita a doganala imposti, diskriminacala taxi od importaco quoti, pro ke to voyajis interne. Islando, Norvegia, Liechtenstein e Suisia, qui ne partoprenas en l'Europana Uniono, partoprenas en la singla merkato ma ne en la doganal uniono. Mez la komerco en EU kovresas da legifuro harmoniigata da EU.

Libera movado di kapitalo esas intencata permisar movado di koloki tale proprajo e porciono kompri inter landi. Til la persequo vers ekonomikala e monetala uniono la developado di precipua stipuli esabis lenta. Post-Maastricht esis rapide developanta korpo di ECJ judicii pri ta komencale neglijita libereso.

La libera movado di kapitalo esas unika segun ke esas grantita same a ne-membrostati. La libera movado di personi signifikas ke EU civitani povas irar libere inter membrostati por vivar, laborar, studiar en altra lando. To bezonis la diminuto di administrala formalaji ed agnosko di profesionala qualesi di altra stati.

La libera movado di servadi ed establiso permisas nedependanta laboristi instalar en altra membrostati por furnisar servadi en tempala o permanenta bazo. Quankam servadi kontas por 60-70% di GIP, legifuro en areo ne esas tale developita kam in altra arei. To lakuno esabas traktita da la recente pasinta instrukto pri servado en l'interna merkato qua ambicionas liberaligar la tra frontiero furnisado di servadi. Segun la traktato la furnisado di servadi esas restanta libereso qua nur aplikas se ne altra libereso esanta exercita.

Konkurenco[redaktar | edit source]

EU operacas konkurenco-politiko pro certigar nedistordata konkurso en la singla merkato. La komisitaro kam la konkurenco regulatoro por la singla merkato responsas por antimonopolo problemi, aprobanta kunfuzi, dissolvar karteli, laboras por ekonomika liberaleso* e preventar statala helpo.

La konkurenco komisito, nun Joaquim Almunia, esas uno di maxim povoza ofico en la komiso, remarkinda por la kapableso por afektar la komercala interesti di tranacionala societi. Por exemplo, ye 2001 la komiso por l'unesma foyo preventis kunfuzo inter du societi bazita en Usa (GE e Honeywell) qua havabas aprobita da lua nacionala autoritato. Altra alta-profilo kazo kontre Microsoft plu kam €777 miliono sequanta non yari di legala agado.

Monetala uniono[redaktar | edit source]

La kreo di Europana singla pekunio divenis oficala skopo di Europana ekonomikala komuneso ye 1969. Quankam, esis nur kun l'arivo di Maastricht traktato ye 1993 ke membrostati esis legale koaktata por komencar la monetala uniono ne posa 1 di julio 1999. En ta dato euro esis decante lansita da dek e un di lore 15 membri di EU. To restas kontado pekunio til 1 di januaro 2002, kande euro bankobilieti e moneti esis emisar e nacionala pekunii komencis supresar progresive en eurozone, qua lore esis 12 membrostati. Eurozone (konstituta da EU membrostati qua havas adoptita euro) havas depos ampligita a 17 landi, la maxim recenta esanta Estonia qua juntita ye 1 di januari 2011.

Omna altra EU membrostati, ecepte Dania ed UK, esas legale obligata juntar euro kande la konvergo kriterii esas atingar, quankam nur poka landi havas fixigar dati por aceso. Suedia havas cirkumirar la bezono por juntar euro per ne satisfacar la membreso kriterii.

Euro esas desegnita por helpar konstruktar singla merkato per, por examplo: faciligar voyajar por civitani e vari, eliminar kambiado procento problemi, furnisar preco eminenteso, krear singla financala merkato, preco stabileso e basa interesto gradi, e furnisar pekunio uzanta internacionala e protektita kontre shoki per la larja sumo di internala komerco en eurozono. Esas anke intencita kam politicala simbolo di asimilado e stimulivo por pluse. Depos lua lanso euro divenas la duesma rezervajo pekunio en la mondo kun quarimo di extera kambiadi rezervaji esanta en euro. Euro, e la monetala politiko di to qua havas adoptita en lua konkordo kun EU, esas sub la kontrolo di Europana centrala banko (ECB).

ECB esas la centrala banko por eurozono, e tale kontrolas monetala politiko en ta areo kun agendo mantenar prico stabileso. Esas en la centro di Europana sistemo di centrala banki, qua inkluzas omna EU nacionala centrala banki ed esas kontrolata da lua generala konsilantaro, konsistanta di prezidento di ECB, qua esas nominita da Europana konsilantaro, la vice-prezidento di ECB, e la guvernanti di nacionala banki di omna 28 EU membrostati. La monetala uniono havabas sukusata da l'Europana suverena-debo krizo depos 2009.

Financala tutelado[redaktar | edit source]

Europana sistemo di financala surveyisti esas institucala arkitekturo di kadro di financala tutelado di EU kompozita da tri autoritati: Europana bankala autoritato, Europan asekuro ed okupala pensioni autoritato ed Europana valori e marketi autoritato. Por komplemento ta kadro, esas anke Europana totala risko komitato sub la responso di ECB. La skopo di ta financala kontrolo sistemo esas por garantiar l'ekonomikala stabileso di EU.

Energio[redaktar | edit source]

Ye 2006, EU-27 havis neta interna energio konsumado di 1,825 milioni toni di petrolo equivalo. Proxim 46% di energio konsumita esas produktita en la membrostati quankam 54% esis importacita. En ta statistiki, nukleara energio esas traktatita kam prima energio produktita en EU, senegarde di la fonto di uranio, en qua min 3% esas produktita en EU. EU havis legifanta povo en l'areo di energio-politiko por multo di lua existo; to havas lua radiki en originala Europana karbono e stalo komuneso. L'endukto di obliganta e kompleta Europana energio-politiko aprobesis a la kunveno di Eruopana konsilo en oktobro 2005, e l'unesma esbosuro polico esis editita ye januaro 2007.

EU havas kin punti en lua energio-politiko: augmentar konkurenco en l'interna merkato, stimular kolokado ed progresigar interkonekti inter elektro reti; diversigar energio moyeni kun plu bona sistemi por respondar a krizo; establisar nova traktato kadro por energio kooperado kun Rusia quankam plubonigar relati kun energio-richa stati en centrala Azia e nord Afrika; uzar existanta provizaji plu efikanta quankam augmentar rinovigebla energio komercaleso e fine augmentar furnisata pekunio por nova teknologio. EU prezente importacas 82% di lua petrolo, 57% di lua naturala gaso e 97.48% di lua uranio bezoni. Esas koncerni ke dependado de rusiana energio esas endanjerigar l'union e lua membro landi. EU probas diversigar lua energio furnizo.

Substrukturo[redaktar | edit source]

EU esas laboranta por plubonigar trafrontierala substrukturo en EU, por exemplo tra la traeuropana reti (TEN), projekti sub TEN inkluzas Tunelo sub Angla Kanalo, LGV est, Fréjus relo tunelo, Öresund-ponto, Brenner bazala tunelo e la ponto super Messina-stretajo. En 2001 on kalkulis ke en 2010 la reto kovrus: 75,200 kilometri (46,700 mi) di voyi; 78,000 kilometri (48,000 mi) of fervoyi; 330 aeroportui; 270 marala portui; e 210 internala portui. La politiko pri developanta Europana transporto kreskos la preso sur la cirkumajo en multa regioni per l'augmentata transporto reto. En la pre-2004 EU membri, la precipua problemo en transporto traktas kun konjestiono e polutado. Pos la recenta inkluzo, la nova stati qua unionita depos 2004 augmentas la problemo di solvanta acesebleso a la transporto agendo. La voyoreto di Polonia en partikulara esas en povra kondiciono: ye aceso di Polonia ad EU, Certa nombro di voyi bezonis esar ameliorar, specala A4 voyego, bezonanta proxim €13 biliono. Galileo situeso sistemo esas altra EU substrukturo projekto. Galileo esas proposita satelito navigado sistemo, konstruktor per EU e sendor da Europana spaco agencio (ESA), ed esor operacala de 2012. Galileo projekto esis lansita parte por diminutar la dependado di EU de Usa operacita globala situeso sistemo, ma anke por donar plu kompleta globala kovrilo e permisar por grandega exakteso, donita l'anciena naturo di GPS sistemo.

Agrokultivo[redaktar | edit source]

Komuna agrokultiva politiko esas un di la maxim olda politiki de Europana komuneso, ed esis un di kerno skopi. Ca politiko havas la skopi por augmentar agrokultivala produktado, furnisanta certajo en nutrivo provizuri, certiganta alta qualeso di vivo por agrokultivisti, stabiliganta merkati, e furnisanta pasabla preci por konsumanti. Esas, til recente, operacita da sistemo di subvencioni e merkato interveno. Til la 1990a yari, la politiko esis responsebla por plu kam 60% de lore yarala budjeto di Europana komuneso, ed ankore reprezentas cirkume 34% de la totalo.

La politiko pri kontrolo di preci e merkati ed interveni en la merkati duktis a multa troproduktado*, rezultanta en su-dicanta "butro monti" e "vino lagi". To esis interveno depozeyi di produkturi kompris da la komuneso por mantenar minima preco niveli. Por vendar ecesajo depozeyi, to esis ofte vendita sur la mondala merkato a preci grande sub komuneso garantita preci, od agrokultivisti recevis subvencioni (amontanta a la difero inter la komuneso e mondo preci) por exportar lua produkti exter la komuneso. Ta sistemo esabis kritikita por vendachar agrokultivisti exter Europa, specalato en developanta mondo.

La troproduktado* esabis anke kritikita por kurajiganta cirkumale desfavoroza intensa agrokultiva metodi. Suportanti di CAP dicas ke l'ekonomikala suporto qua donas a agrokultivisti furnizas lu kun pasabla nivelo di vivo-moyeni, en qua esus altrafoye esas ekonomikala viv-kapabla. Quankam, mikra agrokultivisti di EU recevis nur 8% di disponebla subvencioni di CAP.

Depos frua 1990a, CAP havabis subjektita a serii di reformi. Iniciale ta reformi inkluzita l'introdukto di rezervaji ye 1988, ube proporciono di agro esas intence retretita de produkado, lakto quoti (da McSharry reformi ye 1992) e, plu recente, la deskuplo di pekunio agrokultivisti recevis de EU e la quanteso ulo produktis (da Fisher reformi ye 2004). Agrokulturo spensado eskartos de subvenciono pagi ligita a specala produkto, vers direta pagi bazita segun farmo dimensiono. To esas intencita por permisar la merkato koaktar produktado niveli, dum mantenar agrikultala revenuo niveli. Uno di ta reformi necesigis l'aboliso di sukro rejimo di EU, qua ante dividita la sukrala merkato inter membrostati e certa Afrika-Karabeana nacioni kun privilejizita relato kun EU.

Circumajo[redaktar | edit source]

En 1957 kande EU fondesis, nula cirkumajala politiko, nula cirkumajala burokratismo e nula cirkumajala yuri existis. Nune EU havas un di la maxim progresiva cirkumajala politiki di omna stato en la mondo. Do, la cirkumajala politiko di EU developesis en remarkinda maniero en la lasta quar yardeki. Sempre plu densa reto di legifuro havas emersita, qua nuna extensas a tota arei di cirkumajala protekto, inkluzanta aero poluto kontrolo; aquo protekto, forjetajo jerado, naturo konservo, e kontrolo di kemiaji, bioteknologio ed altra industriala riski. Instituto por Europana cirkumajala politiko aproximas plu 500 instrukti, reguli e decidi, cirkumajala politiko divenas do kerno areo di Europana politiki.

Tala dinamikala developadi esas surprizanta egardanta legala ed institucala kondicioni qua existis en lasta 1950a e 60a. Aganta sen ula legifala autoritato, Europana legifanti initiale augmentis la kapableso di EU efektigar per definanta cirkumajala politiko kom komercala problemo. La maxim importanta kauzo por l'introdukto di komuna cirkumajala politiko kauzis timi ke komercala barili e konkurencanta distordi en la komuna merkato povus emersar pro la diversa cirkumajala normi, quankam, dum kelka tempo, EU cirkumajala politiko emersita kom formala politikal areo, kun lua propra polico agenti(??), polico principi (??) e proceduri. La legala bazo di EU cirkumajala politiko esis nula plu apertite establisita til l'introdukto di singla Europan akto en 1987.

Iniciale, EU cirkumajala politiko esis pasable aden regardanta. Plu recente. quankam. l'uniono havas demonstrita kreskanta chefeso en globala cirkumajala guvernado. La rolo di EU en sekurigar la ratifiko ed eniro into koakto di Kyoto protokolo opoze ad Usa esas exemplo pri. Ta internacionala dimensiono esas reflektita en la sisesma cirkumajala agado programo di EU, qua agnoskas ke lua strategiala skopi povas nur esar plenigar se serii di decidiganta internacionala cirkumajala konkordi esas ageme suportita e propre realigita amba en EU e mondo nivelo. L'eniro en koakto di Lisboa traktato plusa fortigas la globala cirkumajala chefeso ambicii di EU. La vasta korpo di cirkumajala yuri qua nuna existas havas duktar decidiganta rolo en plubonigar habiteyo e speco protektado en Europa tale kontributar a plubonuro di aerala ed aquala qualeso e forjetajo jerado. Quankam, importanta defii restas, amba atingar existanta EU skopi ed ambicioni e por asentar nova skopi ed agi qua plusa plubonigor la qualeso e cirkumajo di vivo en Europa ed ultre.

Un di maxim importanta prioresi di EU cirkumajala politiko esas kombatar klimatala chanjo. En 2007, la 27 stati interkonsentis ke EU uzis 20% rinovigebla energio en la futuro e ke mustas reduktar karbono-dioxido emisadi en 2020 per adminime 20% komparita kun 1990 niveli. Ta inkluzas mezuri ke ye 2020, 10% entote petrolo quanteso uzita per automobili e kamioni eb EU 27 devus operar kun rinovigebla energio tale biokombusteblaji. To konsideresis uno di la maxim ambicioza movado di importanta industriizita regiono por kombatar klimato chanjo.

Edukado e cienco[redaktar | edit source]

Eduko e cienco esas arei ube la rolo di EU limitesas a suportar nacionala guvernerii. En edukado, la polico esis precipue developita dum la 1980a en programi suportanta kambii e movebleso. La maxim videbla di to esis Erasmus programo, universitato kambio programo qua komencis ye 1987. Dum unesma 20 yari suportis internacionala kambio oportunaji por pluse 1.5 miliono universitatala e kolegiala studenti e divenas simbolo di Europana studenta vivo. Havas nun sama programi por skolo lernanti e docisti, por probo-tempieri en profesionala edukado ed aprentiseso, e per adulta lernanti en dumviva lernanta programo 2007-2013. Ta programi esas designata por kurajigar plu larja konokajo di altra landi e dissemar bona praktiki en edukado e lernanta fieldi inter UE. Tra sua suporto di Bologna proceso UE esas suportanta komparebla standardi e konciliebla gradi tra Europa. Ciencala developo esas faciligata inter kadro programi, l'unesma komencis en 1984. La skopo di EU politiko en ta areo esas koordinar e stimular serchado. La nedependanta Europana serchado konsilantaro atribuas EU pekunii a europeala o nacionala serchado projekti. EU kadro programi traktas en multi arei, per exemplo energio ube ambicionas developar diversa mixuro di rinovigebla energio por cirkumajo e diminutar dependado de importacita fueli.

Demografio[redaktar | edit source]

16 en l'Europana Uniono havas plu kam un milion habitanti. La maxim granda esas London.

Ultre multa larja urbi, EU anke inkluzas multa dense populala regioni qua havas ne singla kerno ma havas emersita de la konekto di multa urbi e nun envolvas larja metropolala arei. La maxim populoza esas Rheno-Ruhr, havante preske 11.5 milion habitanti (Köln, Dortmund, Düsseldorf, etc.), Randstad preske 7 milion (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, etc.), Frankfurt-am-Main metropolala regiono preske 5.8 milion (Frankfurt, Wiesbaden, etc.), Flandriana rombo preske 5.5 milion (urbala areo inter amba Antwerp, Bruxel, Leuven e Ghent), Katowice e lua Alta Silesian metropolala areo preske 5.3 milion ed Øresund regiono preske 3.7 milion (København, Dania e Malmö, Suedia).

En 2010 esis 47.3 milion habitanti en EU qui naskis extere lua rezidenta lando. To korespondas a 9.4% di totala EU habitantaro. De to, 31.4 milioni (6.3%) esis naskita exter EU e 16 milion (3.2%) naskesis en altra EU stati. La landi qui havas la maxim granda nombro di personi naskinta exter EU esas Germania (6.4 milion), Francia (5.1 milion), Unionita Rejio (4.7 milion), Hispania (4.1 milion), Italia (3.2 milion), e Nederlando (1.4 milion).

Lingui[redaktar | edit source]

EU havas 24 oficala e laborala lingui: Bulgariana, Kroatiana, Chekiana, Daniana, Nederlandana, Angliana, Estoniana, Finlandana, Franca, Germana, Greka, Hungariana, Itala, Irlanda, Latviana, Lituaniana, Maltana, Polona, Portugalana, Romana, Slovakiana, Sloveniana, Hispana, e Sueda. Importanta dokumenti, tale legifuri, tradukesas en omna oficala lingui. Europana parlamento furnizas tradukuro en omna lingui por dokumenti e lua kompleta sesioni. Kataluniana, Galisiana, Baska, Skota Gaelika e Walsana esas neoficala lingui di EU ma havas mioficala standi en qua l'oficala tradukuri di la kontrati facesas en ta lingui, e civitani di EU havas la yuri korespondar kun l'institucuri uzanta lo.

La membrostati asumas responso pri linguala polico, ma EU institucuri incitas lernanto di altra lingui. Angla esas la maxim parolata linguo en EU, ezanta parolata da 51% di EU populo kande kontado amba indijena e neindijena parolanti. Germana esas la maxim larja parolanta matrala linguo. Multa oficala lingui de EU apartenas ad Indo-Europana linguaro, ecepte Estoniana, Finlandana e Hungariana, qui apartenas a la familio di lingui Uralika, e Maltana, qua esas Afro-Aziala linguo. Multa lingui oficala en EU skribesas kun latina alfabeto ecepte Bulgariana, skribita en kirila, e Greka, skribita en Grek alfabeto.

Ultre la 24 oficala lingui, existas cirkume 150 regionala e minoritata lingui, parolata per altra 50 milion habitanti. Di to, nur Hispana regionala lingui (Kataluniana, Galisiana, e Baskiana), Skota Gaelika, e Walsana povas uzesar da civitani kun la precipua Europan institucuri. Quankam EU programi povas suportar regionala e minoritato lingui, la protektado di linguala yuri esas questiono por l'individuala membrostati. Europana charto por regionala e minoritato lingui ratifikita da multe EU stati furnizas generala guidolinei ke stati povas sequar por protektar lua linguala heredo. Europana dio di lingui kunsidas yearala ye 26 di septembro ed intencas stimular linguala lernado tra Europa.

Religio[redaktar | edit source]

EU esas sekulara korpo sen formala konekto kun ula religio. L'artiklo 17 di traktato pri funciono di Europana Uniono agnoskas la "statuto sub nacionala yuro di eklezii e religiala asociuri" tale ke di "filozofiala e nekonfesionala organizuri".

L'introdukto di traktato pri Europana Uniono mencionas la "kulturala, religiala e humanista patrimonio di Europa". Diskutado sur l'esbosuro texti di Europana konstitucuro e posa traktato di Lisboa inkluzas propozicioni por mencionar kristaneso o deo od amba, en l'introdukto di la texto, ma l'ideo afrontis opozo ed esis abandonita.

Kristani en EU dividesas inter sequanti de katolikismo, multa protestanta konfesioni, ed oriental ortodoxa eklezio. Altra mondala religii esas anke reprezentata en EU habitantaro. En 2009 EU havis aproxime 13 milioni mohamedani, ed aproxime 1 milion Judi.

Segun nova inquesto pri religiozeso en EU, segun Eurobarometer en 2012 kristanismo esas la religio kun la maxim granda nombro di adepti en EU; katoliki esas la maxim larja kristana grupo en EU, kontas 48% civitani, dum ke protestanti esas 12%, ed eastala ortodoxi esas 8%, ed altra kristani esas 4% de la habitantaro di EU.

Eurobarometer sondi di Eurostat indikis en la yaro 2005 ke 52% de EU-civitani kreis en Deo, 27% en "kelka sorto di spirito o vivanta forco", e 18% havas nula formo di kredo. Multa landi subisis falianta eklezio asistado e membreso en recenta yari. La landi ube la min poka populo indikas religiala kredo esis Estonia (16%) e Chekia (19%). La maxim religioza landi esis Malta (95%; precipue katoliki) pose Chipro e Rumania, ambe kun cirkum 90%. Tra EU, kredo esis plu alta inter mulieri, kreskas kun evo, to kun religioza edukado, to qua quitas skolo ye 15 kun bazala docado, e to "plasizo ipsa en rekto di politikala rango (57%)."

Sanesoflego[redaktar | edit source]

Europana Saneso Asekuro Karto.
(Franciana versiono portrita)

Quankam EU havas ne chefa autoritato en la feldo di sanesoflego, l'Artiklo 35 de la Charto di Fundamentala Yuri dil Europana Uniono afirmas ke "alta nivelo di homala sano protekto mustis certigar en la defino ed la laboro di omna uniono politiko ed agesi." Omna la membrostati havas sive publike komanditita e regulita universala sanesoflego o provizita universala sanesoflego. Europana generala konsilantaro di komiso por sano e konsumanti deziras aliniar nacionala yuri protekto di sano di populo, sur yuri di konsumanti.

Sanesoflego en EU esas provizita tra larja rango di diversa sistemi operanta a la nacionala nivelo. La sistemi esas chefa publika fondita tra taxado (universala sanesoflego). Privata fundo por sanesoflego povas reprezentar personala kontributi vers atingar la neimpostato rimborsita parto di sanesoflego o povas reflektar totale privata (nesubsidiita) sanesoflego sive pagita de propra posho od asumita da kelka formo di personala od employisto fundita asekuro.

Tota EU e multa altra Europana landi ofras gratuite a lua civitani Europana Saneso Asekuro Karto qua, en reciproka bazo, providas asekuro por urjanteso kuraco asekuro kande vizitanta altra participanta Europana landi. Instrukto pri trafrontierala sanesoflego aspirantas promotar kooperado en sanesoflego inter membrostati e faciliganta aceso a sekura ed alta qualeso trafrontierala por Europana maladi.

Kulturo e Sporto[redaktar | edit source]

Kulturala kooperado inter membrostati divenis koncerno di EU depos lua inkluzo kom kompetenteso di la komuneso tra Maastrich-kontrato. Agado facita en la kultural areo da EU inkluzas Kulturo 2000 7-yari programo, Europana kultura monato, MEDIA programo, orkestri tale EU yuna orkestri ed Europana kapitalo di kulturo programo - ube uno o multo urbi esas selektita por uno yaro por helpar la kultura developado di ta urbo. Sporto esas precipua la responso di individuala membrostati od altra internacionala organizuri prefere ke to di EU. Quankam, esas kelka EU politiko qua havas kontakto sur sporto, tale ke la libera movado di labori qua esas a la kerno di Bosman decido, qua interdiktas nacionala futbalo federuri de impozar quoti sur exterlanda futbalisti kun Europana civitaneso. Lisboa-traktato oportas ula apliko di ekonomika reguli egardas la specala naturo di sporto e lua strukturi bazata sur voluntala ageso. Ta sequenta preseso grupo per guvernala organizuri tale internacionala olimpala komitato e FIFA, pro objecioni pri l'apliki di libera marketo principi a sporto qua duktas augmentanta brecho inter richa e povra klubi. EU ya furnisas pekunio por Israelana, Jordaniana, Irlandana e Britaniana futbala karosi, kom parto dil projeto "Futbalo por la Paco" (Footbal 4 Peace).

Referi[redaktar | edit source]

  1. Germany seeks to enshrine EU flag (en Angla). URL vidita ye la 9 di mayo 2009.
  2. Final Act (en Angla). (PDF) URL vidita ye la 1 di januaro 2013.
  3. La Bandera Europea (Portal de la Unión Europea). URL vidita ye la 29-6-2009.
  4. Portal de la Unión Europea. URL vidita ye la 3-1-2009.
  5. Portal del Consejo de Europa (en Angla).
  6. Portal de la Unión Europea. URL vidita ye la 3 di januaro 2009.
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
Listo di Nobel-laureati pri paco

1901: Dunant, Passy 02: Ducommun, Gobat 03: Cremer 04: IDI 05: Suttner 06: Roosevelt 07: MonetaRenault 08: ArnoldsonBajer 09: BeernaertEstournelles de Constant 10: IPB 11: AsserFried 12: Root 13: La Fontaine 17: IKRK 19: Wilson 20: Bourgeois 21: BrantingLange 22: Nansen 25: ChamberlainDawes 26: Briand &Stresemann 27: BuissonQuidde 29: Kellogg 30: Söderblom 31: AddamsButler 33: Angell 34: Henderson 35: Ossietzky 36: Lamas 37: Cecil 38: Nansen Office 44: IKRK 45: Hull 46: BalchMott 47: QPSW, AFSC 49: Boyd Orr 50: Bunche 51: Jouhaux 52: Schweitzer 53: Marshall 54: UNHCR 57: Pearson 58: Pire 59: Noel-Baker 60: Lutuli 61: Hammarskjöld 62: Pauling 63: Reda Kruco 64: King 65: UNICEF 68: Cassin 69: ILO 70: Borlaug 71: Brandt 73: KissingerLe 74: MacBrideSato 75: Saharov 76: B.WilliamsCorrigan Maguire 77: IA 78: SadatBegin 79: Matro Teresa 80: Esquivel 81: UNHCR 82: MyrdalGarcía Robles 83: Wałęsa 84: Tutu 85: IPPNW 86: Wiesel 87: Arias 88: Paco-korpi 89: Dalai Lamao 90: Gorbachov 91: Suu Kyi 92: Menchú 93: Mandelade Klerk 94: ArafatPeresRabin 95: Pugwash KonferoRotblat 96: BeloRamos-Horta 97: ICBLJ.Williams 98: HumeTrimble 99: MSF 2000: Dae-jung 01: UNAnnan 02: Carter 03: Ebadi 04: Maathai 05: IAEAElBaradei 06: YunusBanko Grameen 07: Al Gore 08: Ahtisaari 09: Obama 10: Liu 11: SirleafGboweeKarman 12: Europana Uniono 13: Organizuro por la Interdikto di Kemial Armi 14: Satyarthi, Malala Yousafzai

Flago dil Europana Uniono
Europana Uniono
Mapo dil Europana Uniono
Membrostati: AustriaBelgiaBulgariaChekiaChiproDaniaEstoniaFinlandoFranciaGermaniaGrekiaHispaniaHungariaIrlandoItaliaKroatia - LatviaLituaniaLuxemburgiaMaltaNederlandoPoloniaPortugalRumaniaSlovakiaSloveniaSuediaUnionita Rejio
Negocianta stati: Islando - MontenegroRepubliko MacedoniaSerbiaTurkia
Peticionanta stati: Albania
Potenciala kandidati: Bosnia e Herzegovina - Kosovo