Franca linguo

De Wikipedio
(Ridirektita de Franciana linguo)
Irez ad: pilotado, serchez
Franca linguo
(Français)
Parolata en: Francia e teritorii Franca, Kanada, Belgia, Suisia, landi de westal e central Afrika, ed altra stati (1ma e 2ma linguo)
Regiono: westal Europa, Amerika, Afrika, Oceania
Nombro di parolanti: 77 milioni (1ma linguo), 128 milioni (1ma e 2ma linguo)
Rango:
Klasifikuro: Indo-Europana
 Romana lingui
  Westala grupo
   Galo-Latinida linguaro
    Lingui d'Oil
     Franca
Oficala stando
Oficala linguo en: Francia e 24 altra stati (Frankofonio)
Regulata da: Académie française
Kodi
ISO 639-1: fr
ISO 639-2: fre(B), fra(T)
Map-Francophone World.png
Extenseso dil {{{nomo}}}
Videz anke: Indo-Europana linguaroLinguaro

Franca o Franciana esas latinida linguo qua originis en la nuna teritorio di Francia ed esas l'oficala linguo di ta lando. Ol esas oficala linguo di mult altra landi, exemple Kanada, Belgia e Suisia, e di internaciona organizuri quale l'Europana Uniono, Unionita Nacioni ed altri.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Dum la konquesto di Galia dal Roman armei di Iulius Caesar en 52 aK, la regiono habitesis da tribui qui parolis Kelta lingui kun la sama origino e probable reciproke komprenebla. Ne existis unika, ma plura "Galiana" lingui, qui tre rare skriptesis. La lingui dil Romani, la Latina, havis skripto, e kom prestijoza linguo, vulgara Latino esis gradope adoptita per omni dum yarcenti qui sequis la konquesto di la lando en 51 aK.

Distributo[redaktar | redaktar fonto]

Francia[redaktar | redaktar fonto]

En Francia, la Franca esas l'oficala linguo di la Franca republiko segun l'artiklo 2ma di lua Konstituco di 1958, qua dicas:

Cquote1.png La Republiko participas egale en la developado dil solidareso e kooperado inter la stati e populi qua partigas la Franca. Cquote2.png

La Franca parolata en Paris remplasis preske omna dialekti di Oïl. La diferi, exemple, inter Parisana e Normandana dialekti esis minima se on rigardas la diverseso qua existis historiale. La Parisana Franca konstitucis longatempe la normo dil Franca por la Frankofonio e duras exercar influo sen egalo en la Franca linguo. Ol esas pro to ke on prenas la Parisiana kom reperosigno por komparar kun altra varietati di la Franca.

En la resto dil mondo[redaktar | redaktar fonto]

La Franca linguo docesas en multa universitati del mondo e havas importanta rolo en diplomacala, jurnalistikala, judiciala e universitatal aferi. La Franca esas matrala linguo precipue en Francia (lando kun la maxima nombro di habitanti qui havas la Franca kom matrala linguo), Belgia, Monako, Luxemburgia (ube ol esas un ek la tri oficala lingui), en Suisia (la Franca esas un ek la quar oficala lingui) ed en kelka vali di Italia (Valo di Aosta). En Amerika, la Franca esas matrala linguo en multa provincii e teritorii di Kanada (note en Quebec, en granda parto di Nova-Brunswick, ma anke en Ontario, en Nova-Skotia, an l'Insulo Prince Edward, en Manitoba, ed Yukon), en Santa Pierre e Mikelon, en Usa (note en Louisiana e Maine) en la Franca Guyana e, kune la kreolo, en Haiti e Guadelupa, Martinik, Saint-Barthélemy, Saint-Martin).

Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?

En Afrika, en la landi ube esas oficala linguo, ol parolesas kom unesma lingua da minoritato, precipue en l'urbi. Tale, ol existas Franca insuleti en Ivora Rivo (Abidjan), Gabon (Libreville). En multa landi di Nord-Afrika, West-Afrika e Centr-Afrika, la Franca esas ofte parolata kom duesma linguo, kom en Demokratial Republiko Kongo, Frankofona lando la maxim pupulizata dil mondo, unu dil 28 havanta la Franca kom oficala o ko-oficala linguo. Ta landi esis parti di Franca o Belgiana imperii. La Franca esas anke oficala linguo di Djibouti, En l'Indiana Oceano, ol oficialesas en Reunion, Seycheli, Maurico, Mayotte, Komori e Madagaskar. En Oceania, ol esas matrala linguo en Nova-Kaledonia e parolata anke en Franca Polinezia, en l'insuli Wallis e Futuna ed en Vanuatu. En Azia, ol ankore parolesas en Pondichéry (India) ed en Libano.

Flag of Europe.svg Oficala lingui di Europana Uniono Flag of Europe.svg
Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana
Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana
Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana
Slovakiana | Sloveniana | Suediana
Fonto: Pagino di Europana Uniono