Historio di Burkina Faso

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Flago di Burkina Faso.

Arkeologiala restaji trovita en Burkina Faso probis l'existo di la kulturo Bura dum la fer-epoko de la 3ma til la 13ma yarcento. La centro di nuna Burkina Faso habitesis da populi Mossi, qui formacis diversa rejii dum la 16ma yarcento e probable originis de la nuna Ghana. La maxim povoza rejii esis Wagadogo (Ouagadougou) ed Yatena. Pos intensa rivaleso inter Britaniani e Franci pri la kontrolo di la regiono dum la 19ma yarcento, la rejio Mossi di Ouagadougou vinkesis dal Franciani, qui establisis protektorato en la regiono en 1896. En 1904 diversa teritorii okupita da Francia apud la fluvio Volta unionesis por formacar Franca Westal Afrika. Bamako, en nuna Mali, divenis chef-urbo di la kolonio.

Ye la 1ma di marto 1919 establisesis Franca Supra-Volta, separita de Franca Westal Afrika, por strategiala ed ekonomiala motivi. La kolonio rinomizesis Supra Volta, e François Charles Alexis Édouard Hesling divenis lua unesma guberniestro. Pos la duesma mondomilito, Mossi instigis Franciani por separita koloniala stando. Ye la 4ma di septembro 1947 la kolonio divenis parto di Franca Uniono.

Flago di Supra-Volta.

Pos revizo di la legi pri koloniala standi, Franca kolonii recevis grand autonomeso. Ye la 11ma di decembro 1958 Supra-Volta ganis propra guvernerio e divenis autonoma republiko en la Franca Komuneso. Lando divenis komplete nedependanta de Francia ye la 5ma di agosto 1960, sub la nomo Supra-Volta. Lua unesma prezidanto esis Maurice Yaméogo. Quankam la 1960 konstituco establisis ke la prezidanto e la nacionala asemblajo elektesus dal populo por 5-yara periodo, poka dii pos divenar prezidanto Yaméogo proskriptis omna politikala partisi, ecepte lua partiso, UDV. Lua guvernerio duris til 3 di januaro 1966 kande - pos intensa protesti - militisti intervenis.

Yaméogo revokesis de povo per militala stato-stroko, qua suspensis la konstituco e dissolvis la Nacional Asemblajo. Lietnanto Sangoulé Lamizana asumis povo e guvernis dum 4 yari. En 14 di junio 1970 la habitanti ratifikis nova konstituco qua establisis 4-yara transito-periodo ante la restituco di povo a civili. Lamizani duris guvernar dum la 1970a yari, kom prezidanto di militala o civila-militala guverni. En 1977 nova konstituco aprobesis, e Lamizana rielektesis en 1978.

Pueri nomizita pioniri de la revoluciono de 1983 til 1987.

Dum lua guvernisteso, Lamizana havis problemi kun la forta sindikati e la 25ma di novembro 1980 il revokesis per nova stato-stroko. Kolonelo Saye Zerbo divenis prezidanto, ma anke havis problemi kun la sindikati. Ye la 7ma di novembro 1982 mayoro Jean-Baptiste Ouédraogo revokis Zerbo de povo, ed instalis la Konsilantaro por populala salveso (CSP). La konsilantaro mantenis la proskripto di politikala partisi, ma promisis transito por civil administrado e nova konstituco. Kapitano Thomas Sankara divenis chefa ministro en januaro.

En 1984 Supra-Volta rinomizesis Burkina-Faso. Ta nomo kombinas du vorti, de la linguo Mossi e de la linguo Mande, signifikante aproxime "lando di honesta habitanti". Sankara nacionaligis kompanii, ma la exterala relati kun Francia e Liberia degeneris.

Ye la 15ma di oktobro 1987 Sankara mortigesis en atento dum stato-stroko komandita da lua ex-kolego e prezidanto Blaise Compaoré. Lua korpo dispartigesis e sepultesis rapide, dum ke lua vidvo e du filii fugis de la lando. Compaoré nemediate desnacionaligis entraprezi e modifikis omna politiki da Sankara. En 2010 Compaoré eniris lua 23ma yaro en povo, dum ke Burkina Faso duris esar un ek la maxim povra landi del mondo.


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe