Historio dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

La historio dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi dividesas en tri periodi:

Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?
  • la frua historio dum la vivo di Joseph Smith qua estas komuna por omna movadi di Lasta-Dia Santi,
  • "pionira epoko" sub la chefeso di Brigham Young
  • la moderna epoko, qua komencis la yari 1890ma, pos ke Utah divenis stato.

Komenci[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Unesma Viziono
Unesma Viziono

Segun Joseph Smith, kande ilu evis 14 yari e rezidis en Palmyra, Nova-York, Usa), Deo, aparis a ilu, e sua Filiulo Iesu Kristo. Smith naracis:

Cquote1.png Me vidis kolumno de lumo, plu brilanta kam la suno, direte super mea kapo; e ica lumo gradope decensis til restar super me. (...) Kande la lumo restis super me, me vidis en l'airo supre me a du personi, di qua brilego e glorio ne permisas ula deskripto. Un di ili parolis kun me, vokanto me per mea nomo, e dicis, signalanto a il altre: Yen mea Filio amataro: Askoltez tu ad Il! Cquote2.png

Iesu Kristo imperis ke il ne devas unionar su a ula eklezio, nam omna asabas en eroro.

Publikante la Libro di Mormon, Joseph Smith komencis difuzar la nova religio ed ol esis kreinta l'Eklezio di Iesu Kristo dil Lasta-Dia Santi. Olua atituto, diferanta de altera eklezii, facis ke ol esis repulsita e persukutita. Pro to, Joseph Smith fugis a Ohio. Depos, li iris a Missuri ube Joseph Smith fondis l'urbo Nauvoo.

Pionir-epoko[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Mormona pioniri
Statuo memoriganta mormona pioniri.

Enmigro vers Utah e koloniigo dil westo[redaktar | redaktar fonto]

En 1831 Joseph Smith dicis recevir la doktrino pri plurala matrimonio per divina revelo, qua publikigesis en 1852. Kun Wilford Woodruff kam prezidanto di l'Eklezio, ol esis deklarita "Manifesto" inkluzite en Doktrino e Konvencioni kom Oficala Deklaro, en qua esis anoncita la fino de la praktico de poligamio.

Sub chefeso di Brigham Young, chefi dil eklezio planigis livar Nauvoo ye aprilo 1846, ma pro la minaci di la polico di la stato, li decidis trairar la fluvio Mississippi ye februaro sam yaro, dum vintro. La grupri di fideli ke abandonis Illinois por vivar en Utah divenis konocita kom pioniri mormoni. La grupo establisis en Salt Lake City e kreis voyo konocita kom "mormona voyo". L'arivo di pioniri mormoni en Salt Lake eventis en 24ma di julio 1847. Ta aniversario esas oficale celebrata en la stato di Utah kom dio di pioniri mormoni.

Duktita da Brigham Young, la Mormoni departis vers la mexikiana teritorio Kalifornia ube kolonigis teritorio di granda salizita lago ye 24ma di junio 1847 e fondis Salt Lake City, por lo qua kreis armeala kompanio nomizita Mormona bataliono qua enkorpigis en Iowa a la milito di Usa e qua partoprenis en la militala kampanio tra Nova-Mexikia e Kalifornia dum Mexikia-Usana milito. Brigham Young nomesis guberniestro di teritorio di qua du yari ante esis kaptita de Mexikio per traktado di Guadalupe-Hidalgo. Importanta urbi originis de mormona socii, kom San Bernardino (Kalifornia), Las Vegas (Nevada), Phoenix (Arizona), e mikra urbi ed urbeti di Idaho.

"Utah-milito" e masakro di Mountain Meadows[redaktar | redaktar fonto]

De 1857 til 1858 eventis konflikto inter l'eklezio e Usana guvernerio. Ta konflikto nomezis "Utah-milito". Mormona kolonigiisti ed Usana guvernerio disputis la kontrolo di la kulturo e l'administro dil teritorio. Tensioni pri l'Utah-milito, e posible altra faktori rezultis en masakro di plu kam 120 personi (inkluzite mulieri e pueri) de Kalifornia ne membri de l'eklezio. Ta masakro originale esis imputita ad atako di indijeni, e lua motivi restas necerta.

Usana guvernerio vinkis Utah-milito, e nomizis Alfred Cumming kom guverniestro dil teritorio, en remplaso di Brigham Young. La prezidanto di Usa en ta epoko esis James Buchanan.

Teokratiala chefeso di Brigham Young[redaktar | redaktar fonto]

Pos la morto di Joseph Smith, Jr., Brigham Young deklaris ke l'eklesio devis esar komandita da Quorumo di 12 Apostoli. Pose, kande la migrado vers Utah ja eventis, Brigham Young divenis membro di l'unesma prezidanteso, ye la 25me di decembro 1847, e pos il propra divenis prezidanto dil eklezio, ye la 8ma di oktobro 1848. Un ek la motivi por la membri dil eklezio selektar la regiono di Granda Baseno en Utah por establisar su esis pro ke la regiono, dum ta epoko, ne esis Usana teritorio, e Young konsideris ke Usa faliis pri protektar mormoni en Missouri ed Illinois. Malgre to, en 1848 pro la Traktado di Guadalupe-Hidalgo Mexikia cedis la regiono ad Usa. Do, Brigham Young sendis delegiti vers Washington DC kun skopo krear la "Stato di Deseret", en ke Young, naturale, esus l'unesma guberniestro. Vicee, Usana kongreso kreis multa mikra teritorio di Utah en 1850, e Young divenis guberniestro dil teritorio en 1851. Pro lua religiala kredo, Young exercis plu multa dominaco super aferi de kolonigiisti - sive mormoni, sive ne-mormoni - kam altra guverniestri de ta epoko. Dum granda parto di la 19ma yarcento l'eklezio mantenis ekleziala korto paralele la federala korti, ed imperis ke mormoni uzis la sistemo nur por civila demandi[1]

20ma yarcento[redaktar | redaktar fonto]

Depos l'anexo di Utah ad Usa en 1896, l'Eklezio komencis expansar a la vicina stati e depos ad omna lando. Nune ol esas la quaresma maxim granda eklezio en la mondo. Pos la duimo dil 20ma yarcento komencis olua expanso tra Sud-Amerika ed Europa e, nune facas prozelitismo en Afrika, Azia ed Estal Europa.

Nune, mormoni havas granda ekonomikal e politikal influi en Utah ube havas televizion-emisili, radioemisili, jurnali, revui ed altri komuniko-medii. En Provo existas skolo di lingui por preparar la yuna misionisti por predikar en 10 lingui.

  1. Mangrum, R. Collin (1983), "Furthering the Cause of Zion: An Overview of the Mormon Ecclesiastical Court System in Early Utah", Journal of Mormon History, 10: 79-90.