Historio dil Republiko di Chinia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Taiwan unionesis al kontinento dum Pleistoceno, til l'elevo dil oceano cirkum 10,000 yari ante nun. Lore marala nivelo esas 140 metri min basa kam nun. Kelka homala restaji de Paleolitiko (20,000 til 30,000 yari ante nun) trovesis en l'insulo.

Tsou-aborijeno.

Plu kam 8,000 yari ante nun Austroneziani koloniizis l'insulo. La linguo di lua decendanti, konocita kom Taiwanana aborijeni, apartenas ad Austroneziana grupo, qua inkluzas Malayo-Polineziana lingui.

Fuorto Zeelandia, konstruktita dal Nederlandani de 1624 til 1634.

L'insulo esis konocita da Chiniani pos Kristana Epoko, ma nur okupesis da Chiniani dum la 17ma yarcento. Ante, en 1590, Portugalani establisis komercala bazo en l'insulo, qua divenis konocata kom Formosa. Pos, Hispaniani okupis ol, ma ekpulsesis dal Nederlandani en 1642.[1]

Recenta historio[redaktar | edit source]

En 1662 Zheng Cheng-gong vinkis Nederlandani ed okupis l'insulo en nomo di Ming dinastio. Taiwan divenis parto di Chinian imperio til 1895, kande Japonia sizis lu. Japonia sukombis en Duesma mondomilito, e pos milito en Chinia komencis interna milito inter povo di Kuomintang e komunisti. En l'interna milito la komunisti vinkis en 1949 e Chiang Kai-sek kun sua armeo e Kuomintang-partiso fugis a Taiwan.

Taiwan duris esar kom Republiko di Chinia ed ol ganis anke la membreso di Unionita Nacioni. Segun nova Populala Republiko di Chinia, Taiwan esas nur teritorio di (Republiko Populala di) Chinia.

En 1971 Taiwan perdis lua sideyo en Unionita Nacioni a komunista Chinia. Do Taiwan falis en diplomatal izoleso. En 1979 Usa ligis diplomacala relati kun Chinia, ma samatempe Usa promisis suportor la defenso di Taiwan.

Dum existeso di du Chinii, la relato inter la parti esabas tensa, ma nula milito komencis. Quankam anke nun centi di fuzei apuntas la kontrea rivo che Taiwan-stretajo. En 1992 komencis kurta periodo amikala inter Chinii: la du parti aceptis l'ideo di un Chinia, ma amba parti havis sua kontenajo dil penso. Amikala periodo finis 1999, kande prezidanto Lee demandis ke on mustus procedar kam stato relate Taiwan.

Taiwan esis unpartisala (mi)stato til 1988, kande politikal opozantaro permisesis dal nova prezidanto Lee Teng-hui. En 2000 la periodo di Kuomingtang en povo finis, kande Chen Shui-bian elektesis prezidanto. Chen Shui-bian suportas l'ideo di du Chinia.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Almanaque Abril 2010, p.605