Italiana linguo

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Italiana
Italiano
Parolata en: Italia, Suisia, Vatikano, San-Marino, e komunitati en altra 26 stati
Regiono: Europa
Quanto di parolanti: 70 milioni (1ma e 2ma linguo)
Rango: 27
Klasifikuro: Indo-Europana
 Romana lingui
  Westala grupo
   Italiana
Oficala stando
Oficala linguo en: Italia, Suisia, San-Marino, Slovenia, Kroatia (Istria), Vatikano, Europana Uniono
Regulata da: Accademia della Crusca
Kodexi
ISO 639-1: it
ISO 639-2: ita
Map Italophone World.png
Extenseso dil {{{nomo}}}
Videz anke: Indo-Europana linguaroLinguaro

Italiana linguo esas latinida linguo parolata da 65 700 000 milion personi, nome en Italia, Vatikano, San-Marino e sudala parto di Suisia (Tessin).

Historio[redaktar | redaktar fonto]

La nuna Italiana linguo originis en la regionio Toskania. Ol esas la dialekto Toskana, qua divenis oficala linguo di regiono plu vasta kam olua komencala regiono. Ca dialekto Toskana, parolata en Firenze, Pisa e Siena, divenis importanta nek por politikala, ekonomiala o militala motivi, vice pro kulturala prestijo. Ol esis la linguo uzata da Dante Alighieri por skribar La Divina Commedia, ed anke da Francesco Petrarca e Giovanni Boccaccio, la tri judikata kom la maxim importanta skriptisti ante Italiana Renesanco.


Commons-emblem-trademark-issue.svgNuvola apps edu mathematics-p.svg
Ica artiklo bezonas revizo da ula persono qua konocas ambe Ido, ed ica temo ciencala, teknologiala, matematikala, filozofiala, sportala, edc.
Ka vu povas helpar ni revizar ol? Nuvola apps edu science.svg

La granda disto inter rurala komunitati, la povreso e la politikala desuniono di Italia de la 6ma til la 18ma yarcenti, explikas pro quo existas tanta linguistikala varianti sen relato kun normala Italiana. Segun kelka studii, en 1860 nur 2,5% de la habitantaro komprenis normala Italiano. To esas, ke Toskaniana Toskaniana adoptesis kom linguo per kulta personi, quankam mem la majoritato di personi integrita en diriganta klasi preferis ne uzar ol. Vittorio Emmanuele 2ma, l'unesma rejulo di unionita Italia, skribis normale Franciane e parolis dialekto en la konsilantaro di ministri. Ilua unesma ministro, Cavour, ne povis parolar Italiano facile en la Parlamento.

En la transito de la 19ma til la 20ma yarcento, l'acelero di la ritmo di industrialigo, la maxim indico di asistenco al primaria skoli, l'ekmigrado a l'urbi e l'expando di voyi, la fervoyi e la komunikaji, kontribuis al familiarigo kun nacionala linguo. Tamen, dum la komenco dil 20ma yarcento, l'uzo di normala Italiana esis tre limitita en multa regioni. Studio di 1910 montris ke la mezo di maestri devis donacar imperi en dialekto nam l'alumni ne komprenis l'Italiana.

En 2011 por l'unesma foyo Italiana esis la linguo de la majoritato di Italiani, kom familiala linguo e dum la komenco di 2012, l'Accademia della Cruscia dicas ke 53% de l'Italiani uzas l'Italiana kom unesma linguo.

Fonologio[redaktar | redaktar fonto]

Bilabiali Labial-
dentali
Alveolari Post-
alveolari
Palatali Velari
Nazali m n ɲ
Plosivo p

, b

,

k

, ɡ

Afrikati t̪s̪

, d̪z̪

,

Frikativi f

, v

s

, z

ʃ

, (ʒ )

Vibranti r
Laterali l ʎ
Aproximanti j w

La vokali dil Italiana linguo esas a, e, ɛ, i, o, ɔ ed u.

Extera ligili[redaktar | redaktar fonto]

Flag of Europe.svg Oficala lingui di Europana Uniono Flag of Europe.svg
Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana
Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana
Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana
Slovakiana | Sloveniana | Suediana
Fonto: Pagino di Europana Uniono