Kolda milito

De Wikipedio
Irez a navigado Irez a serchilo
Commons-emblem-trademark-issue.svgNuvola apps edu mathematics-p.svg
Ica artiklo bezonas revizo da ula persono qua konocas ambe Ido, ed ica temo ciencala, teknologiala, matematikala, filozofiala, sportala, edc.
Ka vu povas helpar ni revizar ol? Nuvola apps edu science.svg
Icono de esbozo.svg
Ta artiklo esas klada. Vu povas helpar ni per plugrosigar lu.
Historio di Usa
US-GreatSeal-Obverse.svg

Tale dicita Kolda Milito signifikis la tensi inter la westala bloko e socialista landi duktata da Sovietia. On komencis uzar la termino cirkume 1947 pos la duesma mondomilito, kande la relati inter l'antea federiti divenabis tensa. Komunismo expansis su en estal Europa helpita da Sovietia. Westala federiti, Usa, Unionita Rejio, Francia, pozis su defensar demokratio.

L'unesma deskonkordo inter westala federiti e Sovietia eventis en julio 1945 en Potsdam, kande la vinkinti kunvenis por decidar pri la futuro di Europa.

Germania ed Austria dividesis en okupo-zoni ed administresis dal federiti (Usa, Unionita Rejio, Francia e Sovietia). Tamen, la rekupero ekonomiala di la zoni kontrolita da Usa, Unionita Rejio e Francia esis plu rapida kam l'estal Europa, e la deziro dil estal Europani pri migrar od obtenar na sama developo kam l'ocidentala landi efektigis l'augmento di tensi, qui duktis a konflikto ideologiala, kreinta tale nomizita "fera kurteno" inter la du sistemi.

La komunisti konquestis la povo sen extera helpo en Albania ed Yugoslavia. Altraloke en estal Europa esis cirkume milion Sovietiana soldati, e Sovietia profitis la situaciono. Ol aranjis la komunisti a povo en 1946 en Bulgaria e Rumania, en 1947 en Polonia e Hungaria. En Chekoslovakia la komunisti kaptis povo en februaro 1948.

La westa stati fondis en aprilo 1949 Nord-Atlantikal Uniono, (NATO) (Angle: The North Atlantic Treaty Organization). En 1949 en septembro fondesis West-Germania (BRD, Germane: Bundesrepublik Deutschland) e en oktobro Est-Germania (DDR, Germane: Deutsche Demokratische Republik). En mayo 1955 l' esta bloko fondis la militala organizuro pakto di Warszawa.

Usa donis a westal ekonomii t.d. projeto Marshall, per quo stati qui restis destruktita en 1945 rezurektis balde pos la milito. En estal Europa la rezurekto esis plu tarda.

Kolda Milito duris til 1989, kande tota la komunista rejimi di estal Europala krulis, e ta landi komencis transformar lua ekonomii.