Ordinatro

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Pikturo di ordinatro e olua parti
R Puzzle.png
Ca artiklo bezonas gramatikala revizo. Ka tu povas helpar ni en la revizo?


Ordinatro esas informatika equipo permizinta pri traktar informi segun proceduri. Generale ordinatro signifikas equipo quo esas desegninta por diversa informatiko-taski, exemple por matematikala funcioni. Anke ludokonsoli, mobile telefoni e kalkulili esas ordinatri.

Quale ordinatri funcionas[redaktar | edit source]

Maxim ordinatri uzas cirkuiti elektrika, di qui primitiva parti esas uzinta kun Booleana algebro por logika procedi. La Booleana algebro esas fundinta en du vereso-valori: vera (1) e falsa (0). Pro to esas natura ke on prezentas ci valori per la binara sistemo. Un vereso-valoro esas savanta kam bito.

Ordinatri generale uzas la modelo di John von Neumann, ube la programo e la informo esas dato salvanta en la memoro di ordinatri. L'ordinatro exekutas programi per lektanta la dato del memoro e interpretanta ti ye instrucioni en mashin-linguo. Un instruciono exekutas simpla operacono, exemple lektanta bit-serio de memoro-loko, adiciono inter du bit-serio, o chanjanta la memoro-loko quo nun esas exekutanta.

La parto di ordinatro, ke operacas l'instrucioni esas procesoro, o central-procedanta unajo (CPU). La procesoro esas mikra cirkuito integra. Persona ordinatri generale havas un CPU, kum de serv-ordinatri havas du, quar, o en super-ordinatri mem multa mili.

Arkitekturo di ordinatro[redaktar | edit source]

Parti di ordinatro-sistemo esas:

  • equipi
    • procesoro, quo procesas programi
    • memoro, adube la programi e dato esas salvanta
    • perifera equipi, qui povas uzar por lektar o imprimar dato
  • programaro
    • ferm-programi (Angla: firmware), quo esas integranta en l'equipo
    • dominaco-programo esas programaro qua responsas pri direktar e koordinar omna aktivesi, repartisar ed utiligar provizuri dil ordinatro. Ol anke agas kom hosto por la diversa programi qui laboras en l'ordinatro. Kom hosto, un de la skopi dil dominaco-programo esas traktar omna detali pri operacar l'aparato.

Parti di tablo-ordinatro[redaktar | edit source]

Moderna tablo-modela ordinatro konsistas ek multa parti aparta, qui esas generale:

  • un o multa procesori
  • matroplanko, quo konektas altra parti e procesoro
  • central-memoro, adube la dato quo programi uzas esas salvanta til la ordinatro estingos
  • mas-memoro equipi, qui esas uzanta por salvar dato permananta
    • un o multa hard-diski
    • DVD/CD-aparato
    • disketo-aparato (quankam nun obsoleta)
  • grafik-karto, (integra en matro-planko, e aparta karto) adube onu konektas un o multi monitori
  • fono-karto, adube onu povas konektar lautparolanti e mikrofono
  • kontrol-equipi
    • klavaro
    • muso
  • reto-karto, quo permisas dato-trafiko inter reti di ordinatri altra (exemple Internet)
  • imprimisto
  • pikturo-lektero