Ordinatro

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Pikturo di ordinatro e olua parti
Gramatikala revizo bezonata

Ordinatro esas informatika equipo permizinta pri traktar informi segun proceduri. Generale ordinatro signifikas equipo quo esas desegninta por diversa informatiko-taski, exemple por matematikala funcioni. Anke ludokonsoli, mobile telefoni e kalkulili esas ordinatri.

Quale ordinatri funcionas[redaktar | edit source]

Maxim ordinatri uzas cirkuiti elektrika, di qui primitiva parti esas uzinta kun Booleana algebro por logika procedi. La Booleana algebro esas fundinta en du vereso-valori: vera (1) e falsa (0). Pro to esas natura ke on prezentas ci valori per la binara sistemo. Un vereso-valoro esas savanta kam bito.

Ordinatri generale uzas la modelo di John von Neumann, ube la programo e la informo esas dato salvanta en la memoro di ordinatri. L'ordinatro exekutas programi per lektanta la dato del memoro e interpretanta ti ye instrucioni en mashin-linguo. Un instruciono exekutas simpla operacono, exemple lektanta bit-serio de memoro-loko, adiciono inter du bit-serio, o chanjanta la memoro-loko quo nun esas exekutanta.

La parto di ordinatro, ke operacas l'instrucioni esas procesoro, o central-procedanta unajo (CPU). La procesoro esas mikra cirkuito integra. Persona ordinatri generale havas un CPU, kum de serv-ordinatri havas du, quar, o en super-ordinatri mem multa mili.

Arkitekturo di ordinatro[redaktar | edit source]

Parti di ordinatro-sistemo esas:

  • equipi
    • procesoro, quo procesas programi
    • memoro, adube la programi e dato esas salvanta
    • perifera equipi, qui povas uzar por lektar o imprimar dato
  • programaro
    • ferm-programi (Angla: firmware), quo esas integranta en l'equipo
    • dominaco-programo esas programaro qua responsas pri direktar e koordinar omna aktivesi, repartisar ed utiligar provizuri dil ordinatro. Ol anke agas kom hosto por la diversa programi qui laboras en l'ordinatro. Kom hosto, un de la skopi dil dominaco-programo esas traktar omna detali pri operacar l'aparato.

Parti di tablo-ordinatro[redaktar | edit source]

Moderna tablo-modela ordinatro konsistas ek multa parti aparta, qui esas generale:

  • un o multa procesori
  • matroplanko, quo konektas altra parti e procesoro
  • central-memoro, adube la dato quo programi uzas esas salvanta til la ordinatro estingos
  • mas-memoro equipi, qui esas uzanta por salvar dato permananta
    • un o multa hard-diski
    • DVD/CD-aparato
    • disketo-aparato (quankam nun obsoleta)
  • grafik-karto, (integra en matro-planko, e aparta karto) adube onu konektas un o multi monitori
  • fono-karto, adube onu povas konektar lautparolanti e mikrofono
  • kontrol-equipi
    • klavaro
    • muso
  • reto-karto, quo permisas dato-trafiko inter reti di ordinatri altra (exemple Internet)
  • imprimisto
  • pikturo-lektero