Sankt Peterburg

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Sankt Peterburg
SPB Collage 2014-3.png
Kelk imaji pri Sankt Peterburg.
Flag of Saint Petersburg Russia.svg Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg
Standardo di Sankt Peterburg Blazono di Sankt Peterburg
Lando: Flag of Russia.svg Rusia
Regiono: Nord-westala Federala Distrikto
Informo:
Latitudo: 59°57′N
Longitudo: 30°18′
Surfaco: 1 434 km²
Habitanti: 5 028 000 (2010)
Denseso di habitantaro: 3 390,94 hab./km²
Horala zono: UTC+3
Urbestro: Georgy Poltavchenko
Mapo:
Mapo di Sankt Peterburg
La fluvio Fontanka, estala brancho dil fluvio Neva.

Sankt Peterburg (Ruse Санкт-Петербу́рг) esas la duesma maxim populoza urbo di Rusia e granda portuo apud la delto dil fluvio Neva, ube ol extensas su sur multa insuli an la Gulfo di Finlando,este de Baltiko. Segun statistiki de 2010, ol havis 5 028 000 habitanti.

L'urbo fondesis ye la 27ma di mayo (Gregoriala kalendario: 16ma di mayo) 1703 dal caro Pyotr la 1ma di Rusia. Ye la 1ma di septembro 1914 lua nomo chanjesis a Petrograd ed ye la 26ma di januaro 1924 ol ribaptesis Leningrad. Ye la 7ma di septembro 1991 lua nomo itere chanjesis a Sankt Peterburg. De 1713 til 1728 ed itere de 1732 til 1918 ol esis la chef-urbo di Rusa imperio.

Nune Sankt Peterburg esas un ek la maxim moderna urbi de Rusia, ed anke lua kulturala chef-urbo. Lua historiala centro e monumenti esas Kulturala Patrimonio di la Homaro, segun UNESKO. La muzeo Hermitage, un ek la maxim granda artala muzei del mondo, jacas ibe. Multa konsuleyi e sideyi di kompanii e banki jacas en Sankt Peterburg.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Monumento homajas Pyotr la 1ma.

En 1611, Sueda kolonigiisti konstruktis Nyenskans, fortreso apud l'estuario dil fluvio Neva, en la lore nomizita "Ingermanlando", habitita dal Ingriani, *Fina tribuo. L'urbeto Nyen developis proxim ol.

Dum la fino dil 17ma yarcento, Pyotr la 1ma di Rusia deziris ke Rusia havis portuo che Baltiko por komercar kun l'Ocidento. Ilu deziris portuo plu bona kam Arkangelsk, portuo an Blanka Maro qua klozesis per frosto dum la vintro. Ye la 12ma di mayo (Gregoriale: 1ma di mayo) 1703 Pyotr kaptis Nyenskans, ed ye la 27ma di mayo 1703 ilu komencis konstruktar la Fortreso di Petrus e Paulus, origino di Sankt Peterburg.

L'urbo konstruktesis da konskriptita rurani e da militala kaptiti. Dekope de mili ek li mortis dum la konstrukturo. Pyotr movis la chef-urbo de Moskva a Sankt Peterburg en 1712, non yari ante ke la pakto di Nystad, de 1721, finis la milito inter Rusa imperio e Suedia.

Mapo de 1744 pri Sankt Peterburg.

Dum l'unesma yari, l'urbo kreskis cirkum la Placo dil Triuno, an la dextra rivo dil fluvio Neva. En 1725 Pyotr la 1ma mortis, e lua filiulo Pyotr la 2ma decidis transferar la chef-urbo itere a Moskva, ma en 1732 l'imperiestrino Ana di Rusia itere transferis la chef-urbo a Sankt Peterburg.

En 1736-1737 l'urbo subisis katastrofoza fairi. Dum lua rikonstruktado, tri larja stradi apertesis: l'avenuo Nevsky Prospect (nune la precipua strado del urbo), la strado Gorokhovaya e l'avenuo Voznesensky (Voznesensky Prospekt). Pose, l'urbo komencis florifar kulturale: en 1738 inauguresis la Skolo pri Baleto dil urbo, ed en 1757 inauguresis l'Akademio pri Arti, qua diplomizesis multa piktisti, skultisti ed arkitekti. En 1764 l'arkitekto Francesco Bartolomeo Rastrelli konstruktis la Vintrala Palaco sub impero dal carino Yekaterina la 2ma di Rusia, qua deziris gardar ibe elua kolekturo di pikturi. La palaco e quar altra vicina edifici nune formacas la muzeo Hermitage. Teatri, muzei, skoli e biblioteki kreesis: en 1783 inauguresis la Teatro Mariinski, ube Mikhail Glinka prizentis l'unesma Rusa opero. En 1810 inauguresis skolo pri milital injeniorarto, ed en 1819 la Pedagogiala Instituto transformesis en l'Universitato di Sankt Peterburg. En 1847 inauguresis lua ferovoyala staciono. Tamen, nur en 1850 l'urbo ganis lua unesma petra ponto super la fluvio Neva: la ponto Blagoveschensky (Ponto dil Anuncofesto).

Pos l'aboliso di la serfeso en 1861 e la komenco dil Industriala Revoluciono en Rusia, l'influxo di antea rurani a la chef-urbo gradope augmentis. Povra quarteri aparis en lua suburbi.

Sankt Peterburg nomesis de 1914 til 1924 Petrograd e de 1924 til 1991 Leningrad.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Satelital imajo pri Sankt Peterburg.
Aeral imajo pri Sankt Peterburg.

Sankt Peterburg propre mezuras 605,8 km², jacante apud la bayo di Neva, en la gulfo di Finlando. La reliefo dil urbo esas partale basa e plana, e kelka arei freque subisas inundadi, exemple la regiono weste del avenuo Liteyny Prospekt, note kande la venti formacas granda ondi super la bayo di Neva. La maxim alta punto dil urbo, la kolino Orekhovaya, jacas 175,9 metri super la marala nivelo. De la 18ma yarcento til nun, l'areo dil urbo augmentesis artificale, per modifiki en la hidrologio, la drenado di arei inter insuli, por unionar li a la kontinento.

La precipua fluvio dil urbo esas Neva. Altra riveri importanta esas Sestrá, Ojta e Izhora. La maxim granda lago del urbo esas Sestroretski Razliv, norde del urbo.

La klimato di Sankt Peterburg esas humida kontinentala (Dfb segun la klimatala klasifikuro di Köppen). La mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 18,8°C, dum ke la mezavalora temperaturo en februaro (vintro) esas -5,8°C. L'influo di Baltiko produktas milda, humida e kurta someri, e vintri longa e kolda. La maxima temperaturo enrejistrita che la urbo esis 37°C, en 2010. La minima enrejistrita dum la historio esis −35,9°C, en 1883.

La mezavalora yarala pluvozeso esas 661 mm, e la maxim pluvoza monato esas agosto, kun mezavalore 83 mm.

La komplexo di muzei Hermitage, vidita de la fluvio Neva.
La komplexo di muzei Hermitage, vidita de la fluvio Neva.

Transporto[redaktar | redaktar fonto]

Sankt Peterburg esas importanta ligilo-punto por multa sistemi di transporto. L'unesma ferovoyo Rusa konstruktesis ibe en 1837 e pose expansesis por akompanar la kresko dil urbi. Nune la moderna treno di granda rapideso Allegro ligas l'urbo a Helsinki, ed en 2009 inauguresis la lineo di treno di granda rapideso Sankt Peterburg-Moskva, longa de 651 km.

La portuo di Sankt Peterburg recevas multa turismala navi qui trairas Baltiko. Sistemo di paromi ligas l'urbo a Helsinki.

Turismo[redaktar | redaktar fonto]