Slovenia

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Slovenia
Republika Slovenija
Flag of Slovenia.svg Coat of arms of Slovenia.svg
Flago di Slovenia Blazono di Slovenia
Nacionala himno:
Zdravljica
EU location SLO.png
Urbi:
Chefurbo: Ljubljana
· Habitanti: 265 881 (2005)
Precipua urbo: Ljubljana
Lingui:
Oficala lingui: Sloveniana
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Borut Pahor
· Chefministro: Miro Cerar
Surfaco: (153ma granda)
· Totala: 20 273 km²
· Aquo: 0,6 %
Habitanti: (145ma granda)
· Totala: 2 048 951[1] (2010)
· Denseso di habitantaro: 101 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Euro
Veho-latero: dextre
ISO: SI
SVN
705
Reto-domeno: .si*
Precipua religio: katolikismo 57,8%
Oficala retosituo: http://www.gov.si/


Slovenia esas mikra-stato jacante en sudal Europa. Lua vicina landi esas Austria norde, Hungaria nord-este, Kroatia este e sude, ed Italia weste. Ol havas nur 47 km di litoro.

Bazala fakti pri Slovenia.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Restaji di murego Romana en Podkraj.
 Precipua artiklo: Historio di Slovenia

Dum lua historio, la teritorio di Slovenia apartenis a diferanta stati. Dum l'epoko di Romana imperio ol dividesis inter la provinci Pannonia e Noricum e la regiono Venetia et Histria (regiono X de Romana Italia).

Dum la 14ma yarcento, Slovenia esis parto del imperio Habsburgo, ed inter 1815 e 1866 del Austrian imperio. Sloveni lore habitis la regioni Kranjska, Goriška en Gradiščanska e parti di Istria. Kelka Sloveni anke habitis l'Otoman imperio.

De la komenco dil 18ma yarcento til la komenco dil 19ma yarcento Slovenia vivis pacoza, kun pasabla ekonomiala kresko. L'urbo Trieste deklaresis libera portuo en 1718, e to stimulis la kresko dil ekonomio di la regiono. En 1848, la nacionalista movado nomizita Zedinjena Slovenija aparis en la regiono.

Pro manko di ekonomial oportunaji, de 1880 til 1910 cirkume 300 000 Sloveni (1/6 de la habitantaro) ekmigris vers altra landi, note Usa, ma anke vers Arjentinia. Kande l'unesma mondomilito komencis, Sloveniana teritoro esis la fronto di kombato inter Italiani ed Austri-Hungari.

Kande la milito finis, Slovenia unionesis kun Serbia e Montenegro por formacar la Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni, pose rinomizita Yugoslavia, malgre l'opozo de 70% ek la Slovena parlamentani. Tamen, Sloveni mantenis kelka kulturala autonomeso en la rejio, e pose en la republiko di Yugoslavia. Kontree, Sloveni en Italia, Austria e Hungaria koaktesis por aceptar asimileso, e kelkafoye subisis violentoza persekuti.

Adolf Hitler vizitas Maribor, en aprilo 1941.

Dum la duesma mondomilito Slovenia invadesis e dividesis komplete da Nacional-socialista Germania, Italia e Hungaria. An la centro di Slovenia, lor okupita dal Italiani, kreesis la Nacionala Fronto pri Libereso, qua formacis grupi di partizani por kombatar kontre nacional-socialisti. To kreis la strukturo por futura Slovena stato en Yugoslavana federuro. Kande la milito finis, Yugoslavia divenis komunista stato, e Slovenia divenis un ek la republiki de la Republiko Socialista Federala di Yugoslavia.

Slovenia deklaris nedependo ye la 25ma di junio 1991 e pos 10-dia milito, eventis armistico. Lasta Yugoslaviana trupi foriris la lando en oktobro 1991. Em decembro sam yaro Slovenia adoptis lua konstituco.

Europana Uniono agnoskis Slovena nedependo en 1992, e la lando divenis membro dil Unionita Nacioni en mayo sam yaro. Ye la 1ma di mayo 2004 Slovenia divenis membro del Europana Uniono, ed ye la 1ma di januaro 2007 ol adoptis l'Euro kom monetaro. Ye la 21ma di julio 2010 ol divenis membro dil OKED.[2]

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Prezidantala palaco en Ljubljana.
Edifico dil Parlamento.

Slovenia esas parlamentala republiko. La prezidanto esas chefo di stato di la lando ed elektesas dal populo por 5-yara periodo. La chefministro esas la chefo di guvernerio, selektita dal prezidanto ed elektita dal parlamento.

La parlamento (Državni Zbor, Nacional Asemblajo) havas 90 membri, qui elektesas dal populo por 4-yara periodo, segun proporcionala votado.

Judiciala povo konsistas ek judiciisti qui elektesas da la Nacional Asemblajo. Existas korti specaligita segun temi. La Konstitucala korto konsistas ek 9 judiciisti qui verifikas la konformeso di la legi aprobita a la konstituco di la lando.

Sloveniana konstituco adoptesis ye la 23ma di decembro 1991 e til nun ol subisis 7 emendi.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Topografiala mapo di Slovenia.
Monto Triglav, la maxim alta monto di Slovenia.

Slovenia havas quar geografiala regioni: Alpi, Dinarik Alpi, Panoniana baseno e Mediteraneo. Cirkume la duimo de lua teritorio (10 124 km²) kovresas per foresti.

La mezvalora altitudo di Slovenia esas 557 metri. La maxim alta monto di la lando esas Triglav, kun 2 864 metri di altitudo. Malgre jacar proxim Mediteraneo, 81% de lua teritorio e riveri apartenas a la baseno di Nigra maro, e nur 19% apartenas a la baseno di Adriatiko.

Lua klimato esas temperema, kun granda influo del altitudo proxim l'Alpi ed en la valo di Soča (anciena Isonzo), e de Mediteraneo proxim la litoro. La mezavalora yarala pluvozeso varias de 3.500 mm weste de la lando til 800 mm en Prekmurje. Freque nivas dum la vintri. La maxim intensa nivego en Ljubljana eventis en 1952: 146 cm.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Slovenia

Preske 2/3 de lua laboro-povo verkas en la sektoro di servadi, e cirkume 1/3 verkas en la industrio e la konstrukturo. Slovenia havas edukita laboro-povo, bona substrukturo, e jacas proxim importanta komercala voyi. Ol havas la maxim alta TNP per persono inter la landi qui eniris EU pos 2004.

Slovenia adoptis l'Euro kom monetaro ye la 1ma di januaro 2007. La sama yaro, lua ekonomio kreskes preske 7%, stimulita per kresko dil extera debo. Kande eventis l'Europana krizo de 2007 til 2010, ol afektis forte la lando. En 2009 l'ekonomio diminutis 8%.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Pueri dansas en placo di Ljubljana.
Ljubljana, chef-urbo e maxim grand urbo di Slovenia.

Plua kam 83% de la habitantaro esas Sloveni, e 8,9% ne deklaris lua raso, segun la demografiala kontado di 2002. En 2007 la mezavalora viv-esperajo esis 74,6 yari por viri e 81,8 yari por mulieri.[3] Cirkume 12.4% de la habitantanti naskis exterlande, segun statistiki de 2008[4]

Segun la demografiala kontado di 2002, 57.8% de la habitantaro esas katolika. Altra religii esas Islamo (2.4%, precipue pro l'enmigro di Bosni) e Ortodoxa kristani (2.2%). Evangeliala ed altri kristani esis 1.6%. Cirkume 10% deklaris esar ateisti.

La maxim grand urbo esas Ljubljana, la chef-urbo di lando. Altra du importanta urbi esas Maribor e Kranj.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

L'unesma libro skribita en Sloveniana linguo esis Abecedarium, imprimita en 1550. Kelka importanta skriptisti en Sloveniana:

Pri muziko, la lando havis importanta kompozisti, quale Jacobus Gallus, Janez Krstnik Dolar, Giuseppe Tartini (naskinta en Istria) ed dum la 20ma yarcento, Bojan Adamič.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Populo di Slovenia ye 1 di oktobro 2010
  2. (21ma di julio 2010) Slovenia's accession to the OECD. Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo - OKED. URL vidita ye la 22ma di julio 2016.
  3. Complete life table for the population of Slovenia, 2007 Statistical Office of the Republic of Slovenia, 2009
  4. Vsak osmi prebivalec Slovenije priseljenec :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:


Extera ligili[redaktar | redaktar fonto]

Nuna stati qui formacis l'anciena Yugoslavia Flag of the SFRY
Bosnia e Herzegovina | Kosovo | Kroatia | Republiko Macedonia | Montenegro | (Serbia e Montenegro) | Serbia | Slovenia
Flago dil Europana Uniono
Europana Uniono
Mapo dil Europana Uniono
Membrostati: AustriaBelgiaBulgariaChekiaChiproDaniaEstoniaFinlandoFranciaGermaniaGrekiaHispaniaHungariaIrlandoItaliaKroatia - LatviaLituaniaLuxemburgiaMaltaNederlandoPoloniaPortugalRumaniaSlovakiaSloveniaSuediaUnionita Rejio
Negocianta stati: Islando - MontenegroRepubliko MacedoniaSerbiaTurkia
Peticionanta stati: Albania
Potenciala kandidati: Bosnia e Herzegovina - Kosovo


LocationEurope.png
Landi en Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukraina | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen