Insulo Wake

De Wikipedio
(Ridirektita de Wake Insulo)
Irez ad: pilotado, serchez
Mapo pri Insulo Wake.

Insulo Wake (anke konocata kom atolo Wake) esas koralio-atolo kun rivo longa de 19 km , qua jacas ye 3,700 km weste de Havayi e 2,340 km de Guam ed apartenas ad Usa. Ol havas 150 nepermananta habitanti, qui esas Usana militisti.

La tota surfaco di Wake esas 7.37 km². Ol havas militara aeroportuo. Til la duesma mondomilito ol havis endemiala speco di ucelo, la ralo di Wake (Gallirallus wakensis), qua extingesis inter 1942 e 1945, dum Japonian okupeso.

Historio[redaktar | edit source]

Deskovrita da Álvaro de Mendaña de Neira ye la 20ma di oktobro 1568, ol recevis la nomo Wake por honorizar Britaniana kapitano William Wake, qua vizitis l'atolo en 1796.

Ye la 20ma di decembro 1840 Usana expediciono komandata da Charles Wilkes arivis ed exploris l'atolo. Usa anexis la teritorio ye la 17ma di januaro 1899.

ye la 8ma di decembro 1941 (dio dil atako kontre Pearl Harbor, Havayi, qua jacas an l'opozanta latero dil Internaciona Datolineo) l'insulo subisis atako da Japoniana Mitsubishi G3M-bombard-avioni. La Japoniani probis amfibial atako ye la 11ma di decembro, ma faliis. Pos sendir granda invado-armeo, li fine okupis l'insulo ye la 23ma di decembro.

La roko "98".

L'Usani atakis la Japoniana trupi sur Insulo Wake, komandata da kapitano Shigematsu Sakaibara, multafoye. Pos sucesoza Usana aeral atako ye la 5ma di oktobro 1943 la Japoniani decidis fusilagar la cetera 98 militala kaptiti. Un de la militala kaptiti eskapis la fusilagado e skribis "98 US PW 5-10-43" sur roko. La Japoniani rikaptis e senkapigis ilu.[1]

Formala ceremonio pri Japoniana kapitulaco sur Insulo Wake, ye la 7ma di septembro 1945.

Ye la 4ma di septembro 1945 la Japoniana trupi kapitulacis. Kapitano Sakaibara enkarcerigesis pos la kapitulaco, judiciesis pro milito-krimini e subisis mortopuniso. Lu mortigesis ye la 18ma di junio 1947 en Guam.[2]

Pos la milito, aerala kompanio Pan Am uzis l'insulo por riprovizar avioni dum longa voyaji tra Pacifiko. Dum la milito di Korea Usa uzis ol por provizar e transportar lua trupi vers Korea. En septembro 1950 aproxime 120 militara avioni tervenis sur Insulo Wake omnadie.

En 1975, de la fino di aprilo til agosto l'insulo uzesis kom refujeyo por plua kam 8,000 Vietnamana refujanti.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Massacre on Wake Island (en Angla). Goldtel.net.
  2. Headsman (18 di junio 2009). 1947: Shigematsu Sakaibara, "I obey with pleasure" (en Angla). ExecutedToday.com.


Landi e teritorii en Oceania
Atolo Johnston | Atolo Midway | Australia | Estal Timor| Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Insulo Baker | Insuli Cook | Insulo Howland | Insulo Jarvis | Insulo Wake | Insuli Marshall | Insuli Salomon | Kingman Rifo | Kiribati | Federata Stati di Mikronezia | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk | Norda Mariani | Palau | Palmyra | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Tokelau | Tonga | Tuvalu | Usana Samoa | Vanuatu | Wallis e Futuna