Wake Insulo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Mapo di Wake Insulo.

Wake-insulo (anke konocata kom Wake-atolo) esas koralio-atolo kun 19 km di rivo, qua jacas 3,700 km weste de Havayi e 2,340 km de Guam, qua apartenas ad Usa. Ol havas 150 nepermananta habitanti, qui esas Usana militisti.

La totala surfaco di Wake esas 7.37 km². Ol havas un militarala aeroportuo. Til la duesma mondomilito ol havis endemika speco di ucelo, la ralo di Wake-Insulo (Gallirallus wakensis), qua extingesis inter 1942 e 1945, dum Japonian okupeso.

Historio[redaktar | edit source]

Deskovrita da Álvaro de Mendaña de Neira la 20ma di oktobro 1568, ol recevis la nomo Wake en honoro a Britaniana kapitano William Wake, qua vizitis l'atolo en 1796.

Ye 20 di decembro 1840 Usana expediciono komandita da Charles Wilkes arivis ed exploris l'atolo. Usa anexis la teritorio en 17 di januaro 1899.

La 8ma di decembro 1941 (dio dil atako a Pearl Harbor, Havayi, qua jacas en l'opozanta latero dil Internaciona Datolineo) l'insulo sufris atako di Japoniana Mitsubishi G3M bombard avioni. Japoniani probis amfibia atako la 11ma di decembro, ma faliis. Pos sendar granda invado-forco, li fine okupis l'insulo la 23ma di decembro.

La roko "98".

Usani atakis Japoniana trupi en Wake-insulo, komandita da kapitano Shigematsu Sakaibara, multafoye. Pos sucesoza Usana aeral atako la 5ma di oktobro 1943 Japoniani decidis fusilagar la ceteri 98 militala kaptiti. Un di la militala kaptiti eskapis la fusilagado e skribis "98 US PW 5-10-43" en un roko. Japoniani rikaptis e senkapigis ilu.[1]

Formala ceremonio pri Japoniana kapitulaco en Wake-insulo, 7 di septembro 1945.

La 4ma di septembro 1945 Japoniana trupi kapitulacis. Kapitano Sakaibara enkarcerigesis pos la kapitulaco, enkarcerigesis e judiciesis pro milito-krimini, recevante la mortopuniso. Lu mortigesis la 18ma di junio 1947 en Guam.[2]

Pos la milito, aerala kompanio Pan Am uzis l'insulo por risuplear avioni en longa voyaji tra Pacifiko. Dum Korea-milito Usa uzis ol por suplear e transportar lua trupi vers Korea. En septembro 1950 aproxime 120 militara avioni tervenis en Wake-insulo omnadie.

En 1975, de fino di aprilo til agosto l'insulo uzesis kom refujeyo por plu kam 8,000 Vietnamana refujanti.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Massacre on Wake Island (in Angla). Goldtel.net.
  2. Headsman (18 di junio 2009). 1947: Shigematsu Sakaibara, "I obey with pleasure" (in Angla). ExecutedToday.com.


Landi e teritorii en Oceania
Usana Samoa | Australia | Baker-insulo | Cook-Insuli | Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Howland Insulo | Jarvis-insulo | Johnston-atolo | Kingman Rifo | Kiribati | Marshall Insuli | Federati Stati di Mikronezia | Midway-atolo | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk Insulo | Norda Mariani | Palau | Palmyra Atolo | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Samoa Usana | Salomon Insuli | Timor Leste| Tokelau | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wake Insulo | Wallis e Futuna