Direktorio (Francia)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?

Direktorio esis la lasta formo di governo adoptita dal Unesma Franciana republiko dum Franca revoluciono. Ol komencis pos la stato-stroko di la 28ma di julio 1794 (10 Thermidor yaro III), konsolidesis kun la konstituco di yaro III, aprobita da Thermidoriana Konvenciono ye la 2ma novembro 1795, e finis kun la stato-stroko di 18 Brumaire Yaro VIII (9ma di novembro 1799) qua instauris konsulato. Pos la Teroro impozita da Jacobini, retroiris vers plu liberala pozicioni.

Segun la nova konstituco nacionala konvenciono disolvesis e remplasis per nova politikala organizo. La legifala povo konsistis ek du chambri: konsilistaro di kinacent (elektita per censitara sufragio), e la konsilio dil oldi (elektita dal konsilistaro di kinacent). Exekutiva povo havis lo Direktorio konsistis ek kin "diretori", qui elektesis dal konsilio di oldi. La Konstituco dil yaro III serchis impedar nova personalista o kolektiva diktaroreso quale ta impozita dum lua fina etapo kun Robespierre, Billaud-Varenne, Barère de Vieuzac e Collot d'Herbois, establesinta censitara sufragio, qua favoris burguesa e moderema politikala klaso.

Pose Direktorio facis politikla purigado di l'institucioni di republiko e judikis ula responsabli di Teroro, dum omna periodo la Jacobins e l'olda Sans-culottes esis skopi di la sistemala persekutita e mortigi di monarkisti. Ta monarkiala Blanka Teroro ri-enforcis da institucala represado pos l'intenci di revolti dal Jacobins di 1ma di aprilo e 20ma di mayo 1795 (12 Germinal e 1 Prairial di yaro III). Monarkisti desordinigis plu e presioni konstante la guvernerio e konsilio di kinacent. Ante neestabileso, la Direktorio finis ye la 9ma di novembro 1799 kun stato-stroko di 18 Brumaire, facita da Napoléon Bonaparte.