Paniko
Paniko esas subita pavoro qua esas tam forta, ke dominacas raciono e logika pensado, remplasanta li per enorma senti di anxio, necerteso e frenezioza agito, konsistanta kun reakto "fugar-o-luktar". Ol povas afektar individui o grupo di personi od animali. Paniko kustume eventas dum situacioni dizastroza, e povas endanjerar la tota stando di afektita grupo.
La nomo paniko derivas de la nomo di mitologiala deo Pan. Un ek la multa dei di Antiqua Grekia, Pan esis la deo di pastori, foresti e pasturaji. Greki kredis ke ilu ofte vagis pacoze en foresti, pleinta fluto, ma se lu vekesis acidentale de lua siesto, lu krius multe laute, e bestii e turbi fugus amase. Greki nomizis panikós ta subita pavoro.
Prehistoriala homi uzis paniko kom armo dum chasado di animali, nome granda ruminanti. Hordi produktis teroro en animali produktanta nekustumale grava soni e vizual efekti, exemple per uzo di fairo, por panikar e duktar bestii direte vers klifi, ube li saltis por mortar.
