Kanalo di Panama

De Wikipedio
(Ridirektita de Panama-kanalo)
Irez ad: pilotado, serchez

Kanalo di Panama inter Atlantiko e Pacifiko oceani esas 82 km tra la peninsulo e sis maxim granda da montas ye 26 m sur lago Gatún.

Pro la "S" formo di Panama-istmo, Altantiko alongas weste del kanalo e Pacifiko este, l'inverso di ordinara oriento di ta oceani ad Amerika-teritorio.

Historio[redaktar | edit source]

Konstruktado di la Kanalo di Panama en 1907

La ideo di tala ligo unesme sugestesis cirkume 1524 a rejulo Karolus la 5ma di Hispania, por faciligar voyaji inter Peru e Hispania. En 1880 Ferdinand de Lesseps (ilqua konstruktabis la Kanalo di Suez) kreis kompanio por la konstruktado di kanalo trans tereno en la lora Kolumbia.

Grava desfacilaji trublis la projeto: esis terkruladi e tropikala maladesi; la kompanio abandonis la laboro en 1893. Nova entraprezo di Usa establisesis por la konstruktado, ed en 1904 laboro durigis. Esis diversa esforci por reduktar la minaco di malario; ed en 1906, decidesis ke la kanalo inkluzos elevata segmento atingebla per sluzi, vice konstruktar la tota kanalo ye maro-nivelo, quo esabis la antea intenco. Laboro faciligesis per plu efikiva equipuri por exkavo e konstrukto, qui antee ne esabis disponebla. En la fino, plu kam 150 steri de sulo exkavesis. Ye la 15ma di agosto 1914, la Kanalo di Panama inauguresis.

- Tra pakto signatita da Jimmy Carter ed Omar Torrijos en 1977, la kanalo cedesis en 1999 de Usa a Panama.

En 2012 la trafiko di navi en la kanalo ja konsideresis saturita.

Kelka cifri[redaktar | edit source]

-14.000 navi e 280 ton-milioni di varo transiras la kanalo omna yaro, 3% di mondiala komercajo.

Extera ligilo[redaktar | edit source]