Praenomen

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Wikipedio
Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Praenomen

Praenomen (prenomo en Ido) esis personala nomi genetori selektita donita a lia bebei en l'Antiqua Roma. Primare, oli donesis en la dies lustricus (la dio di lustraco), l'okesma dio pos la nasko por femenini e la nonesma dio por maskuli. La praenomen donesis dusema foyo, kande mulieri mariajas, e kande viri atingas vireso e ganas toga virilis (togo virala).

Latina praenomen-i[redaktar | redaktar fonto]

Maskulala nomi[redaktar | redaktar fonto]

• Agrippa (Agr.) • Lucius (L.) • Paullus • Spurius (S.)
• Appius (Ap.) • Mamercus (Mam.) • Postumus (Post.) • Statius (St.)
• Aulus (A.) • Manius (M'.) • Proculus (Pro.) • Tiberius (Ti.)
• Caeso (K.) • Marcus (M.) • Publius (P.) • Titus (T.)
• Decimus (D.) • Mettius Quintus (Q.) • Tullus
• Faustus (F.) • Nonus • Septimus • Vibius (V.)
• Gaius (C.) • Numerius (N.) • Sertor (Sert.) • Volesus (Vol.)
• Gnaeus (Cn.) • Octavius (Oct.) • Servius (Ser.) • Vopiscus (Vop.)
• Hostus • Opiter (Opet.) • Sextus (Sex.)

Noti:

  • Caeso esis ofte espelita Kaeso. L'aberviuro K. retenesis per distingita de la nomo Gaius, qua uzas l'aberviuro C.
  • Gaius e Gnaeus uzas l'aberviuro C. e Cn. pro ke l'uzo di aberviuro fondesis antee la litero G divenis de la litero C en la Latina alfabeto. Quankam l'arkaika espelo Caius e Cnaeus anke troveblesas, Gnaius e Gnaeus reprezentas la vera pronunco.
  • Manius orginale havis ico aberviuro kun l'arkaika kin-streko M: , qua cherpesas de l'Etruriana alfabeto (qua la Latina esas de), ma la litero ne trovesas en Latina. L'apostrofo (') nune uzesas en ico loko (M'. vice ꟿ.)
  • Octavius (kun "i") semblas esar la sola formo di ico nomo trovita kam praenomen. Ma la formo Octavus konsentas kun l'adjektivo qua la nomo esas de.
  • La praenomen Volero uzesis da la Publilii, probable esas varianto di la nomo Volesus.

Femeninala nomi[redaktar | redaktar fonto]

• Appia (Ap.) • Mamerca (Mam.) • Postuma (Post.) • Spuria (Sp.)
• Aula (A.) • Mania (M'.) • Prima • Statia (St.)
• Aulus (A.) • Manius (M'.) • Proculus (Pro.) • Tiberius (Ti.)
• Caesula • Marcia (M.) • Procula (Pro.) • Tertia
• Decima (D.) • Maxima • Publia (P.) • Titia (T.)
• Fausta (F.) • Mettia • Quarta • Tiberia (Ti.)
• Gaia (C.) • Mino (Min.) Quinta (Q.) • Tulla
• Gnaea (Cn.) • Nona • Secunda (Seq.) • Vibia (V.)
• Hosta (H.) • Numeria (N.) • Septima • Volusa (Vol.)
• Lucia (L.) • Octavia (Oct.) • Servia (Ser.) • Vopisca (Vop.)
• Maio (Mai.) • Paulla • Sexta (Sex.)

Noti:

  • Maio e Mino anke trovesis kam Major e Minor. Kom familionomo, Major e Minor preferesis.
  • Secunda maxim ofte uzis l'aberviuro Seq., ma Sec. anke esis ordinara. En Arkaika Latina, C maxim ofte uzesis antee E ed I, kane Q uzesis antee O ed U, e K antee A. La nomo kelka foye esis trovebla kam Sequnda.

Oskana e Umbriana praenomen-i[redaktar | redaktar fonto]

Lu esas neposibla krear kompleta listo di Oskana e Umbriana nomi, ma kelka nomi tranvivis e havas registro.

• Ancus • Minatus • Ovius • Taurus
• Attius • Minius • Paccius • Trebius
• Decius • Nerius • Pompo • Vibius
• Marius • Numa • Seppius
• Mettius • Numerius • Statius

Noti:

  • La Latina nomo-fino -ius ofte trovesas kam -is od -iis en Oskana.
  • La nomo Ancus nur trovesas de du fonti: Ancus Marcius, la triesma Rejulo di Rome, qua esis de Sabiniana acendento, ed Ancus Publicius.
  • Attius forsan esas la Oskana equivalo di la Latina nomo Appius, nam la Sabiniana Attius Clausus prenas la nomo di Appius Claudius kande ilu chanjis rezideyo a Rome, ma, lu forsan nur esis la maxim prixim nomo komparas sono.
  • La nomi Decius, Pompo e Seppius esas l'Oskana equivalo di la Latina nomi Decimus, Quintus e Septimus. P en Oskana ofte konkordas kun la Q en Latina.
  • Nerius o Nero, tre ordinara praenomen di Oskani e Umbriani, dicesis signifikar: fortis ac strenuus, od en Ido: forta o vigoroza.