Populala Republiko di Chinia

中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Flago di Populala Republiko di Chinia Blazono di Populala Republiko di Chinia Chefurbo: Beijing ·Lojanti: 22 milioni (2010) Precipua urbo: Shanghai Oficala linguo: Chiniana Guvernerio: Republiko ·prezidanto: Xi Jinping ·chefministro: Wen Jiabao Surfaco: (4ma granda) ·Totala: 9,598,086 km² ·% aquo: 2,8 Lojanti: (1ma granda) ·Totala: 1,338,612,968 (2010) ·Lojanto-denseso: 139,6 loj./km² Nacionala himno: Marcho di volontarii Pekunio: Renminbi Yuan Reto-kodo: .cn Precipua religio: oficale: ateista stato. Populo praktikas budismo, konfuceismo, taoismo

Populala Republiko di Chinia esas vasta lando qua jacas en est-Azia. Lua oficala nomo esas Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó.

Bazala fakti pri Chinia

Historio

Videz anke: Historio di Chinia.

Chinia divenis republiko ye 1912. Sun Yatsen esis l'unesma prezidanto.

Ye 19 di septembro 1931 Japoniani okupis Mandjuria, en nord-esto di lando. Ye 7 di julio 1937 Japonia komencis milito pro okupar tota Chinia, qua lastis til 9 di septembro 1945.

Pos fino di milito kontre Japonia, komencis interna milito inter nacionalisti e komunisti pro okupar povo en lando. Komunisti, komandita da Mao Zedong vinkis e okupis tota kontinentala Chinia. Chiang Kai-shek, chefo di nacionalisti, flugis a l'insulo di Taiwan ube fondis la Republiko di Chinia.

Mao Zedong proklamis la Populala Republiko di Chinia ye 1 di oktobro 1949 e establisis relato kun Soviet-Uniono ed altra socialista landi. Ye 1958 ilu komencis la Granda Salto Adavana pro kolektivizar lando, ed ye 1966 ilu lansis la Kulturala Revoluciono.

Mao mortis ye 1976 e lua sucedanto, Deng Xiaoping, komencis ye 1978 modernigar rejimo. Ta yaro, Populala Republiko di Chinia e Japonia riestablisis diplomacala relati.

Ye 1989, kom reflexo di la krulado di komunista rejimi en tota mondo, okuris studentala protesti por demokratio e reformi en Tianmen-placo, Beijing. On kallulas ke cirkum 100 mil personi partoprenis en la protesti. Chiniana militisti intervenis, e on kalkulas ke okuris 400 til 800 morti.

Politiko

Chinia esas depos 1949 socialista oligarkio. La komunista partiso di Chinia havas povo. Nuna konstituco esis adoptita ye 4 di decembro 1982.

Geografio

Kun 9,596,961 km² segun Encyclopaedia Britannnica, Populala Republiko di Chinia esas la 4ma maxim granda lando dil mondo en totala surfaco, pos Rusia, Kanada ed Usa. Ol havas la maxim longa terala frontiero dil mondo, kun 22,117 km de Yalu fluvio (frontiero kun Nord-Korea til la golfo di Tonkin (frontiero kun Vietnam).

Lojanti (yaro): 1.286.975.468 (2003); 1.008.175.000 (1983).
Chef-urbo: Beijing
Altra urbi: Shanghai, Tianjin, Chongqing, Guangzhou (Kanton), Shenyang.

Videz anke: Hong Kong.

Videz anke: Makau.

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Populala Republiko di Chinia.

Chinia exportas precipue teo, soyo, oleo, oleal produkturi, kemial produkturi, stofi, mashini, volframo, antimono, karbono, ma anke e recente multa industriala produkti.

La mixuro di kapitalismo kun socialismo esas nomizita da kelka ekonomikisti kom "merkatala socialismo".

Demografio

Provinci di Populala Republiko di Chinia e lua populi, en milioni di lojanti.

Kulturo

La kulturo di Populala Republiko di Chinia mixuras elementi de tradicionala Chinia kun komunista ed altra moderna influi. Dum la Kulturala Revoluciono multa tradicionala kulturala trezori esis destruktita, e la praktiko di multa arti esis interdiktita. Ma pos 1980a yari oficala repudio a ta ecesi esis komplementita da vigoroza esforci por rinovigar Chiniana kulturala tradicioni.

En moderna literaturo de 20ma yarcento (1917 til 1923) on povas dicerna nomi kom Lu Xun (1881 til 1936), Hu Shih (1891 til 1962) e Chen Duxiu (1880 til 1942). De fino di 1920a yari til 1930a yari Chiniana literaturo divenis kreiva, ed aparis nomi kom la poeto e autorulo Mao Dun, e Ba Jin.

Chinia esas multanaciona stato, ma nur Chiniana linguo esas oficala.

Ye 2010 Chiniana disidento Liu Xiaobo ganis la |Nobel-premio pri paco, e Chinia akuzis Liu di esar kriminozo, e deklaris ke la premio povus nocar Chiniana-Norvegiana relati.

Religioni

Chinia esas ateista stato. Tamen la populo suportas konfuceismo, budismo e taoismo.

Budismo

Segun TheDharma.com, quanteso di budisti en Chinia povas variar dil 60% a 80% (entre 6000 e 1000 milioni) ma ol esas probable ke referesas a qui sequas budismo sinkretista kun altra tradicionala religioni ultre ke ta ke lo sequas plu kam filozofio ke kam religiono.

Taoismo

Kelka rikonti kalkulas ke taoismo hasvas 400 milioni di sequanti.

Reverenco por naturo e spiriti di ancestri esas komuna en Taoismo. Organizada taoismo discernas lua rituala activeso de populara religiono.

Ol esis establita en lasta estala Han dinastio (25-220).

Kristanismo

Kristanismo (Chiniane: 基督教) esas minoritala ma kreskanta religiono en Chinia. Ol kreskis rapide pos 1970.