Gjergj Kastrioti Skanderbeg

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Gjergj Kastriot Skanderbeg
Piazza Albania.JPG
Kavalkala statuo di l'albanana heroo in Plaza Albania, Roma.

Rejulo di Flag of Albania.svg Albania
Periodo di guvernerio: 1443–1468
Precedanto: Gjon Kastrioti

Personal informi
Nasko-dio: 6 di mayo 1405
Nasko-loko: Sinë, Princolando di Kastrioti, hodie Albania
Morto-dio: 17 di januaro 1468
Morto-loko: Lezhë, Republiko di Venezia (hodie Albania)
Spozo: Donika Kastrioti

Gjergj Kastriot Skanderbeg esis Albaniana aristokrato e militisto, konsiderata kam nacionala heroo di Albania.

Lu esis anke nomata kam drako ek Albania e lua statui trovesas en multa urbi, anke en Tirana. Ye 1981 en Lehzë esis konstruita mauzoleo omaganta al li. Lua kasko esas bildigita sur albana flago.

Nomo[redaktar | edit source]

George Kastrioti Skënderbeu aparas in latina fonti kam Georgius Castriotus Scanderbegh. Gjergj esas l'albaniana equivalanta di l'angla nomo George. La formo di lua lasta nomo esis skribita kam Kastrioti,[1] Castriota,[2] Castriottis,[3] o Castriot.[4] La lasta nomo Kastrioti referas amba la familio e la municipio dil nord-west Albania nomata Kastriot, ek la nomo dil familio venis, havanta lua posibla origino en la latina vorto castrum ek la greka κάστρο (kastilio Ide).

L'otomani nomigis li Skanderbeg e l'albaniana versiono esas Skënderbeu (o Skënderbej), signifikanta "S-ro Alexandro". Latinigita kam Scanderberi en la versiono di Barleti, ol esas kredata ke ca nomo esas komparo kun Alexandros la Magna.

Biografio[redaktar | edit source]

Blazono dil familio Kastrioti.

Lu naskigis en la distrikto di Dibër ed lu esis decendanto dil Kastrioti, un dil familii plu grava di Albania. Lua patro, Gjon Kastrioti, esis heredala princo di mikra distrikto di Epiro, ke inkludivis Mat, Krujë, Mirditë e Dibër. Su matro Voisava era un princino dil famiio dil "Tribalda" (bizantina nomo dil serbii), devinita ek Macedonia. Gjon Kastrioti esis maxim granda exponenti kontre le turki guidita da Beyazid I kontre Albania ma lua rezisto esis vana.

Beyazid aceptis l'albana submiso per tributpago da lokala guvernisti. Gjergj Kastriot e lua tri frati esis guidita al otomana korto kam kaptiti. Ibe lu konvertigis al Islamo e lu studis en militala skolo di Edirne. Konseque, lu esis sendita kam chefo dil batalio, ubi lu remarkis en turkana vinki. Lu recevis la titolo Arnavutlu İskender Bey (Skanderberg albane) per lua vinki.

Ye 28 di novembro 1442 lu vidis l'oportuneso di ribelar kontre la turki in batalio ke turki havis kontre la hungari guidita per Juan Hunyadi en Niš. Lu chanjis di bando kun 300 albanani dil turkana armeo. Depos delozanta voyo vers Albania lu sucesis konquestor l'urbo di Krujë ed ek ibi sendis mesajo al sultano dicanta ke ca teritorio esis lua. Establisata en la kastelo di Krujë, lu apostatis di islamo e lu juris venjar lua familio ed Albania dum ke lu levis lua banero kun l'aglop di du kapi (plus tarda la banero di Albania). Lu federis kun Gjergj Arianit Komneni e lu mariajis kun lua filino Andronika (naskigita Marina Donika Arianiti).

Teritorio okupita da la Ligo di Lezhe.

Lu sucesis reunar omna alban-princi en urbo Lezhë, kreanta la Ligo di Lezhë. Lu konstruis fortresi en stratega loki e organizis movila defenso ke facis la otomana fortii dispersar su, ultre lu developis milito di guerrillas uzante le monti di Albania. Lu duris lua resisto kontre la turki til lua morto, e lua armeo ne pasis la 20,000 efekivi.

En junio 1450 otoman armeo di 150,000 homi sub Murat 2ma siejis Krujë. Kun garnizono di 1,500 albaniania sub Vrana Konti, Skanderbeg persekutis le otomani en la ruri cirkume Krujë ed atakis le manjaji di l'armeo di Murat. En septembro la turka moralo sinkesis pro ne atingar la skopi. Murat rikonocis ke lu ne povis prenar la kastilio di Krujë e lu decidis marchar a konkerar Edirne. Lu moris en vintro di 1450-1451 e lua filio Mehmet II sucedis al lu.

Brosen tirana skanderbeg.jpg

Le kin sequanta yari esis pro Albania etapo sen Otoman ataki, char la nova sultano decidis konquistar la ultima traci dil Bizantina Imperio. La unesma konfronto unter Mehmet e Skanderbeg esis ye 1455 dum la sidejo di Berat, esanta unu dil maxim funesta fugado di Skanderbeg, qua tormentabis la kastilio dil urbo dum monati. Vidanta ke la kastilio povus kenquestar facile, lu marchis kun mez-kavalrio ver Vlore. Lore arivis le turkana rinforci 38,000 soldati, ki zurpresis la albaniana e masakris li. Un dil kauzi dil vinkeso esis trahizo di oficiro dil kavalrio, Hamza Kastrioti, nevulo di Kastrio, ke chanjis di bando donanta al turki informacio pri la lokado ed organizado dil albaniana fortii. Plus tarda, lu kaptesis per Skanderbeg e lu esis enkarcerigita en la kastilio di Krujë.

Ye 1457 l'otoman armeo di 80.000 soldati invadis Albania kun l'espero di finar kun l'albanana rezistado. Ic armeo esis guidita da Isa beg Evrenoz, unu dil oficiali ke venkis la kavalrio di Kastriot, e da la nevulo di Skanderbeg, Hamza Kastrioti. Pos havar evitita la batalio dum monati, Skanderbeg atakis la otomani inter Lezhe e Kruje en septembro e vinkis li.

Skanderbeg statue Kruja.jpg

Ye 1461 Mahmet II signis la paco kun Skanderbeg ye la 22-a di junio. La sequanta yaro Skanderbeg atakis la nobleli dil Domo di Anjou e lor aliancitim qua esayis atalar la rejo Fernado I di Napoli. Pro lua servicii, Kastriot recevis la titolo di Duko di Sankta Petro en la Rejo di Napoli. Post asekurar la napolitana rejo, li riturnis hejme. Ye 1464 li trovis e vinkis Ballaban Badera, albaniana ke helpis al turki qua kapturis multa albaniana komandanti, inkluzive oisi Arianit Golemi e Muzaka de Angelina ed altra 18 kapitani. Ica homi sendesis a Istambulo, esante tormentata dum 25 dii. La peticiono di Skanderbeg pro lia libereso ne esis atendita.

Ye 1466 Mehmet II guidis armeo qua entris en Albania e siejis l'urbo di Kruje. L'urbo defendesis da 4000 homi, guidita dal princo Tanush Topia. Post kelka monati, Mehmet vidis, kam lua patro, ke ol esis neposibla konkistar ol personale. Lu revenis a Istambul ma lasis Ballaban Pasha por mantenar la siejo e konstruar kastilio, qua esis nomita El-basan por helpar al siejanti. Per la maritima helpo dil napolitani, Skanderbeg sucesis ruptar la siejo ed en la batalio ke supozis l'otoman ekiro moris Ballaban Pasha.

Kelka monati ante la fino di 1467, Mehmet, preparis altra grand armeo. Lu nove siejis Kruje, ma ta foyo kun plus da forti. Dum kontingento gardis l'urbo, l'otomana fortii venis ek Bosnia, Serbia e Macedonia torporanta omna lukto per la soldati di Skanderbeg, ruptanta omna ruto e limitanta l'albaniana movileso. Dum la konflikto Skanderbeg atingis malario in Lezhe, kontrolita da la veneziani, morinte ye la 17-a di januaro 1468, kam l'armeo di Leke Dukagjini vinkis l'otomani in Shkodra.

Pos lua morto[redaktar | edit source]

Ne Udhetim 132.jpg

L'abaniana rezistado kontinuis dek yari post la morto di Skanderbeg sub la guido di Leke Dukagjini. Post luea morto, Venezia obtenis da lua vidvo la permisiono di defensar Kruje ed altra fortresi kun Venetian garnizoni. Ye 1478, in la quara siejo di Kruje, l'otomani prenis l'urbo e la defendanti livris al otomani qua promesis lasar omnia sen domajo. Quankam, l'otomani ocidis la homi e sklavigis la mulieri e l'infani. L'abaniana rezistado kontinuis sporadike til cirkume 1500.

Ye 1479, l'otoman armeo siejis e kaptis Shkoder, mikriganta la Venetian posesioni en Albania a Durazzo, Antivari, e Dulcigno.

Dume, la gratitudo dil rejo Fernando di Napoli kontinuis post la morto di Skanderbeg. In letro ye 24 di februaro 1468 lu diris ke "Skanderbeg esis kam patro por ni" e "Ni regreta ca morto ne min ke la morto di rejo Alfonso", ofranta protektiono pero la vidvo di Skanderbeg e lua filo. Ol esas grava ke la maxim parto di Albaniana guidanti pos la morto di Skanderbeg troivs refuyejo en la Rejio di Napoli ed ica esas komuna inter Albaniani que volis eskapar dil Otomani. Li formis l'Arberesha kolonii en ita areo.

Decendantaro[redaktar | edit source]

La familio di Skanderbeg, la Kastrioti Skanderbeg, investesis kun Napolitana dukeso pos lia fugo ek l'Otomana konquesto di Albania. Li obtenis feudala domeno, la Dukeso di San Pietro in Galatina e la Komtio di Soleto, (Provinco di Lecce, Italia). Gjon Kastrioti II, filo di Skanderbeg, mariajis Irene Brankovic Palaiologina, filino di Lazar Branković, despoto di Serbia e un del lasta decendenti dil bizantina imperiala familio la Palaiologos.

Historiala fonti[redaktar | edit source]

L'unesma biografio di Skanderbeg esas ta facita da Marin Barleti, kataolika sacerdoto di Scutari, qua vivis dum la tempo dil rejo.

Un yarcento plus tarda Giovanni Maria Biemmi, sacerdoto di Brescia, trovis biografio di Skanderbeg skrikita da nekonata autoro di Tivari.

Altra atesto pri la vivo di Skanderbeg esas ta di Gjin Muzaka, qua esis parto dil feudala familio ke governis l'urbo di Berat. Lu luktis kun Skanderbeg e lojis en Albania 11 yari pos la morto dil heroo; plus tarda li traslokis a Napoli ubi li skribis Historia dhe trashegimi brez mbas brezi te familjes se Muzakeve (Historio e Genealogio dil domo Muzaka) ubi lu parolas di ta quo lu vidis.

Referenci[redaktar | edit source]

  1. Anamali, Skënder (2002) (in Albanian), Historia e popullit shqiptar në katër vëllime, I, Botimet Toena, OCLC 52411919
  2. Nichols, Aidan (2010), Rome and the Eastern Churches, Ignatius Press, ISBN 978-1-58617-282-4
  3. Tennent, Sir James Emerson (1845), The history of modern Greece, from its conquest by the Romans B.C.146, to the present time, H. Colburn
  4. Moore, Clement Clarke (1850), George Castriot, Surnamed Scanderbeg, King of Albania, New York: D. Appleton & Co., OCLC 397003