Pozitivismo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Auguste Comte, kreanto di pozitivismo.

Pozitivismo esas sistemo filozofiala bazata en l'experienco e en la konoco empirikala di le fenomeni naturala. Tale, la pozitivismo konsideras metafiziko e teologio kom sistemi de konoco neperfekta e ne-exakta.

Evoluciono[redaktar | edit source]

La vorto "pozitivismo" esis utilizata l'unesma foyo da la Franca filozofisto Auguste Comte, autorulo dil verko qua inauguris ica penso-kuro, Kurso de filozofio pozitiva (6 volumi, 1830 til 1842). Tamen, ula konceptaji pozitivista su remontas al filozofisto Britana David Hume, a Franca Claude Henri de Rouvroy, Komto de Saint-Simon, ed a Germana Immanuel Kant.

Comte selektis la vorto "pozitivismo" da emfazar la pragmato e la tendenco konstruktiva qua ilu reklamis da la aspekto teoriala di ilua doktrino. En general, su interesis da la reorganizado dil vivo sociala por la boneso dil homaro tra dil konoco ciencala e, tale, dil kontrolo dil forci naturala. Le du parti precipua dil pozitivismo, la filozofio e la guvernado (o programo di konduto individuala e sociala), esis plu tarde unigita. Comte havis la konceptajo di religio en qua la homaro esas la kult-objekto. Malgre olu, multa dicipuli di Comte ne aceptis ica developo religial de ilua penso, pro ke olu semblis kontraparolar la filozofio pozitivista originala. Multa dil doktrini di Comte esus plu tarde adaptata e developata da le filozofisti sociala Britana John Stuart Mill e Herbert Spencer, tale kom da la filozofisto e fizikisto Austrian Ernst Mach.

Pozitivismo logika[redaktar | edit source]

A komenco di 20ma yarcento, grupo de filozofisti interesita en la evoluciono dil cienco moderna refuzis le tradicionala idei pozitivista (qua konsideris ke la bazo dil vera konoco esas en la experienco personal) e emfazis la ento importanta dil verifiko ciencala e diluzo dil logiko formala. Dil teorii de ica pensisti (inter le qua su renkontris la Austrian Ludwig Wittgenstein e la Britani Bertrand Russell e George Edward Moore) naskis asertita pozitivismo logika. La Tractatus logico-philosophicus (1921), verko di Wittgenstein, rezultis havar influeso decidema en la rejeciono dil doktrini metafizikala da ilua indijo de senco e en la acepto dil empiriko kom postulo logika.

En la prezento, le filozofisti pozitivista preferas su denominar empirikisti logika, da su desasociar dil ento importanta qua donis le prima pensisti dil pozitivismo logika al verifiko ciencala. Mantenas ke la principo de verifiko en su sama esas ne-verifikebla en la kampeyo filozofiala. Tale, autori tam reprezentativa kom Rudolf Carnap proponabas nova senci dil tradicionala principo di verifiko neopozitivista.