Batalio di Castillon

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Batalio di Castillon
Battle of Castillon.jpg
Batalio di Castillon. Pikto de Charles-Philippe Larivière (1798-1876)
Konflikto: Centyara milito
Dato: 17ma di julio 1453
Loko: Castillon-la-Bataille, Aquitania
Rezulto: Decidiganta Franca vinko
Militanti
Anglia Francia
Bretonia
Komanderi
John Talbot Jean Bureau
Trupi/equipuri
4 000 til 6 000 8 000 til 13 000
Perdaji
4 000 vunditi o kaptiti 100 mortinti o vunditi

La Batalio di Castillon esas batalio qua eventis ye la 17ma di julio 1453 inter l'armei di Henry la 6ma di Anglia e Charles la 7ma di Francia. Lasta granda batalio dil Centyara milito, ol finis per vinko Franci.

Preludo[redaktar | redaktar fonto]

La 300-yara longa dominaco Angla en Aquitania nek adportis mizerio a la regiono, nek opreso. Vicee, ol adportis komercala relati profitebla por l'amba lateri. L'Angla reji grantis autonomeso e facilaji kun liberala charti pri komoni.

Kampanio[redaktar | redaktar fonto]

Aquitania esis preske rikonquestita dal Franci, ma la postuli di Charles facis regretar l'Angla tutelo. Henry komisis John Talbot, 1ma komto de Shrewsbury, reprenar la provinco. Pos rapida kampanio, Bordeaux kontrolesis ye la 23ma di oktobro 1452. Castillon aceptis la Godoni. Franci decidis lore kontreatakar. Li avancis til la valo di Dordogne, prenis Gensac ye la 8ma di julio 1453, proximeskis Castillon ma ne siejis olu. Ta konduto ruptis kun sua ofensiva strategio qua permisis prenar multa fort-placi. Sua skopo ne esis konquestar urbo pos urbo, vice destruktar l'armeo di Talbot e regulizar tale la fato di Aquitania. Bureau-frati konocis Castillon e sua proxim per havar kaptita la placo en 1451 kun l'armeo di Penthiève.

Batalio-preliminari[redaktar | redaktar fonto]

La Franca armeo instalis su 1.8 km este de Castillon, en la valo, sur la rekta rivo di Dordogne. Ol komprenis proxim 10 000 homi di « omna provinci », 1.800 lanceri, arkeri, artilrio kun 300 kanoni servita da 700 manulaboreri. La selektita loko havis granda avantaji. Norde, il adosas su en Lidoire, mikra rivero kun eskarpa rivi, e do la nivelo povas esar altigita kun greto-digo. Weste, sude ed este, 1.6 km fosato cirkondis e vinkas per arboro-trunki. Tale la kampo esis 200 til 300 m longa de nordo til sudo, e 600 m de westo til esto. Ante extensis su la planajo di Dordogne, rivero qua povas sole travadar a Rauzan.

La Franca imperanto esis kompletita per du suporti:

  1. 700 homi okupis la prioreyo de Saint-Florent nord-weste de kampo,
  2. Bretona kavalrio (240 lanceri) esis en rezervo en Horable, 1,5 km norde.

La batalio[redaktar | redaktar fonto]

Informita per la Castilloni pri arivo di Franci, Talbot en Bordeaux hezitis e pose decidis su per helpar li. Il dormis en Libourne ed ye la 17ma di julio matine, celis en la boski supere la prioreyo. Kom la Castilloni konsilis ad ulu il hastas e shok-pulsas la febla garnizono di Saint-Florent. Ta lasta fugas ed esforcas rejuntar la kampo. Ma la retreto esas desfacila, on sequas la kolineto supere la rivero e pos sanga kontakti la fuganti atingas la kampo. Posible fatigita l’ Angliani retroigas a prioreyo per dejunar e plu sendurstigar kun bona vino. Talbot preparis su audar meso, kande on dicis su ke la Franci cedis la fortifikita loko. Fakte, polvo-nubi superstacis este. On savis pos ke esis la bagaj-truki, ne uzebla por kombato. Erorita per ta sembli, Talbot ne hezitis pluse e hastis kun sua trupi por atakar.

L'asalto esis masakro. Quik 4 000 homi di Talbot mortigesis, e l’altri persequesis per Britaniana kavalrio.


Extera ligili[redaktar | redaktar fonto]